‹ Analectes historiques (volume 3)Chapitre 1 sur 20 · BRUXELLES · texte numérisé non relu

BRUXELLES

M. HATEZ , IMPRIMEUR DE l'aCADÉMIE ROYALE DE BELGIQUE.

Gil

AINALECTES

Il y a plus de vingt ans que, pour la première fois, j'ai publié, sous le titre àiAndectes (1), des documents relatifs à notre histoire nationale. Comme en fit la remarque alors un écrivain qui préludait, par des essais d'érudition, aux travaux plus importants qu'il a accomplis depuis (2) , ce titre n'était pas neuf dans notre littérature; il avait été consacré, avec un succès que je n'avais pas la prétention d'égaler, par Hoynck Van Papendrecht, Dumbar, Mathaeus.

Plus tard , un des hommes auxquels, dans nos contrées, la science de l'histoire a le plus d'obligations, l'a adopté à son tour : M. le Glay a fait paraître, en 1858 et en 1852,

(1) Analecteshelgiques, ou Recueil de pièces inédites, mémoires, notices, faits et anecdotes concernant l'histoire des Pays-Pas , 1850; 1 vol. in-8".

(2) De REiFFENBERr,, Nouvelles archives historiques , l. V , p. 288.

(les Analecles que les amis des études historiques ont accueillis avec une faveur méritée (1).

Le cadre de ces nouveaux Analectes sera beaucoup plus restreint que celui que je m'étais tracé en 1829. Je me propose de n'y faire entrer que des pièces, — sans liaison entre elles, et ne se rattachant pas nécessairement à d'autres, — qui, prises ainsi isolément, offrent quelque intérêt, soit qu'elles puissent servir à fixer ou à éclaircir des faits de l'histoire, à jeter du jour sur les mœurs ou les usages du passé, ou qu'elles renferment des anecdotes piquantes, ou bien encore qu'elles présentent quelque caractère de singularité, de bizarrerie, etc. Des extraits de nos comptes, qui sont une source intarissable de particularités neuves et curieuses, trouveront naturellement leur place dans ce cadre.

Les Archives du royaume, on le pense bien, fourniront la plus grande partie des matériaux des Analectes; mais je ferai aussi quelquefois des emprunts aux dépôts de titres de nos provinces et de nos villes.

(1) Jnalectes historiques , ou documents pour servir à l'histoire des faits, des mœurs et de la littérature, Lille, Danel, 1858; 1 vol. 10-8°. — Nouveaux analectes , ou documents inédits pour servir à l'histoire des faits f des mœurs et de la littérature. Paris, Teehener, 1852; 1 vol. in-S".

Frais des obsèques de la duchesse Jeanne de Brabant , veiive du duc Wenceslas, célébrées à Bruxelles, en décembre 1406. (Extrait du compte de la recette généralede Brabant de laS'-Jean- Baptiste 1406 au l*"^ mars 1407.)

Uutgeven van diversen costen gedaen ter utvaerl ende obsequie van mevrouwen Jehannen , der hertoginnen van Brabant , die staerf op den yersten dach van décembre , in 't jaer M CCCC ende sesse (wiens siele God genedich sy), ende es begraven l' Onzer Vronwen Brueders , le Bruesset , in den coor, voer den hogen oulter.

EERST, OM 't GRAF.

Brueder Jan Coolsaet, onder-prior van Onser Vrouwen Brueders, teBruesele, van m™ vi*" quareelen georboirt om 't graf te metsen daer de lichaem van mervorschreven Vrouwen ingegraven es t' Onser Vrouwen Brueders vorschreve , voer den hogen oulter, elc dusent by hem gecocht om xxxvm g. vlems fors, compt t' samen xi. s. nn d. ob. g. vn miten.

Den selven, van vi orduyn steeuen geoirbort ten vorschreven grave, om de yserin balken op te lecghen, by hem gecocht, stuck I d. g., compt vi d. g.

