‹ Annales du Musée d'histoire naturelle de Marseille, published aux frais de la villeChapitre 27 sur 31 · LOIRET · texte numérisé non relu

LOIRET

Août 1919, très rare), Torpedo marmorata Risso, Raïa clavata Rondel., “espèces séjournant dans ces fonds herbeux ; d’autres Squalidés se rencontrent près de la surface, au-dessus de ces fonds herbeux, capturés dans les filets : ‘Carcharias glaucus L., Lamia cornubica Cuv. (petite lamie), Carcharodon lamia Bonp. (lamie), Alopias vulpes Bonp. (peis espasodes), Notidanus griseus Cuv. et cinereus Raf., Mustelus lœvis Risso (émissole).

Les Invertébrés de toutes sortes sont également très nombreux car ils trouvent là une nourriture abondante.

Crustacés. — Les Entomostracés comptent de nombreuses espèces dans ces fonds (1), malheureusement pour les déterminer avec certitude, il faut être spécialiste, aussi je me contenterai de signaler seulement les quelques espèces de CiRRIPÈDES que j'ai eu entre les mains: Balanus perforatus Brug., Cthalamus stellatus Brug., Lepas pectinata Spengler et L. anatifera L. (ou lœvis). — Des Nebalia (Neb. Geoffroyi M. Edw.) représentent le groupe des Leptostracés.

Parmi les EDRIOPHTHALMES, j'ai recueilli un certain nombre d'espèces appartenant, les unes à l'ordre des Amphipodes : Gammarus marinus Leach. et locusta, Fabr., Phronima sedentaria, Forsk., Caprella linearis L. et acutifrons Latr. ; les autres à celui des Isopodes : Idotea hectica Pall. et tricuspidata Desm., Anilocra physodes L., Janira Nordmanni Rathke, Sphœæroma curtum et serratum Fabr., Praniza ventricosa Risso et Anceus forficularis, Nerocila bivittata Risso, Portunion (Bopyrus) mœnadis parasite du Carcinus mœnas.

En fait de Sromaropes, l’on prend la Squilla mantis Desm. et la Sq. Desmareti Risso, de loin en loin.

Ce sont les MALACOSTRACÉS DÉCAPODES qui m'ont fourni le plus grand nombre d'espèces. Macroures : Palinurus vulgaris Latr. (langouste) et Homarus vulgaris Bel., ces deux espèces, peu abondantes dans ces parages ; Scyllarus arctus Roem. et très rarement Sc. latus Latr., Galathea strigosa Fabr., Pagurus striatus Desm. et maculatus Risso, Penœus caramote Desm., Palæmon serratus, M. Edw..... Brachyures : Dromia vulgaris M. Edw., Ethusa mascarone Pol. Roux, Ilia rugulosa Risso, Carcinus moœnas Bast., Portunus corrugatus Leach., Pilumaus spinifer M. Edw., Maïa squinado Rond.

et verrucosa Latr., Lissa chiragra Leach., Pisa corallina M. Edw. et armata

Risso, Inachus scorpio Fabr. et Stenorhynchus phalangium Penn.

(1) Surles branchies ou sur le corps de divers poissons, j'ai pris plusieurs types de Copépodes parasites (Lernéens, Caliges, Cecrops), que je n’ai pu déterminer, sauf le Cecrops Latreillei Leach,

Ra: ns

OZ

Mollusques. — Les Mollusques sont tout aussi abondants dans les fonds d'Algues et de Zostères.

CÉPHALOPODES : Octopus vulgaris Lamk, Sepia officinalis L.

