‹ Chronique de Provence; histoire civile et religieuse de la cité de Nice et du Département des Alpes-MaritimesChapitre 46 sur 52 · DES CINQ DIOCÈSES DES ALPES -MARITIIIIES · texte numérisé non relu

DES CINQ DIOCÈSES DES ALPES -MARITIIIIES

1* Bulle d'Alexandre IV en faveur de Lérins (1259).

AléxaDder eptscopus servus servorum dei dilectis filiis abbati Monasterii Lerioensts éjusque fratribus tara proBs. quam fut. regularem ritum professis etc... Quoties illad a nobis petitur quod religioni et honestati coDveDire diooscilur animo nos decet libeuti concedere et petentium desideriis congruura suffhLgium impertiri ; itaque propterea dilecti in DomiDO filii vestris jus^tis postulationibus cicmenter annuimus et monast. Lerinense quod specialis B. Pétri juris existit ad instar felicis recordationis Innocentii Pape tertii predecessoris nostri sub B. Pétri et nostra protectione suscipimus etpresentis scripti privilegio communimus. In primis equidem statuimus ut ordo monasticus qui secundum B. Benedicti regulam in eodem loco institutus esse dinoscilur perpetuis ibidem temporibus inviolabilitur observetur. Preterea quascumque possessiones quecumque bona idem monasterium in presentiarium juste et canonice possidet ant in futurum conoessione Pontificum largitlone Regum Tel principum oblatione fidelium seu aliis justis modis prestante Domino poterit adipisci firma nobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus bec propriis duximus exprimeoda vocabulis. — Locum ipsum in quo prefectum monasterium situm est cum omnibus pertinentiis suis Lerinens et B. Margarite insulas cum capelUs et ecclesiis inibi constructis cum omnibus pertinentiis earumdem in Dtoc. Grassensi, Gastrum quod dicitur de Valle Aurea cum eccl. ejusdem caslri cum omnibus pertin. suis castrum quod vulgariter nuncupalur Canots et ecclesiis ejusdem castri cum omnibus pertinentiis earuindeiii. — Castrum vulgariter nuncupatum Arlucum et ejusdem castri ecclesias cum omnibus pertin. earumdem ; — castrum quod nuncupatur Mogins et SA Jacobi^ Ste Marie, et St Martini ecclesias cum omnibus pertin. earundem; de Hoqueta et de Pegomas castra cum omnibus pertinentis earumdem; St Nicolaï de Antipoliy St Honorati ei Ste Margarite GrassenSy Ste Marie et St Martini Vallis Jurée, St Martini de Revesto, Si Peiri de RoChaforte^ St Ambrosii de Gordono et St Florentii de Canalis ecclesias cum terris vineis possessionibus et omnibus pertin. earumdem.

In diocesi Porojul Gastrum de Alonis at ecclesiam ejufdem castri cum omnibus pertinentiis ejusdem, Ste Marie et S. Pétri de AvinionetOy Ste Marir, S. Honorati y S. Mauritii et S. Donati de Calicano , S. Michaelis àe Canavosa, S. Pauli de Gallinograssay S. Stephani de Barjamono, S. Michaelusde Favar^, Ste Marie de Gratamonia, Ste Marie de Valle- Auriata et S. Bartholomei de Li*nàdo ecclesias eum terris vineis possessionibus «t omnibus pertinent earumdem.

fn diovesi Aquensi S. Stephanis de Cumiculo; S. Mauricii prope Verdenam et S. Pétri sitam in territorîo Caslri de Lambesco ecdesias curii lerris vineis possessionibus et omnibus pertinent earundem.

In diocesi Arelaten. Ecclesiam de Saniono cam omnibus pertinentiis suis.

In diocesi Arenionen. Ecclesiam S. Hortorati de Castro-Rainardo cum oran. pert. suis. '

In diocesi Barohmomn. Ecclesiam S. Peiri de Maritima cum omn. pert. suis.

In diocesi Claramonten, Ecclesiam de Veteri Spissa cum omn. pert suis.