Den selven , van m Va mudden calcx geoirbert ten vorschreven grave, by hem gecocht, elc mudde om xvii d. g.... nii s. xi d. ob. g.

Den selven, van xv carren sands geoirbert ten vorschreven grave, ende om eenen gank te maken in de kerke, om der perden wille die de rosbaar drogen metten lichaem in de kerke, by hem betaelt van elker kerren i d. ob. g i s. x. d. ob. g.

Den selven , van ni yserin balken geoirboirt in 't vorschreven graf, wegende xi.n pont yzers, by hem gecocht, elc pont i d. g. , compt III s. VI d. g.

Den selven , van ii scragen daer de voorschreven lichaem op gesat was in de kerke doe men de misse dede, by hem gecocht om I. s. vin. d. g.

Den selven, van stroe dat in de vorschreven kerke gestroyt was un d. g.

Den selven , van besten corden daer die lichaem mede in 't graft gesat was, by hem belaelt nii d. g.

Den selven , van vi pont rueten keersen geoirbert s'nachs als men 't graf maecte, by hem betaelt, elc pont ii d. g. compt., i. s. g.

Den selven , om dat hy betaelde den m gravers die 't voirschreven graf maeceen ende groven , die erde vut der kerken te dragen ende weder inné te bringen, bin ni dagen ende u nachlen, dat sy gerekent de nachten gelyc den dagen, xv dagen , te nu d. g. sdaichs, compt v s. g.

Den selven , om te hebben belaell de nii metsers die 't vorschreven graf nietsen, elc n dagen ende n nachten, syn gerekent de nachte gelyc den dagen, xvr dagen, le vni d. g. elc daichs, comt X s. vin d. g.

Den selven, van de ii opperknapen die de vorschreven metsers diende ende oie die vorschreven kerke t'ontydellen, elc ni dagen over m nachten, syn gerekent die nacht als boven, xii dagen, te iiii d. g. s'daichs , compt un s. g.

Den selven, ora te hebben betaelt den schildere die 't vorschreven graf pointe i. s. vu d. g.

Den selven, die hy belaelt heef den carieluden die de vorschreven quareelen ende andere sloffe haelden tôt xviii vaerden, voer elk vaert i d. ob. g ii s. m d. g.

Den selven, voer de costen die de vorschreven vvercluden daden bin der tyt dat zy wrachten aen 't vorschreven graf by dage ende nachte, beide voer visch, harinc, vleysche, kese over anders, n s. g., ende van bière n s. vi. d. g., compt samen ini s. vi d. g.

OM DE ROSBAIR, TOMBE ENDE ANDERE PARTIEN.

Janne Creyt, rentmeester van Bruessel, van twey stucken houts, XXV voeten lang, geoirboirt ter rosbair, daer den lichaem van mervorschreven vrouwen inné ter kerken gevoert was, om te begraven, ende ter tombe, die steet boven den grave by hem gecocht jegens Janne Ganter ^elc stuc xx g. vlems fors, compt samen ni s. nn d. g.

Den selven , van ix soldaers rebben georbert ter vorschreven rosbaer ende tombe, diegenomen waren van mynsheren tymmerhouts, dat geordonneert was om 't broothuys van Bruessel te tymmerne, ende daer om hier niet.

Den selven, van xv sperren, geoirbert ter vorschreven littiere ende ter staigne ende candeleren daer men de keersen opsette omterrent den grave, by hem betaelt van elken sperre nn d. g., compt V. s. g.

Uen selven, van i V2 draet borderen, van ix voeten lang, geoirbert ter vorschreven tombe ende om graf te decken, by hem gecocht, elken draet om xl g. vlems, compt. . . v s. g.

Den selven, van vni latten, by hem gecocht, t' Onser Vrouwen Brueders , daermede de voirschreven candelers gehoecht waren , voer al 'i d. g.