GASTÉROPODES OPISTHOBRANCHES : Haminea hydatis, Aplysia depilans L., fasciata Poir. et punctata Cuv. ; Aplysiella Weebbi, Rob. et Van Beneden; Umbrella mediterranea Lamk. (très rare), Tylodina citrina Joan. (très rare, en 1914, un petit individu), Pelta coronata de Quatref., Bouvieria (Pleurobranchus) aurantiacus Risso, Pleurobranchæa Meckeli Leue ; — Ercolania funerea A. Costa, Hermæa dendritica A. et H., Elysia viridis Mtg. et timida Risso, Tritonia Hombergi Cuv., Marionia Blainvillea Risso, Tethys fimbria Bohase., Facelina punctata A. et H., Amphorina Alberti de Quatf., Favorinus albus A. et H., Archidoris marmorata Bgh. tuberculata Cuv. et maculata Garst. (var. lutea A. Vays.), Chromodoris elegans Cantr., Villafranca Risso et luteo-rosea Rapp., Idalia elegans Leuck., Discodoris rubens, A. Vayss., Doriopsis limbata Cuv. et Doriopsilla areolata Bgh.

GASTÉROPODES PROSOBRANCHES : Patella ferruginea Gml. (ou Lamarckiana Payr.), cœrulea Lamk. et Aspera Lamk., Gadinia Garnoti Payr., Emarginula elongata Costa, Fissurella græca L., gibba Phil. et neglecta Desh., Capulus hungaricus L., Calyptræa sinensis L., Crepidula Moulins Mich. Haliotis tuberculata L., Scissurella costata, var. lœvigata A. d’Orbigny, Trochus magus L., Fermonii Payr., Richardi Payr., divaricatus L. et varius L.; Zizyphinus conulus L., conuloïdes Lamk, Laugieri Payr., granulatus Born., exasperatus Penn. et striatus L.; Clanculus corallinus L., Jussieui Payr. et cruciatus L.; Turbo rugosus L. et sanguineus L.; Phasianella Vieuxi Payr. et

pulla L.; Barleia rubra Mtg., Rissoa cancellata Costa, variabilis Mulhf , auris-

calpium L., similis Sc., cimex L., ventricosa Dem. oblonga Desm., reticulata Mont., inconspicua Alder, violacea Desm. et crenulata Mich.; Ammonicera Fischeriana Monteros, Cæcum trachea Mtg. et glabrum Mont.; Homalogyra atomus Phil. (polyzona Brus.), Skenea planorbis Fabr.; Turritella communis Risso, carinata Broc. et tricarinata Broc.; Scalaria communis Lamk., Natica millepunctata L., intricata Donov. et Guilleminii Payr., Marsenia perspicua L., Chenopus pes-pelicani L., Cerithium vulgatum Brug., alucastrum Broc. et rupestre Risso ; Purpura hœmastoma L., Tritonium nodiferus Lk., parthenopœus Salis (très rare), corrugatus Lamk et cutaceus L., Murex brandaris L, trunculus L., Edwardsi Payr. et Blainvillei Poli., Trophon syracusanum L. et vaginatus Montg., Euthria cornea L., Pisania maculosa Leuck., Cassis undulata L., (ou sulcosa Brug ), Nassa reticulata L., corniculum ©., incrassata Montg. et Cuvieri Payr.; Cyclonassa neritea L., Columbella rustica Lamk., Gervillei Payr.et scripta L.; Pleurotoma gracilis Montg., Conus mediter-

raneus Brug., Mitra ebenus Lamk. et lutescens Lamk., Cypræa pyrum Gml. et lurida L., Trivia europea Montg. et pulex Gray, Neosimnia (Ovula) spelta L., Ovula adriatica Sow., Erato miliaris L. —

ScapHoPpopes : Dentalium vulgare, da Costa.

LAMELLIBRANCHES : Corbula nucleus Lamk., Saxicava rugosa, Venerupis irus L., Teredo navalis L., Clavagella aperta Sow., Kellya rubra Montg., Cardita calyculata L., Cardium edule L., paucicostatum Sow. et echinatum L.; Arca barbata L., tetragona Poli et lactea L., Chama gryphioïdes Lamk., Pectunculus pilosus L., Modiola barbata L., Mytilus gallo-provincialis Lamk., Modiolaria costulata Risso, Lithodomus lithophagus Lamk., Spondylus gæderopus L , Lima inflata Chemn. et hians Gm., Pecten jacobœus L., varius L., glaber Lamk. et hyalinus Poli, Ostrea edulis L. et sa variété hippopus Lamk., stentina Payr., Anomia ephippium L. Lasea rubra Mtg. sur les Spatangues, Loripes lacteus L.