In dioc. Regensi castrum de Mbioso cum ejusdem castris etc. — S. Marie et S. Michaelis de Mosteriis, S. Mariœ de Régis, S. Saturnini et S. Ciriaci ecclesias cum omn. pert earumdem. S. Pefri, S. Martini et S. Marie de Romulis et S, Vincentii de Sparrone ecGlesiaseum terris etc*.. Ecclesiam S, Marie de Artinosch cum eocl. dep. ab eadem et om. pertin. ea eundeni. — de Quinzeno et de Bracio ecclesias cum terris, etc.

In Dioc. Dignien, casitum S. Georgii et Ecclesiam ejusdem castri cum om. pert. suus.

In dioc. Senecen. S. Honorati de Clumanis et S. Julianeti castra et eorumdem caHrorum Ecclesia cum. omn. pert. suis; S. Mariœ de Sarrèto, S. Marie de Angles, S. Marie et S. Ferreoli de Vergone et S. Joannis de la Fo9. Ecclesias cum terris, etc.

Jn diocesi Glandaten S. Maximi, S. Marie^ S, Martini de Puggeto^ S. Honorati de Rippis, S. ifane, S. Pétri et S. Saturnini de Brianzono, S. Martini et S. Saturnini de Rocheta^ S. Joannis de Rocha, S. Joannis de Nuella^ et S. Marie de ferrisy ecclesias cum terris, etc., redditus quos habet in Castro quod vocatnr Poggetum,

In diocesi Niciens. S. Marie et S. Jokannis de ViUario, S, Martini de Bairols^ S. Marie de Therio, et S. Marie de Thoeto, ecclesias cura terris, etc.

In diocesi Ventimilien. castrum de Sepuîcro ( Sabourg ) cum omn. pert. suis; S. Michaelis VintimUii^ S. Mari >' de SaurgiOy S. Marie de VeuXy et S. Martini de Carnolesio, ecclesias cum terris, etc.

In diocesi Albiganem, ecclesiam S. Martini de Petralata cum omnibus pert. suis.

In diocesi Jamtens, ecclesiam S. Antonii cum omn. pert. suis.

In diocesi Viterb. S. Marie de Silra et S. SU ces tri de Civitate Vetula cum terris, etc.

In diocesi Aycen., ecclesiam S. Trinitatis de capite fidei^ etc.

Statuimus insuper ut monasterium vestrum nulli nisi romane ecclesie subjectum existât, neque ad enjuslibet nisi Rom. Pontificis ordinatlonem vel dispositionem pertineat.^ Decernimus ergo ut nulli omnino bominum lioeat prefa tu m^ monasterium temere perturbare, etc.

Ego Àlexander catbolice sedis Episcopos. — Ego Odo Tusculanus Episcopus Ego Stephanus Prenestinus Episcopus; Ego Fr. Joannes tit. S. Laurentii in Lucina presbyt. cardîn. — Ego F. Hugo tit. S. Sabine presb.card. Ego Rîcardus, diac. card. Ego Octavianus S. Marie in via leta diac. card. — Ego Petrns S. Greorgii ad vélum aureum diac. card. — Ego Joannes de Nicolai in carcere (Jiac. card. S. ÂDgeli. — Ego Octavianus S. Adriani, diac. card.

Datum Anagnie per manum magistri Jordanis S. R. et notarii et vicecancellarii, — 7 dies maii indictione III Incarnat. D* Anno MGGLVIII Pontificatus vero Do« mini Aleiandri Pape IIII.

(2'*) S. Pons. — Biens de Tabbaye de St-Pons en 1247

Monasterium .

Eccl. S. Reparatœ.

— RM ^ ^®™®'^®^*®"S's (Cimiés).

' i CemeloDsis, Gimelensis.

~ Bartholomis.

S. Silvestri.

S Micbaëlisde Barbalata.

S. M. de Falîcono.

S. M. de Villa-Vilula.

S. M. de Bello-loco.

S. Laiirentii de Ysiâ.

S. M de Aspromonte.

S. Martini de Rupe.

S. Marie di Leventio.

Eccl S. MarliDî de G. Monaco.

— S Blasii.

— S. HelensB.

— S. Martini.

— S. Pétri ScarenaB

— S. Valenlini de Berra.

— S. M de Grordolono.