Den selven , van nn'= l yserin taetsen verteint ii'^ l twelfpenning naglen , geoirbort ter vorschreven litieren ende tombe, ende van nn ysineren ringen mitten crammen gesat aen die selve tombe, by hem gecocht iegen Willem Van Dielbeke, smet, voer al n s. ix d. ob. g. n mitten.

Den selven , om te hebben betaelt den n sagers die 't voirschreven bout sageden , dat geoirboirt was ten vorschreven wercke, om i dach xn d. g.

Den selven, om te hebben betaelt hemlieden Bogaerd dat hy tymmerde hem vn'^'^ van gesellen al lymmerluden aen die vorschreven litieren tombe, staigne, candeleren ende anders, elc i '/^ dach ende elken vi d. g. sdaichs, maken v. s. m d. g.; ende van

eenre nachl elc van de vorschreven gesellen vu d. g., niaken un s. I. d. g.; ende noch dat die vorschreven Henrich tymmerde hem ini'''^ van gesellen eenen halven dach, elc ni'd. g., maken XII d. g. : compt samen x s. iiii d. g.

Den selven , om te hebhen betaelt Gielis den Walschen , ende sinen geselle, tymnierliede, van dat sy wrachten n dagen ende eenen nacht aen 't Voirschreven tymmerwerc, elken vi d. g. sdaichs, ende vu d. g. snachs, compt samen . . ni. s. ii d. g.

Janne den scrynmakere, in de Berg-slrate, le Bruessel, van eenre platter kisten daer de lichaem van niervorschreven viouwen inné geleyt was, i crone vranxn, valet . . m s. im d. g.

Den selven , van eenre andere hoger gevorster kiste, daer die vorschreven lichaem mitler platter kister inné geleyt endegegraven was, un cronen, valent ten vorschreven prise : xiii s. iiii d. g.

Gheert Van Brem, mersman, om te hebben gecocht jegens hem twee dobbel svvarten sindale, elc xi Va ellen lang, ende daertoe II andere ellen sindaels, al geoirbort om een lyste te niaken beneden aen 't couvertoir of pellem rontonime, dat leicht op de tombe van mervorschreven vrouwen, cosle elc sindael n cronen vranxen, dat syn un cronen, ende d'andere ii ellen sindaels xii d. g. vlems. , compt xiiii s. un d. g.

Den selven , van x stuck covelers bien, elc un ellen lanc, geoirbert om die vorschreven couvertuer of pellem dobbel te maken , jegens hem gecocht , elc stuck om xvi g. vlemsch , comt samen xiiii s. nu d. g.

Den selven , van vu vierendeel bouckeraens, daer af xini schilden van mervorschreven vrouwen wapene gemaect waren ende gesat aen de lyste van den vorschreven couvertoire, gecocht jegens hem om vin d. g. d'elle, compt op . . . . i s. n d. g.

Henric Brenart, scildere, van den vorschreven xnii scilden te maken van mervrouwen wapenen , die gesat syn rontome op de lyste van den couvertoire, dat leicht op de tombe van mervrouwen alsboven vorschreven is, van elken schilde vji d. g., compt samen vin s. n d. g.

Beati'is Froyers, oui le hebben gemaect, genayl ende gedobbeleerl t vorschreven couverloire dat leicht op mervrouwen tombe vorschreven , ende de lyste geboordt ende de scilde van mervrouwen wapen, daer op voer haren arbeyt ende pêne, om dat ment maken moeste by nachte, ii cronen vranxen, ende voer de stoffe van syden en van garen , dat sy leverde ten vorschreven wercke, eene halve crone, valent vm s. lui d. g.

Evrard de Smit, scildere, om te hebben gemaect die couverloiren of de cleerderen van de u rossen die gingen in den rosbair daer de lichaem van mervorschreven vrouwen ingevoert was ter kerken om te begraven, ii gulden hoUauts, valent, stiick te n s. ni d. g un s. vi d. g.

Page 1