Echinodermes. — Ecninines : Strongylocentratus lividus (l'oursin comestible), Sphœærechinus brevispinosus Agass., Psammechinus pulchellus Agass. Diadema (Centrostephanus) longispinus Phil., (un seul spécimen trouvé en 1913, dans un piadier par 30 à 40 mètres de profondeur); Echinocardium cordatum Gray et mediterraneum Gray, Echinocyamus pusillus Gray, Spatangus purpureus ©. Fr. Muller.

STELLERIDES : Asterina gibbosa Forb., Asterias glacialis O. F. Muller, Echinaster sepositus Retz.

OPHiuRIDÉs : Ophioderma longicauda Linck., Ophiotrix fragilis, O. Fr. Muller.

Crinoïpes : Comatula rosacea Blainv.

HoLoTHURIDÉS : Holothuria tubulosa Gm. et impatiens Forsk.; Cucumaria cucumis Risso.

Tuniciers : Ces animaux sont représentés par : Microcosmus vulgaris Cynthia papillosa Sav.. Phallusia mammillata Cuv. gelatinosa et mentula O. Fr. Muller, ainsi que par de nombreuses espèces d’Ascidies agrégées et composées : Botrylloïdes mediterraneum, Didemnum inequilobatum, Distoma posidoniarum, Amarœcium Nordmani,.….

Vers. — AnNéLiDEs : Eunice Rousseaui, Phyllodoce Paretti, Hermione hystrix Quatr., Chetopterus variopedatus Ren., Spirographis Spallanzani Viv., Protula intestinum Lmk., Serpula aspera Ph. telles sont les principales espèces qui attirent l’attention du naturaliste, lorsqu'il trie des fonds de filets de cette région.

Quelques petits Brachiopodes : Argiope decollata Chemn. et Cistella neapolitana Sc. se trouvent de loin en loin fixés sur des coquilles ou sur des fragments de roche.

Cœlentérés. — Ce sont surtout des ZOANTHAIRES POLYACTINIAIRES que l'on ramasse de ces fonds de Zostères : Anemonia sulcata Penn., Adamsia palliata, Calliactis effæta L.; ces deux dernières espèces fixées sur des coquilles abritant des Pagures. On a aussi des Cladocora cespitosa L., Caryophyllia clavus Scac., Balanophyllia italica M. Edw. et Palythoa arenacea D. Chj., Quelques OCTACTINIAIRES, parmi lesquels je citerai : Alcyonium palmatum Pall. (très coloré), Gorgonia verrucosa Pall., souvent parasité par le Sympodium coralloïdes Ehrb.; une petite Lucernaria campanulata Lamx que j'ai trouvée une seule fois fixée sur une algue.

Enfin comme Spongiaires, les Suberites domuncula Nardo sont abondants en certains points, ainsi que quelques autres espèces : Reniera loculosa Topsent, Clione celata Gram., Geodia gigas O. Schm. J'ai également trouvé assez souvent des Sycon ciliatum Lieb. Les pècheurs ramènent aussi de ces fonds, dans le voisinage de la broundo, des fragments d’éponges domestiques.

FONDS CORALLIGÈNES. — Dans cette zone à fonds sablovaseux que les pêcheurs désignent sous le nom de boundo, nous trouvons d'abord par 35 à so mètres de profondeur, partie voisine de la zone précédente, un grand nombre d'animaux de cette dernière, mélangés à ceux qui caractérisent ce fonds. C’est au delà de so mètres de profondeur, que nous observerons une faune différente avec son caractère bien spécial ; cette faune, surtout développée autour des émergences rocheuses couvertes de colonies de Bryozoaires, m'a donné les espèces les plus intéressantes, parmi lesquelles se trouvaient quelques nouveaux types. C'est cette région assez étendue (12 kilomètres de longueur sur 5 à 6 de largeur), qui est désignée, comme je l'ai dit plus haut, sous le nom de plaine de Carry.