— S Nicolai de Sospello.

— S. M. de Galteriïs.

— S. Pelri de Oliva de Broco.

— S Marie de Annoth.

— S. Ârmentarii-Forojuliensis.

— S. Jacobi, S. Marie de Salis

— S. Blasii de Vercelli, etc.

{Bulle du pape Innocent IV à Lyon I ii7;

(3) Divisib bonorum Antipolitani sçu grassensis Episcopatus, et capituli ejusdem ecclesiœ ( 1242 ).

Anno Domini raillesimo ducenlesimo quadragesimo secundo, priioa die seplembris fuit dies supradictus assignatus a predicto Domino ArchiepiscopoEbrod.apud Senesium... ad quam dicin partes comparuerunt et post mullas allegationes prefatus Dominus Episcopus de Gonsillo D D. R. Vaspinensis, P. Gladatensis, et Guillelmus Senecensis Ep. et aliorum plurioiorum sapientium pronunciavît precepit et voluit quod divisio fieret supra dicta... Quo facto ablatum fuit D. Ep. Antip. quod ipse divideret... Sed cum ipse renuerit prefatus prior H. divisit in hune mêdum. In nomine Domini, amen Hec est divisio Episcopatus Antip. facta per Henricum prioremi ex una parte ponit

Eccl. Antipolitani c pertinentiis suis ; — Eccl. de Albarno ( le Bar );

Eccl. de Rouretto; — Eccl. de Mngagnosco; — Eccl. de Claramonte;

Eccl. Gastri-novi; — Eccl. de Oppia; — Eccl. de Brusquo;

Eccl. de Sartolis; — Eccl. de Roccaforte; — Eccl de Garda;

Eccl. de Lobelto; — Eccl de Vallebona; — Rccl. de Bizoto. —

Eccl. de Grasse liberam et sine onere, exceptis domibus. —

Item civitatem Antipolitanam ; item Gast. de Bizoto; Gas. de Grordono; item G Vallis de Oppio ; item census, se^^itia, pensiones in villa Grasse cum suburbio, et rupem cum pertinentiis molendini de fonte -— Item de domibus Grasse, cameram prioris, cum refectorio novo, graneriis, stabulis et salla nova, et porticu a porta qua intratur usque ad turrim Domini comitis de podio cum domibuâ, capella nova et domibus quondam Isnardorum . .. Item Dominus Episc Antipolis.

— Ex altéra parte.

Eccl. Grasse; — Eacl. de CanaliL^- — Eccl. S. Ka/em;— Eccl. de Jntinelo ( le Tignet ); — Eccl. de Motta ; — Eccl. S. Gesarii ; — Eccl. S. Hilarii, S. Jacobi , S. Pétri Hospitalis, et S. Honorait de Grassa; — Eccl. de Morsanis; '— Eod. de Auribello; — Eccl. S. Pétri de Pegomis; — Eccl. de Roquetla; — Eccl. de Gordono: — Eccl. de Cipperiis: — Eccl. de Cossalis; —

Item fidelilatem homiDum de Grasse';— It Castruiu de Motla— Item bastidaai de Episoopi; It. Gastrum S. Valerii; — It Gastr. de Morsanis;'— Item Cast. de Auribello; — It. Gast de Aviooetto; — Item de domibus Grasse Viridarium, cappellam et camoram capelle proxiaiam cum croUa et farnello et turri a fundnmenttà supra cum caméra superiort nova que non est adhuc cooperta ciim coiumnis marmoreis turri contigua . in qua suntdepicti menses, cum coquina sibi conligua, et furnello in quo consuerit comedere D. Ep

Actum apud Senesium... Anno Dom. ut supra, tertio die septembris.

( Estrait tiré du 6»' registre du Greffe des iNSlNCJiTlO^fl Ecul , ArcbiYee de la Préfecture ).

Evêché de Grasse.

Grasse, villa Grass», vel civitas, G. Grimnicum — Grassa.

Aotibes, G Antipolis, Antiboul^ Antibo, Giv. Antipolitana, Antibules.

Loubet, G de Lobelo, déserté.

La Garde, C. Guardia^ Guardiœ, Garda, déserté.

