CHARTES, NOTES ET PIÈCES JUSTIFICATIVES
NOTE A. (page 6.)
Lcllre de fondation de l'abbaye, suivie de l'engagement sonscril par le roi Philippe I er . de la lerre de Barbery. en fatcur des moines de Saint-Vincent (1).
Notum est omnibus Sanctae Ecclesiœ Fil lis, quoniam universitatis croator, omnia ad oroatum compositionemque nuptiarum unigeniti sui Dcus pater condidit ; nec solum genitor , sed et ipse genitus, concordfa Sancti Spiritus sibi sponsam aptavit, sicut ipse in canlicis canticorum eidem sponsœ dicit : Vent de Libano, veni, et coronaberis, de capite Amana , de vertice Sanir et Hermon. Ego autem Anna corde intelligens, mente pertractans tantam pulchritudinem, tantumque decus, atqnc recoleus illud quod scriptum est : beati qui ad camam agni vocati sunt; et qnod ipsa Christi sponsa, alias dicit : qui élucidant me vitam œternam habebunt, deliberavi apud me, quomodo illarom epularum illiusqne beatîludinis ac vitœ œternrc particeps existere possem ; curaque demum sublevatum esset cor meum ad fabricandum Christo Ecclesiarn, ut intus incorporari et quodlibet membrorum illius sanclx societatis , quae fldc Christo adjuncta est connecti voluissem, ia bonore Sanctsc Trinitatis, et pisc Dei genitricis Maria;, et prœcursoris Domioi, et sancti Vincentii
(1) La première de ces deux pièces , quoiqu'on les trouve toujours a la suite l'une de l'autre dans les Cartalaires , est plus ancienne que la seconde. — Philippe nYpousa Rertlie .juYii 1071 ; el la lettre de fondation date de vm nu 1000.
Martyris Cbrislo jam fabricari et dedicare prœcepi , atque dans depu» tavi ibi, de facultalibus mcis, et de bis quœ in matrimonio Henricus rex, conjux mens mihi dederat; quœomnia favore fllil mei, Philippi Del gratiâ régis et omnium optimatum regni sui consilio , atlitulari concedo, quatenus ibi quieti, et tranquilli rcligtosi Tiri, Domino servientes, mundo renunciantes legularem, idestaanctorumapostolorumet sanctiÀuguslini, qoae scripta est vitam, canonice amplectentes, vlvene valeant, et pro peccatis Henrici régis ac llliornm et amicorum meorum atque meis , die ac nocte Dominnm exorent ; et ut sine macula aut rugu, sicut a Christo optatur Ecclesia, suis precibus me Domino exbibeant. Terram sillcet qnam juxta eccleslam, Ivo prœpositus possidebat ab ipso pretio emptam, cum furno et omnibus consuetudloibus, quas terra reddere solet; novem bospites(t) c«m omni consuetudme quas prius in eodem loco possidebam ; de censu monetœ très libras , pediter (2) civitatis in cujus suburbio constructa est coelesia; et quod ad civitatem pertinet; molendinum unum in villa quœ dicltur GuTils (3), villam unam quœ dlcitur Mansionale blavum (4); in ter* ritorio Laudonensi alodunum unum in villa quœ dicitur Crespeia (5). Sed ne quis deinceps eis sit molestus , concedo omnes omnino eonsuetudines, sancto Vincentio et canonicis ejus.
Ego Philippus , Francorum rex, mutuavimus ab ipsis canonicis sancti Vincentii triginta libras , et eis inde quamdam villulam nostram quœ vocatur Barberianus (6), in vadimoniom concesslmus, ca conditionent quamdiu prsefatas libras canonicis nsque ad novissimum quadrantem non reddiderimus , villulam illaai cum omnibus ad eam pertinentibus , teneant, et possideant quietam et solutam : dum vero persolvorf mus ex loto,
(1) Hotpitet, désigne des hommes qui cultivaient les terres on exerçaient certaines professions, moyennant des droits convenus. (Voyex Ducange, V» Hospes.)
(a) PedUer eitiiatù.
