VAN DE
Hollandsehe Maatschappi] der Wetenschappen te Haarlem,
voor het jaar 1887.
De HozrANDscHE MAATSCHAPPIJ DER WETENSCHAPPEN hield op 21 Mei 1887 hare honderd-vijf-en-dertigste vergadering. De President-Directeur, Jhr. Mr. J. W. M. SCHORER, opende de bijeenkomst met eene toespraak, waarin het binnenlandsch lid Dr. C. M. van DER SANDE Lacosre en de buitenlandsche leden A. W. EIcHLER te Berlijn en B. Sruper te Bern, in het afgeloopen jaar aan de Maatschappij ontvallen, werden herdacht en de directeuren Mr. E. N. RAnusSEN en Mr. J. DE CLERCQ VAN Wger, alsmede de leden Dr. D. J. Korrewe en Dr. M. F. A. G. CAMPBELL, die voor het eerst de vergadering bijwoonden, in het bijzonder werden verwelkomd.
De Voorzitter vermeldde wijders, dat in het afgeloopen jaar van de Archives neerlandaises verzonden zijn de afleveringen 1 tot 4 van het 21° deel. De vijfde aflevering, waarmede dit deel compleet zal zijn, is ter perse. De Nieuwe Naamlijst van Nederlandsche Schildvleugelige Insecten, door Jhr. Dr. Ed. Everts, is afgedrukt en ter verzending gereed. Zij vormt het 4de en laatste stuk van Deel IV van de Natuurkundige Verhandelingen van de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen, 3de Verzameling. Van de Oeuvres Complètes de Christiaan Huygens zijn de 36 eerste vellen afgedrukt en is het veertigste vel bereids ter perse.
Een antwoord is ontvangen op vraag V van het Programma der Prijsvragen voor 1 Januari 1887, luidende: De Maatschappij vraagt een systematisch, organogenetisch en biologisch onderzoek naar de plantaardige parasiten, welke aan de haren van den Luiaard (Bradypus) worden aangetroffen.” De verhandeling heeft tot zinspreuk :
In natures infinite book of secrecy a little »
we can read.”
Nadat de Vergadering had kennis genomen van de adviezen der beoordeelaren, werd op voorstel van Directeuren eenparig besloten de verhandeling met den gouden eereprijs te bekroonen. De opening van het naambriefje deed als Schrijver kennen:
Mevrouw À. WEBER, Ge8. VAN BOSSE,
te Amsterdam.
Aan den voorsteller der prijsvraag, Dr. C. A. J. A. Oupemaxs, werd de zilveren medaiïlle toegekend.
Nadat eenige nieuwe prijsvragen waren vastgesteld, werd op voordracht van Directeuren tot binnenlandsch lid benoemd: Dr, W. N. pu Rreu, te Leiden.
PRUSVRAGEN
waarvan de beantwoording ingewacht wordt v66r 1 Januari 1888.
I. De Maatschappij verlangt onderzoekingen omtrent herkomst en ontwikkeling der geslachtscellen in eenige klassen van gewervelde en ongewervelde dieren.
II. Het is gebleken dat, zooals op theoretische gronden te verwachten was, de moleculaire warmten van sommige koolstofverbindingen in vasten toestand afwijkingen vertoonen van Kopp’s formule:
Cx18+Hx23+O0x4+ 7x7 x 6,4.
De bepaling van de moleculaire warmte van een ruim aantal koolstofverbindingen in vasten toestand wordt gevraagd, benevens een onderzoek naar het verband dat er bestaat tusschen de afwijkingen van Kopp’s formule en bepaalde, aan te duiden oorzaken.
III. De door Hall ontdekte werking van een magneet op een electrischen stroom wordt door sommige natuurkundigen voor een secundair verschijnsel gehouden, terwijl anderen aan de proef van Hall eene grootere beteekenis toekennen, vooral in verband met de electromagnetische theorie van het licht.
De Maatschappij verlangt een experimenteel of theoretisch onderzoek, dat meer licht verspreidt over het verschijnsel zelf of over de vraag, in hoeverre de electro-magnetische draaïing van het polarisatievlak daarmede in verband staat.