Biot, G. de Btzoto, Bissotto, Buzoto, Busolio.

Roquefort, C. de Roccaforte, de Ganlacho, Roccafort

Rouret ( vieux et nouveau ), G. de Robureto, de Roreto.

Le Bar, G. de Albarno, de Albardis, Le Bart.

Ghâteauneuf, Gastrum novum^ Gbasteauneuf.

Glaremont. C. de Glaromonte, Glaromout, Glermont.

Sartoux, C de Sartolis.

Magagnosc, G. de Magagnosco.

Mougins. G. de Moginis

Vallauris, G de Valle-Aurea, Valaurie.

Gannes, G de Ganois, vel Portus, G Francum, G. Marcellinuni, Ganes.

Ile Ste-Marguerite, Léro ,

Ile St-Hônorat, Lerina Planasia, Lerins

Arluc, G. de Arluco, Ara luci, Siagna.

La Roquette, C. de R9quetta

Pegomas, G de Pegomacio, de Pegorais.

Auribeau, G. de Auribello, Auribelli. Ad Horrea, Auribel, S. M. de Valle Gluso.

Mouans, G. de Mohans, Mohanis, Moans.

St-Pancrace, G. de S. Pandroncio, Pandracio, Pandacio (déserté), Placassier

Gabris, G de Cabriis, Gabrios.

Le Tignet, G. de Antiniaco, Anthinac.

S. Gésaire G. S. Cesarii, Cœsarii.

La Motte, G. de Motla, Motâ.

Ganaux, G. de Gaualis, Ganalibus, Ganaulx

Gaussols G de Gonsolis, CossïiHs, Galcols, Gousouls.

Gipières,G de Ciperiis, de Yperiis, Cipperiis.

Gourdon, G. de Gordono, Gordon

Villebruc, G. de Villabruco, Villahrusquâ, Villebruque (Valbonne.)

{.') Diocèse de GlandôTes.

Glandèves (détruit , G. Glaiium, Glandate, Glaodeva, Glandaca, Glahdatensis, Glandcvez, N.-Dame de Selds, Seez de sed. Bastida Ep.

Entrevaux, G. de Intervallibus.

Villevieille, G. de Villa-Veleri.

S. Gassien, G. S. Gassîani Montblanc, C. de Monte-Âlbo, Monte-Bianco. Ubraie, G. de Ubraya.

Admirât, G. de Adinirato, Admirât.

Brianson,G.deBhansono,Brianson G.Brigantiumel GoloniaB. Gars, G. de Gars Mas, G. Macii.

Aiglun, G. de Aigleduno, Ayglun.

SalagrifloD, C. Salagrifooi, Salogrifon.

Sigale, G. de Sigalla,GigaUa, Gigala, Sigalle, Gigalle, Alasie. La Roque, G. de Hocha, Roqua.

Guébris, G. de Gobrio.

Roquesteron, G. de Rochesteroni, Rocasteroii. Gacbiers, G. de Garberiis, Rnchagarbiera , Roquegarbiers. Les CoQsegudes, G. de Gousecutis, Goosegude. BonsoDs,(^.. Boyssoni, Baussson, Boussons, Bouzoo, Boosson. Les Ferres, C. de Ferris. Gilette, G. Gillete, Giletta.

Revesta, G. Revesti.

Tourrelte, C. Turreta, Torrela

Pierrefeu, G. de Pelrafoco, Peirafuoe, Pietrafoco. ' Ghaioan, G de Gainea, Gainée, Gbanaat.

Toudon, G. Todoni, Todon.

Ascros, G. de Crocis^ Les Gros.

S. Antonin, G. S. Antonini, S. Aiîlolin.

Gollonge, G. de Gauda-longa.

Les Mujols, G. de Mugillis, Mujoulx, Mojols.

Ghanon, G. de Roquetta, Rochetta de Lhanon.

Puget-Figette, G. Pugeli de Figela, Poget-Fighetle.

La Penne, G. de Penna de Ghanatit.

S Savournin, G S. Salurnini, S. Sornin.

Ghaudol, G. de Chaudoi.

Malaussène, G de Malacena, Malaussena.

