Acte réglant lei droits du reotear de Noyai
Guillelmus, Dei gracia Briocensis episcopus, universis Chrisli fido- 1232 libus présentes licleras inspecturis et audituris salutem in Domino. Noverit universitas vcstra quod nos, cum assensu et voluntate magistri Yvonis , persone ecciesie de Noeal , concessimus abbali et monachis Sancli Albini, ordinis Cisterciensis , quod quandiu tradiderint terras suas , apud Sanctum Sulianum sitas , hominibus ad cxcoiendum, quas propriis iaboribus et expensis excolere solebant, dicti monachi intègre habeant omnes décimas biadi , reddendo annuatim presbitero parrochiali de Noeai quinque solides in festo omnium Sanctorum : et si non persolvanlur in dicto festo , concessum fuit a dictis monachis, coram nobis, quod homines manenles in dicta elemosina ad persolvendum dictes quinque solides per censuram ecclesiasticam compellantur. Preterea concesserunt dicti monachi quod homines manentcs in dicta elemosina obediant ecciesie et presbitero de Noeal , sicul unus ex aliis parrochianis , et reddant intègre jura parrochialia et omnes décimas personales , exceplis decimis bladi, prout superius est expressum. Si autem dicti monachi predictas terras propriis Iaboribus et expensis excolerent sicut autem faciebant, non tenebuntur reddere dictes quinque solides presbitero memorato. Et, ut hoc ratum sitet stabile, présentes licteras sigilli nostri proprii fecimus roborari. Actum in vigilia Beati Johannis Baptiste. Anno gracie m*' cc° xxx° secundo. (Carlul. SW )
Emprunt par Pierre de Boden y de Pleitan.
Universis présentes licteras inspecturis Guillelmus de Brolio , I23î scneseallus Penlheurie, salutem et dilectionem. Noverit universitas
vcstra quod Pelrus de Boden , filius Guillelmi de Bodan [sic] mililw, coram nobis invadiavit domino abbati (1) Sancti Albini , Cist. ord., et ejusdem loci conventui , omncm consueludinem quara habebal erga ipsos super decimis de Pleten , quas predicti inonachi habuerunt a filiis Alani Ruffi per elemosinam , super quadragînta iolido» Redonensis moneie; ilein quod diclus per convencionem illam non potest usque ad quatuor annos aquitare; elapsis vero illis quatuor annis, dictus Pelrus erit super convencione illa in eodem statu in quo eral die sabbati proxima ante carniprivium , illos quadraginta solidos dictis monachis persolvendo. Nos vero, de consensu parcium , présentes licteras sigillé nostro fecimus sigillari. Actum die sabbati proxima ante carniprivium (2) , anno Domini m® cc° xxx® secundo. (Cartul. 180.)
Charte de Pierre de Race y pour le terre de Roimenil.
1233 Guillelmus, Dei gracia Briocensis episcopus, universis Chrisli fide-
libus ad quos lictere isle pervenerint salutem in Domino. Noveril universitas vestra quod Petrus de Rucha , miles , in nostra presencia constitutus, dédit et concessitDeo et abbacie Sancti Albini, ordinisCis- (erciensis , quicquid juris habebat et réclamât in decimis quas monachi Sancti Albini' habent in quadam terra que vocalur Rosmesnil , sita in parrochia de Ruscha , tam in terris cultis quam excolendis , perpétue et pacifiée possidendum ; et si aliquis dictos monachos super predictis decimis vellet molestari , dictus Petrus de Ruscha , pro se et pro suis heredibus , tenctur dictis monachis predictas décimas garantizare. Et ut hoo ratum sit et stabile , de assensu dicti Pelri , présentes licteras sigilli nostri munimine fecimus roborari. Actum anno gracie M° ce® xxx° tercio. {Or\g, auiArch. des Côte9-4u'Nord. — Cart. 944.)
Donation de Trehan Le Fol y d'Erqnj.
1233 Guillelmus, Dei gracia Briocensis episcopus, omnibus Christi fide-
libus ad quos liltere iste pervenerint salutem in Domino. Noverit universitas vestra quod Trehan dictus Stultus, filius Hamonis Faucilon, in nostra presencia constitutus , pro salule anime sue et anlecessorum
(1) A mesure qu'on avance, les abbés prennent une position plus élev»'e dans la société civile : c'est peut-être ici pour la première fois qu'on dit le seigneur abbé.
(2) Cette expression peut s'entendre, soit du dimanche de la Septuagésime, à partir duquel les fidèles commençaient à se priver de viande , au Moyenâge . soit du dimanche avant les Cendres.
suorum , dédit Deo et abbacie Sancti Albini , Cisterciensis ordinis , et monachis ibidem Deo servientibus , eum assensu et bona voluntate Hamonis filii sui, quicquid juris habebat vel habere poterat apud Sanctum Kaeno in parrochia de Ërque, in puram et perpetuam elemosinam , perpetuo et pacifiée possidendum. Prelerea dicli Trehan et Hamo fîlius ejus coram nobis^ dederunt et concesserunt predictis monachis medietatem unius novalis terre in villa Hirebert , juxta ponlem Ruillin , in parrochia de Henantbihan , perpetuo et pacifice possidendam ; receperunt eciam dicti abbas et conventus Sancti Albini predictos Trehan et Hamenem filium ejus in fratres et participes omnium bonorum specialium qui, Domino inspirante, fient de cetero in abbacia Sancti Albini ; et ut hoc ratum sit et stabile présentes litteras, de parcium assensu, sigilli nostri munimine fecimus roborari. Actum anno gracie m<» cc° xxx® tercio. (Cart. 145.)