IV. Ofschoon men de bewegingsvergelijkingen voor gasvormige lichamen met inachtneming van verschillende omstandigheden — zooals inwendige wrijving, enz. — kan opstellen, stuit men bij de integratie daarvan in vele gevallen op moeilijkheden. Zoo zijn bijv. Strouhal’s eenvoudige uitkomsten (Wied. Ann. V) over de tonen, die bij snelle beweging van een lichaam in de lucht ontstaan, nog niet theoretisch verklaard.
De Maatschappij verlangt eene verhandeling over de beweging van gassen, waarin of de algemeene theorie wordt uitgebreid,- of een verschijnsel, waarvoor dit nog niet geschied is, aan eene strenge berekening wordt onderworpen.
V. Volgens sommige beschouwingen over de therméelectrische verschijnselen, moeten twee stukken van een zelfde metaal, die in temperatuur verschillen, met elkander in aanraking gebracht, een electrisch potentiaalverschil vertoonen, ook dan wanneer het metaal door verwarming of afkoeling geene blijvende verandering ondergaat, en, bij eene zelfde temperatuur, ook steeds dezelfde eigenschappen heeft. Volgens eene andere zienswijze is er geen theoretische grond voor het bestaan van dit electrisch potentiaalverschil.
De Maatschappij verlangt proeven, die over dit punt iets leeren.
Te beantwoorden vé6ér 1 Januari 1889.
I. De Maatschappij vraagt een onderzoek over den bouw en de ontwikkelingsgeschiedenis van een of meer soorten van ongewervelde dieren, die tot dus ver of nog niet of slechts onvolledig zijn onderzocht.
IT. De Maatschappij verlangt eene Flora der Phanerogamen en Vaatcryptogamen van Nederland, bewerkt in den trant van Hooker’s ; The Students Flora of the British Islands”.
IT. De Maatschappij verlangt een overzicht van alle Phanerogamen en Cryptogamen der Flora van Nederland, naar de beste bronnen kritisch bewerkt.
IV. De Maatschappij verlangt eene monografie der in Nederland voorkomende soorten van eene der plantenfamilien, die bij ons het grootste aantal soorten omvat (Umbelliferen, Synanthereën, Papilionaceën, Cyperaceën, Gramineën).
V. De Maatschappij vraagt een wetenschappelijk onderzoek naar de oorzaken van het blauw der Edammer kazen en naar de omstandigheden, welke de verspreiding dezer ziekte beheerschen.
VI. De Maatschappij vraagt een kritisch overzicht van alle onderzoekingen aangaande de processen, waarbi) in het plantenlichaam zuurstof gebonden wordt, en een quantitatief onderzoek naar de verhouding, waarin daarbij de producten tot de omgezette stoffen staan.
VII. De Maatschappij vraagt een quantitatief onderzoek van den invloed der temperatuur op de snelheïd van verschillende processen in het plantenleven.
VIII. De Maatschappij vraagt een proefondervindelijk onderzoek naar de wijze, waarop de organische voedingsstoffen in de planten vervoerd worden.
IX. De onderzoekingen van Haga hebben aangetoond dat het mogelijk is de electrische convectie der warmte in geleiders (het zoogenaamde Thomson’s effekt) en hare afhankelijkheid van de temperatuur quantitatief te bepalen. De Maatschappij verlangt metingen, die deze werkingen, in andere metalen dan de door Haga onderzochte, doen kennen.
X. De Maatschappij verlangt eene toetsing van de wet der overeenstemmende toestanden, door van der Waals gevonden, aan de tot nu verkregene experimenteele gegevens aangaande den grenstoestand van gas en vloeistof, de coëfficienten van uitzetting, samendrukking en capillariteit, de wrijving en warmtegeleiding van gassen en vloeistoffen, alsmede aangaande de latente warmte.