Aflbrty propose de lire « predictœ civitatis. » La phrase a alors un sens : autrenien t il est impossible de l'expliquer. Notre manuscrit n'est pas si difficile. < La reine Anne accorde, dit-il, aux chanoines de Saint-Vincent, le droit d'entrée franche de toutes leurs provisions.... arrivant par charrois on à pied. > C'est ce qu'il faut entendre par le terme obscor de pediter citilatii. — Je lui laisse le responsabilité de cette interprétation.
(3) Gouvienx.
(4) Blanc-Mesafl , près da Bourget.
(5) Crespy-en*Laonnois.
(6) Barbery. Le roi racheta plus tard ce domaine, qui passa ensuite à l'abbaye de Montmartre. La ferme qui «wt anjnurd'hnt située sur celle propriété porte encore le nom de Monlnurtr*.
pnefutum vadimoninm redcat in dominium nnslmm , Bicut prias fiioral ; sunt aulem Silvanectensis moneHe.
S. Berla, Regina. — S. Philippus.
NOTE B. (page 7.) CHARTES DP. DONATIONS DES ROIS DE FRANCE.
1 Charte de Philippe 1 er confirmant les donation de la reine Inné.
lu nomine sanctœ et individu» Trinitatis. Ego Philippu 8 Francorum rcx , cum uuivcrsa sacrorum eloqnia mandatorum , humanee pusillanimitati salutis nostrœ pabola suggerere incessanter videantur, et perfectae rcligionis statua virtute charitatis , qnœ major inter alias est , ut ait apostolus, consolidalur, dignum adjudicari disposuimus, ut in vineaDomini, que est Ecclesia, laboremus, ut non solum maceriis, aut diversorura operum instrumentis interius, aut exterius, eam decoremus, verum et de facultalibus nostris inibi Dco servientibus liberaliter impcrtire studeamus : eu jus Ecclesia; mentionem faciens Sapientia, dicit : Qui operantur in me non peccabunt, qui élucidant me vitam astemam habebunt. Evigilandum ergo nobis est , ut aliquem charitatis gradum aggrediamur, ut cum eju8dem Ecclesise sponsus ex improTiso venerit, accensis virtutum lampadibus ei occurramus, et veste nuptiali induti, cum illo ingredientes, seternarum epulis nuptiarum interesse valeamus. Quapropter ego idem Philippus rex, notum fieri toIo universis catholicœ fldei cultoribus, videlicet métropolitains , episcopis, abbalibus, presbyteris, totiusque ordinis Dei famulis, nec non et ducibus, comitibus, principibus, imperii que mei cunctis fldelibus , quod Mater mea nomine Anna , divinft inspirante clementlâ compuncta, mei praesenliam supplici devolione adiit, matemo aflectu obnixe deprecans , et postulans , quatenus Ecclesiam quamdam in suburbio Silvanectensi, in vico qui dicitur Vietellus, In honore sancti Vincentii , diutius ante desolatam, sed ab ea, pie ac bénigne, pro animâ patrismei, suique, de propriis sumptibus restauratam , ex consuetudine et more aliarum Ecclesiarum ad reges pertinebtium , scllicet sancti Frambaldi, sanclique Martini Parisiensis, et sanctae Genovefae virginis liberam facerem, cujus humilitati libentissime condescendens, precibus tllius pro anima patris mei, parentumque meorum memoriâ, adquievi; et nt hoc inviolabile et inconvulsum permaneat, crucis signum digito meo impressi , et caractère nominis mei imprimere jussi, sigilloque meo corroboravi, omnesqne consnetudines snonim hospilum eis concessi. Actum
Silvanccli anno ab Incarnatione Domiai 1069, et régis Philippi uono, luna noni, iudictione quarlâ. Sigillum Reniensls archieplscopi, sigillum Suessonum episcopi Adalardi, sig. Silvanectensis episcopi Odonis, sig. Hugonis fratris régis, sig. Vualerani camerarii, sig. Eadulphi dapiferi, sig. Balduini conncslabularii , sigillum Ingenulfl Buticularii; sig. Fruderici; sig. Àlmarici; sig. Balduini camerarii fratris; sigil. Rainaldi fratris ejus; sig. Yualteri de Monci; sig. Hugoois de Pnteolo; sig. Hugonis Duplicis; sig. Marchelini; sig. Adalardi camerarii; sig. Vualdrii camerarii; sig. Gerardi CapiUani ejus; sig.Vuidonis Marescbalci ; prsesente Petro cancellario et praecipiente, suscripsit Eustachlua et Gaufridus capellani. Si quis autem super his aliquid reclamare praesumpserit, auri libras centum régi persolvat, et calumnia ejus irrita flat : immo malediclione aeterna damnetur.