Charte relative aux tanneurs et aux pelle tien.
Universis Christi fidelibus ad quos littere iste pervenerinl Gervasia, iî33 domina Dinanni , salutem in Domino. Noveritis quod nos volumus, concedimus et precipimus quod pelliparii et pelletarii , de foris venientes , de cetero , et in perpetuum , per omnes nundinas Dinanni sint et stent in domo Avicie ; et hoc damus et concedimus libère et pacifice predicte Avicie et heredibus ejus perpetuo possidendum. Et in hujus rei teslimonium litleras istas sigillo noslro sigillavimus pariter et munimen. Actum anno gracie m? ccc° xxx° tercio. {CarttiL 128 , d'après tin vidimus donné par Simon , évêque de Saint-Brieuc , le samedi avant S^-Vincent 1268.)
Donation d'une famille et d'une maiton par Gervaiie de Dinan.
Universis Chrisli fidelibus ad qtîos littere iste pervenerint , Gervasia, 1233 domina Dinanni , salutem in domino. Noveritis quod nos dcdimus et concessimus in puram et perpetuam elemosinam abbacie Sancti Albini, Cisterciensis ordinis, Briocensis dyocesis, Aviciam, relictam Raginaudi Lesellier, et heredes suos, et domum que est inler domum Jecaeli Lesellier et domum Jacobi de Draperia , et campos quas predicta Avicia et heredes sui habent inter Blohen et Haiam et inter Roheriam et Haiam Dinanni , liberos et quittes ; et nichil juris in eis nobis nec juris retinuimus nisi retribucionem etemam. Et ut donacio ista rata sit et firma in perpetuum , litteras istas , sigillo nostro sigillavimus in testimonium et munimen. Actum anno gracie m® cc^ xxx^' tercio, post mortein
bone momorie Bichardi Mariscalli quondam marili mei , cujus nnim^ requiescat in pace. Amen. {Ardi, des Côles-du-Nord, — CarltiL 40 y 1f7 et as. — Une note porte : De domo Fourre. Vidinius de Simon , évêque de S^-Dneuc, de la S^-Martin d'hiver iW8)
1-233 Veille de S''Beno%t.—hihel de Mont fort , sire de Plancoèt, étant
avec Guillaume, évêque de S^Drieuc, et Alain ^ abbé de S^-Jagn, à Hénanbihen, renonce en faveur de S^-Aubin à toutes les dîmes aull avait possédées dans cette mroissey et qu'il contestait à V abbaye. C'est à cet acte qu\st appendu le sceau de S^-Guillaume que nom avons fait graver. (Carlul. 936. — Mél. hist. et archéol. , 2" cah. . /55.)
Donation de la vîUa S'-Maolovy en Erqvy.
J 234 Universis Ghristi fidelibus ad quos liclcre isle pervenerinl, Philippus,
Dei gratia Briocensis opiscopiis , salulem in Domino. Noveritis quod Oliverius Menasac et Petrus frater ejus, in nostra prcsencia constituti , ded^runt et coneesserunt omne jus quod habebant in villa Sancti Maclovii de Erque, roonachis Sancti Albini , Cyst. ord., pro sainte et remedio animarum suanim , in puram et perpetuam elemosinam ; etc. Datum die Mercurii proxima post dominicam in Ramis Palmarum , anno Domini jê^ cc<> xxx® quarto. (CartuL S4 et H1. — Cab, Cornillet.)
Donation d'un ohàielain de Jvgon.
1234 Universis présentes licteras inspecluris vel audituris Guillelmns
Maxencii , castellanus de Jugun , salutem in Domino. Noverit universitas quod ego , et Stephania uxor mea , dedimus et concessimus de communi assensu , in puram et perpetunm elemosinam , abbacio Sancti Albini, Cyst. ord., empcioncm (1J iiiam quam emeramus nb Eudone Gandin ; videlicet illud feodum quod Guillelmus , filius Hamonis , et Hurvoius Le Bret lenebant a prediclo Eudone ; oie. Actum anno gracie m« ce** xxx° quarto, mense Maii. (CartuL 161.)
(1) L'expression de emplio pour exprimer une portion de terre, un fief, ost à remarquer; elle nVst pas donnée par Du Canjçe, et elle est, croyons-nous, rarement employc-e. (Voy. les N«' LXXXV et LXXXVI.
/rù
(.-^■■Ah^
A.^ ^ nf ^1^ ^ ^ km m'
■\f . 'yf'
i^,2^«^f^?fo:
N:am^'^;
,^vA -.A '-
-TfO^fM^