XI. Vele natuur- en scheikundigen hebben zich bezig gehouden met de bepaling der brekingscoëfficienten, van doorschijnende, enkelbrekende stoffen, ten einde hetzij de tot nu toe voorgestelde betrekkingen tusschen lichtbreking en dichtheid, hetzij de theoriën, over de dispersie op de proef te stellen, of wel om den samenhang op te sporen tusschen den brekingscoëfficient en de scheikundige samenstelling.
De Maatschappij wenscht de verkregene uitkomsten
De Maatschappij noodigt de schrijvers uit, hunne antwoorden zooveel mogelijk te bekorten, door alles daaruit weg te laten wat niet rechtstreeks behoort tot de hoofdzaak, die gevraagd wordt. Zij verlangt in alles, wat men haar aanbiedt, duidelijkheid met kortheïd gepaard en het welbewezene van het op losse gronden gestelde juist onderscheiden te zien. Wijders wordt herinnerd, dat, volgens besluit van Directeuren, geen antwoord ter beoordeeling zal worden aangenomen, hetwelk blijkt met de eigen hand des schrijvers geschreven te zijn, en dat zelfs een toegewezen medaille niet zal kunnen worden afgegeven, wanneer, na de toewijzäing, de hand des schrijvers in het bekroonde stuk duidelijk erkend wordt.
De naambiljetten der nietbekroonde verhandelingen zullen ongeopend vernietigd worden. Hiervan zullen echter de biljetten uitgezonderd zijn, welke bij verhandelingen behooren, die bevonden mochten worden uit gedrukte werken nageschreven te zijn, in welk geval integendeel de namen der schrijvers openlijk zullen worden bekend gemaakt,.
Het staat aan elk lid vrij naar den prijs te dingen,
verzameld en beredeneerd te zien, zoodat een duidelijk overzicht worde gegeven van hetgeen op dit gebied bereikt is.
XII. Er zijn een aantal geluidsverschijnselen waarvan de theorie niet geacht kan worden voltooïd te zijn. Van dien aard zijn: de voortplanting van geluidsgolven met eindige amplitude, het ontstaan van combinatietonen, de zwevingen, die worden waargenomen bij twee enkelvoudige tonen, tusschen welke bijna een harmonisch interval bestaat, het medetrillen van een geluidgevend lichaam met een ander, dat een lageren harmonischen toon geeft.
De Maatschappij vraagt een theoretisch onderzoek, waardoor, hetzij ten aanzien der genoemde verschijnselen, hetzij ten aanzien van andere, onze kennis van de geluidsbeweging wordt uitgebreid.
XIIT. De Maatschappij vraagt een onderzoek aangaande den invloed, dien het waarnemen der diagonalen in een driehoeksnet op de nauwkeurigheid der einduitkomsten heeft, en naar de wijze waarop, in verband daarmede, de waarnemingen over de verschillende punten en richtingen verdeeld moeten worden, om met een zelfde aantal metingen in verschillende gevallen de grootst mogelijke nauwkeurigheid te bereiken.
onder voorwaarde dat zijne verhandeling, gelijk mede het biljet, met de letter L. geteekend zï.
De eereprijs der Maatschappij voor het voldoende antwoord op elke harer vragen is een Gouden Medaille, op den gewonen stempel der Maatschappij geslagen, met den naam van den schrijver en het jaartal, of honderd-vijftig guiden, ter keuze van den schrijver, en nog daarenboven, indien het antwoord zulks waardig geoordeeld wordt, een premie van honderd-vijftig gulden.
Het zal dengene, die den prijs behalen zal, niet vrij staan zijne bekroonde verhandeling, hetzij afzonderlijk, of op eenige andere wijze te doen drukken, zonder de uitdrukkelijke toestemming der Maatschappij te hebben bekomen.
De antwoorden moeten in het Vederlandsch, Fransch, Latijn, Engelsch, Ttaliaansch of Hoogduitsch (doch niet met hoogduitsche letter) duidelijk geschreven, met een verzegeld biljet, des schrijvers naam bevattende, franco gezonden worden aan den Secretaris der Maatschappij, den Hoogleeraar Dr. J. Bosscxa te Haarlem.
nm
og: à PPHONI
21 Mei 1887.
Naamlijst van Directeuren en Leden
