IV. — PÉTITION DES BARONS A JEAN SANS TERRE
(Juin 1215.)
Il existe de cette pétition, au British Muséum (Londres), un exemplaire original, scellé sur double queue de parchemin du grand sceau royal. Cet original avait appartenu à l'archevêque de Gantorbéry Laud; il fut, par ordre de ce dernier soustrait de son cabinet, avec ses papiers les plus précieux, quelques heures avant qu'il fût arrêté et que ses papiers fussent mis sous scellés. Il passa ensuite aux mains de l'évêque de Salisbury, Burnet, puis de son fils Thomas, enfin de David Mitchell, exécuteur testamentaire de ce dernier, et c'est avec l'autorisation de Mitchell que Blackstone put prendre (1759) la copie imprimée dans son ouvrage sur la Grande Gharte, p. 1 (voir ce qu'il en dit lui-même dans la préface, p. xv). En 1769, il fut donné au British Muséum, par Philippe, deuxième comte Stanhope; c'est là qu'il a été copié pour l'édition des Statutes of the realm ( Gharters of liberties, p. 6) et pour celle du Nouveau Rymer, I, 129, avec un fac-similé gravé. L'administration du Musée britannique vend des reproductions photographiques de ces Capitula, comme de la Grande Gharte de Jean. La présente édition a été revue sur une de ces photographies.
Ista sunt Capitula que Barones petunt et dominus
Rex concedit^,
1. Post decessum antecessorum heredes plene etatis habebunt hereditatem suam per antiquum relevium exprimendum in carta.
1. Une main postérieure, mais du xiii" siècle, a mis au dos la cote suivante : « Articuli magne carte libertatum sub sigillo Régis Johannis. »
2. Heredes qui infra etatem sunt et fuerint in custodia, cum ad etatem pervenerint, habebiint hereditatem suam sine relevio et fine.
3. Custos terre heredis capiet rationabiles exitus, consuetudines, et servitia, sine destructione et vasto hominum et rerum suarum, et si custos terre fecerit destructionem et vastum, amittat custodiam ; et custos sustentabit domos, parcos, vivaria, stagna, molendina et cetera ad terram illam pertinentia, de exitibus terre ejusdem ; et ut heredes ita maritentur ne disparagentur et per consilium propinquorum de consanguinitate sua.
4. Ne vidua det aliquid pro dote sua, vel maritagio, post decessum mariti sui , sed maneat in domo sua per .xl. dies post mortem ipsius, et infra terminuni illum assignetur ei dos ; et maritagium statim habeat et hereditatem suam.
5. Rex vel ballivus non saisiet terram aliquam pro débite dum catalla debitoris sufficiunt ; nec plegii débitons distringantur, dum capitalis debitor sufTicit ad solutionem ; si vero capitalis debitor defecerit in solutione , si plegii voluerint, habeant terras debitoris, donec debitum illud persolvatur pïene, nisi capitalis debitor monstrare poterit se esse inde quietum erga plegios.
6. Rex non concedet alicui baroni quod capiat auxilium deliberis hominibus suis, nisi ad corpus suum redimendum, et ad faciendum primogenitum filium suum militem , et ad primogenitam filiam suam semel maritandam , et hoc faciet per rationabile auxilium.
7. Ne aliquis majus servitium faciat de feodo militis quam inde debetur.
8. Ut communia placita non sequantur curiam domini régis, sed assignentur in aliquo certo loco ; et ut recognitiones capiantur in eisdem comitatibus, in hune modum : ut rex mittat duos justiciaros per .iiii®*". vices in anno, qui cum .un®*", militibus ejusdem comitatus electis per comitatum, capiant assisas de nova dissaisina, morte antecessoris , et ultima