A la suite de cette charte , nous en ajoutons une antre de Loui3 VII , dans laquelle on retrouve les généreuses traditions de ses ancêtres.
2° Charte du Roi Louis . septième da nom . dit le Jeune . par laquelle il confirme nnc donation de sa mère à Sainl-Yineent . en y ajoutant 20 sois parisis à prendre sir le change (1) de Sentis . et u mid de Wé snr le moulin dudit Sentis, ao lien de la dîme sir les moulins de Barbery.
(o nominc sanctsc et individuae Trinitatis , Patris , Filit et Spiritus Sancli , amen.
Ego Ludovicus Dei gratià rezFrancorum et dux Aquitanorum, omnibus ecclcsiac flltis tam présentions quam futuris in perpetuum. Notum fieri volumus quia mater mea Adelaldis regina Francorum Tiginti solidos parisiensis monetac ecclesiae sancti Yincentii quœ in suburbio Silvancctensi sita est, et canonicis ibidem sub professione regulari Deo servientibus, pro animâ Patris mei in anniversario ipsius de cambio Silvancctensi persolvendos dédit, et ut nostrum super hoc prieberemus assensum pio satls desiderio postulavit. Nos igitur, quod à nobis potiùs fleri debuisset, ab eâ saltem fieri libenter annuimus, et ut prsefata ecclcsia sancti Yincentii ad cambium Silvanectû, ubi viginti solidos ex dono fratris mei Ludovici possidebat pro anima ipsius, alios quoque viginti solidos ex donomatris meac id est XL simul solidos, XX in cœna Domini, XX
(1) Les rois«tt les évoques , lorsqn'ils cédaient loot ou partie de leurs droits Mr tes monnaies, exigeaient une redevance C'est sur un impôt rie ce genre, étabti sot les change*»
de Srajlis, «ne Louis VII accorde 40 sols pariws aux chanoines de Saiul-Vinreut.
vrro in anniversario Patris mei , id est ad vlncula sancti Pctri, persolvendos in perpetuura possidcret, bénigne concessimus. Hoc etiam prsc- .«enti concessioni adjicere volumus quod Pater noster adhuc vivens pro anima suft et pro animabus antecessornm suorum decimam Molendini Barberiîe prœfatœ sancti Vincentii ecclesiîc in perpetum possidendam dédit : quod molcndinnm posteà mater mea, dlvino Instlnctu nostroque assensu, qnia de dote e)us fuerat, mititibus templi Jherosollmitani in perpetanm possidcndum ex integrô concessit; et pro decimft ecclesiœ sancli Viucentii sicut praefatum est à fratre meo prlùs daté, unum modium frumenti Silvanectensis mcnsurœ, id est daodecim minas, scilicet dimldium modium Parlsiensis mcnsiira?, eidem ecclesia; sancti Vincentii , nobis nihllhominus concedcnlibus de molendinis Silvanectcnsibus per annos singulos rccipicndum constituit. Quod ne aliqua in posterum deleret oblivio et ncc à posteris nostris posset inflrmari , scripto commendari , sigilli nostri auctoritate muniri , nostrique nominis snbter inscripto caractère corroborari prœcipimus.
Actum publicè Parisiis , anno ab Incarnatione Domini MCXLV1 regnt verô nostri X , astantibus in Palatio nostro quorum nomina subtilulata sunt et signa.
Signum Radulfi, Yiromandorum comitis, dapifcri nostri.
S. Malbci, camcrarii.
S. Matbei, conetabularii.
S. Guilielmi, buticularii.
Data per manum Cadurci cancellarii.
Le sceau est de cire blanche; le roi y est représenté assis sur le droit, et à cheval sur le revers.
Légende : Ludovicus Dei gratia Francorum rex; et de l'autre côté : Dux Aquitanorom.
NOTES C ET D. (pages 8, 42 et misantes).