JAMES

For my deare Nephew the Prince of Orange.

LETTRE MCCLII.

Le Conseiller-pensionaire Fagel au Prince oV Orange. Affaires de Groningue et oVEmden.

Doorluchtige Hooghgeboren Furst en Heer. Tsedert

1 affectionate.

— 349 — [1677. Octobre.

het affgaen van myne laetste, van den 19 deses, is ter vergaederinge van haer H. M., noch oock in de Gecomm. Raeden, niets voorgevallen dat U Hoogheyts attentie meriteert. Wy hebben seer getalmt met de Heeren Gedeputeerden, soo van de stadt Groeningen als van de Omlanden. De gem. Heeren van de stadt hebben voorleden maendagh verclaert dat sy sodanigen last hadden ontfangen, op den voorslagh [by] U Hoogheyt gedaen tôt een amnestie, dat sy geloofden dat wy daermede souden nemen contentement, indien de Heeren van de Omlanden gequalificeert waren om met liaer daerover te kunnen handelen; en seyden ons niet duysterlyck dat sy de voors. amnestie souden aennemen; maer, dewyl de Heeren van de Omlanden haer niet gequalificeert vonden om daerop te antwoorden, dat sy haer niet wyder konden expliceren. Wj hebben eyndelyck, naer veele debatten, verstaen dat haer Ed. M. souden verclaeren dat de Omlanden moesten hebben de securiteyt in het expédient vermelt, dat sy onder bénéficie van de securiteyt, daervan haer H. M. haer guarandeerden, wederom by den anderen souden vergaederen, ende de separate regeeringe cesseren , mits dat Rengers ten minste twee dage vôôr de voorsz. byeenkomste losgelaten ende in veyligheit ontslagen soude moeten wesen, ende dat partyen over vier weeken wederom alhier verschynen souden, en dat die in gebreeke bleeff die resolutie naer te koomen, de blâme op sich soude hebben vande onheylen die in de provintie waeren. Haer H. M. hebben haer gister avont daermede geconformeert, en de Heeren van de Omlanden syn noch dienselven avont vertrocken. Men seyt dat de Heeren van de stadt daertegens een protest sullen overleveren, daerop men niet manqueren sal fondamentelyck te antwoorden. Ick verneme wel dat sy seer t' onvreden syn, maer men kan daerom niet laeten syn gemoet te quyten.

Hoe het met de questien tusschen den Bisschop van Munster ende de stadt Embden sal afflopen , weet ick niet. Ick verneeme dat tusschen den Bisschop ende de

1677. Octobre.] — 350 —

Furstinne van Oost-Vrieslant is eene intime correspondentie. Sy hebben met den anderen tôt Stickhuysen ' geaboucheert, alleen tusschen haer beyden, sonder datter yemant van haer bedienden présent is geweest, en, soo ick geinformeert ben, pretendeert de Furstinne de stadt te tracteren als rebel, ende de Bisschop als vyant, sullende met het scheyden van de campagne meer militie derwaerts brengen ende by vriesent weder op de stadt, die dan seer onsterck is, iets ondernemen. Wij hebben met de Heeren [Cramprecht] ende de Lier oock daerover gesproocken, die aengenomen hebben den Bisschop van Munster te dehorteren, maar insisteerden dat wy dien aengaende oock souden willen spreecken met den Heere [Stricker], dewyl de Fursten van Brunswyck haer daermede seer bemoeyden, die dan op dat subject ail vry wat hooge tael syn voerende, soodat ick vreese dat dit vuyr, meest door den Hertoge van Hanover aengeblaesen, well licht iet quaets veroorsaecken sal. Haer FF. DD. hebben syne C. H. van Brandenburch oock ail vry wat cavaillerement bejegent, hebbende last gegeven aen den commandant van haer troupen voor Stettyn, niet vyantlyck tegen die stadt te ageren, soo syn C. H. de Lubeecksche schepen by hem aengehaelt niet aenstonts relacheerde: en dien commandant soude oock daermede effectivelyck gesupersedeert hebben, indien syne C. FI. de voorsz. schepen niet aenstonts gerelacheert hadde. De voorsz. relaxatie is dan well gevolght, maer laet in het gemoet van syne C. H. een neep, die ick gelooff dat soo heel rasch niet sal vergeten wesen.

Ick sal niet naerlaeten U Hoogheyt kennelyck te maecken wat hieromtrent verder voorvallen sal, en, sooveel my mogelyck is, traghten het werck buyten verwyderinge te houden. Ik hebbe de papieren, die U Hoogheyt van my heeft begeert, veerdigh gemaeckt en sal die morgen met den Heer van Ouwerkerck, die alsdan verreyst, senden, hoopende ende biddende dat Godt den Heere Al-

i petite forteresse en Ost- Frise.

[1677. Octobre.

maghtigh U Hoogheyts doorlughtighe persoon will conserveren en bewaeren, en U Hoogheyt in desselfs desseinen geven eene goede en geluckige uytkomste, en dat ick de eere mag hebben van U Hoogheyt haest in goede gesontheyt en met goede verrichtinge alhier wederom te sien; ende altoos te syn, Doorluchtige Hooghgeboren Furst en Heer! U Hoogheyts

alderootmoedighste, geobligeertste dienaer

CASP. FAGEL.

Hage, desen 26 Octob. 1677.

LETTRE MCCLIII.

Le Roi â! Angleterre au Prince, d'Orange. Le Prince retenu en Angleterre par des vents contraires.

Whithall , thursday noone.

I beleeve l you finde now that what I tould 2 you of the wether at sea is true. I send this berer expresse to désire you to corne hether, where you will be as ready to take the fîrst opportunity of a winde, as where you are; for, if you leave the yaughts at Gravesend, you may be downe in three howers, as soone as ever the winde changes, and I am now most confident that, till the winde cornes about by the east and so to the south, you will not hâve wether to put to sea. I hâve given order to the barges to go this night tide to Gravesend, so as you may be up heere to morrow, if the winde does not change in the meane time, which I do not beleeve ' it will. If you will but aske the captaines opinions, you will finde them of my minde, and so, my deare Nephew, I am entierly yours

1 believe. 2 told.

1677. Novembre.] — 352 —

LETTRE MCCL.IV.

Le Duc oV York au Prince à! Orange. Même sujet.

London, November 22.

I am sorry to heare of your having had such contrary winds and such bad weather as hâve obliged you to put into Sheernesse. I wish you had corne straight hether, for I feare the wind is sett in N. E. and will continu ' so till the full moone, which will not be till wensday night, so that I hope you will follow his M. advice and come hether to expect the change of wind hère, rather then at Sheernesse, and leaving the yachts at Gravsend and the goods on board. You will be every whit as ready to take the first oportunity of the wind, hère as there; beside that it would be a great satisfaction to me, and to ail hère, to hâve you with us as long as you stay in this country. You see I write to you without ceremony; pray do so to me , and be assured I shall always be as kind to you as you can expect.