J'ai déjà indiqué les principales espèces de Poissons que l'on trouve dans cette zone et qui sont ramenés de 60 à 80 mètres de profondeur, par les filets à langoustes.

Voici les listes des animaux divers qu'il m'a été possible de recueillir en triant les fonds de filets, constitués surtout par d’abondants débris de Bryozoaires.

Spongiaires : Chondrosia reniformis Nardo, Cydonium (Geodia) gigas O. Schm., Mycale (Esperia) syrinx ©. Schm., Reniera simulans Johst. (ces deux espèces, toujours très abondantes), Spongelia fragilis Fr. Sch. Reniera

fistulosa Bowerb., Dendroryx incrustans Bow., Axinella verrucosa O. Schm. et polypoïdes O. Schm., Suberites domuncula Nardo et sa var. ficus, Suberites carnosus-ramosus Tops., Tethya lyncurium Johnst., Stylotella Marsilli Topsent, Reniera loculosa Topsent. Des éponges domestiques Hippospongia equina O. Schm. et Euspongia officinalis se prennent de loin en loin dans les parties les moins profondes de la broundo.

Cœlentérés. — ZoaNTHAIRES OCTACTINIAIRES : Alcyonium palmatum Pall. peu coloré et à fût allongé, Paralcyonium elegans M. Edw., Sympodium coralloïdes en parasite sur des Gorgones et aussi, mais très rarement, sur Reniera simulans, Gorgonia verrucosa Pall., Leptogorgia viminalis Pall. (rare), Muricea placomus Ehrb. (rare) ; Pteroïdes griseum Koll., Pennatula rubra Ell., Veretillum cynomorium Pall. et Corallium rubrum Lmk. Le corail se trouve de-ci de-là, assez rarement, par petites branches ; on le ramène aussi bien des fonds de zostères, par ; à 30 mètres, que des fonds coralligènes ; il est toujours fixé sur des roches. Du côté du Cap Couronne, par 1$ à 25 mètres, il y en avait un banc assez important qui a été exploité vers la fin du siècle dernier par des pècheurs italiens.

Peu de PoLyacTiNiaIREs : Caryophyllia clavus Scac., Balanophyllia italica M. Edw. et Cladocora cespitosa. L.

Comme HYDRAIRES on prend : Eudendrium rameum Johnst., Antennularia antennina Lmx. et Aglaophenia myriophyllum Pall.; c’est à la base des colonies de cette dernière espèce que l'on trouve parfois des Neoméniens enroulés.

Echinodermes.— Echinus acutus Leuck. et melo Leuck. se prennent fréquemment dans ces parages, Dorocidaris papillata A. Agass. (rare); Astropecten aurantiacus Gray. (fréquent), Palmipes membranaceus Linck (rare) ; Ophiothrix alopecurus Mull., très abondant sur certains points, Ophioglypha lacertosa Lym., Astrophyton arborescens Rond. ; Antedon phalangium Mull. (rare); Cucumaria cucumis Risso et tergestina Marz., Thyone raphanus Dub. et Koren, Stichopus regalis Selk et Labidoplax (Synapta) digitata J. Muller, dont j'ai trouvé un seul exemplaire en 1909, au milieu de débris de Bryozoaires.

Vers. — En fait de PLATELMINTHES, je n’ai remarqué que deux espèces de Planaires assez colorées, l’une d’elles papilleuse ; plus un Némerte inerme, le Cerebratulus marginatus Ren. d’une teinte jaune fané.

Les ANNÉLIDES sont assez abondantes, ce sont surtout de petites espèces errantes ou tubicoles ; parmi ces Annélides, je me contenterai de signaler la capture de quelques Myxostoma cirriferum F. S. Leuck., pris sur des Antedon et des Hyalinœcia tubicola Mull., dans leur tube.

Page 1