S. Marguerite, G. S. Margarita.

Puget-Théniers, G. Pngetti de Thenearûs, PogelloT.

Puget-Rostang, G. Pugetti-Roslagni, Pogettodi Rostan.

Auvare, G. de Azoara, Auvayre.

La Groix, G. de Gruce

St-Léger, G. S. Laugerii, St-Laugier, Lotgicr, Légier.

Daluis, C. de Adalosio, Addaluey, Adaluis.

Sausso, C. de Saisis, Sausses.

Le Castellet, C . de Casteletto .

St-Benott, C. S. Benedicti, S. Bétiet.

Annot, C de Annoto.

Braux, C. de Petra-Aurà.

Figeiret, C. de Fugerelo, Figheirel.

Verrayon, C. Verraioni.

Miaille, C. deMazella.

Peirase, C. de Peiresco y Peyrasc.

Col St-Michel, C. S. Michaelis de Peiresco.

Aureoc, C. de AureDCo, Aur«oq.

La Sause, C de Salice

Villeneuve, C. Villanova (Entraunes).

Entraunes, C. de Antravenis, Aniraunts.

St-Martin, C. S. Martineti, Si'-Mariïnei (Enimunês).

Les Roberts, C. de Robertis, de Deoa.

Peonne,*C, de Pedona, de Pigona.

Rigaud, C. de Rigaudo, Bigaut.

Beuil,C. deBoloeo, Bolio, Boleo, Dueil.

(5°) Noms anciens et nouveaux des paroisses du diocèse de Nice.

Nice, NicsBa, Nicia, Nicopolis, Nisse, Nizza.

Villefranchè, Portus-Hercules, Porlus-Olivœ, Mont-Olive, Olivula, Sl-Jean, St-

Hospice.

Ese, Avisio, Castnim de Ysia, Ysiis, Œsa, Eza.

Turbie, TrophoBa Augusli. Casl de Turbia (bameaux de Mérindole et de I^ghel ). Monaco, Templum Herculis Monaeci, Mourgués. Peille, Cast de Pilia, Peglia, Petlle Peillon,*C. de Piliono, Peglion.

Contes, C. de Computis, de Comilis, Comptes, Contés. Drap, C de Drapo, Drapo.

L'Bscarène, C. de Scarena, Scarena.

Toët, C. de thoetto, Toetto, Thoët de l'Escarène, Touët. Berre, C. de Berrâ, Berra.

Saint-André, C. de Rocha, C. de Revella, Revel, Rocb St-André. S. Andréa. Falicon, C. de Falicone, Falicone.

Tourrettes, C. de Turreles, Torreles, Toreltes. Aspremont, C. de Aspromonte, Aspromonte.

Levons, C. de Leventio, de Levenzza, de Levenzo.

Lhâteauneuf, Castrum-Velus, Castrura novum, Villa Castrinovi, Castelnuovo. Coarase, C. de Caudarasa, Coaraza.

S. Biaise, C. S Blasii, de Revesto, S. Biaggi» Luceram, C. de Luceramo, Luceramo, Lucerammus. Boléne, C. de Aboleoa, Bolena.

Roquebilièrc, C. de Roccabeleria, Rocabigliera, RoohaWgliera. ,

s Dalmas du Plan.

Gordolone, C. de Gordolono, Gordolone

Belveder, C. de Bellovidere, Belvédère.

S. Martin, C de S Marlini, S Marlino

Vcnançon, C.. de Vénal ione, Venassone.

Lantoscjue, C. de Lantuscâ, Lantosca, Lantosca, Lanlos^î.

rielle, C. de Ulellis, Utelle

La Tour. C. de Tune, la Torre.

Clans, C. de Clansio, Clans.

S Dalmas, C. de S. Dalmalio, S. Daimntio del Piano,

Roquette. C de Roquelta, Rodiia de Valle di Blora

Lud, C de Loda, Luda, Louda (déserté).

Raimplas, C de Rege placilo.

Tournefort, C, de Tornaforte, Tornafort.

Massoins, C. de Massuinis, supérieur et {inférieur dMruit).

Le Villars. C. de Villari, il Villaro del Varo.

Touet du Var, C de Thoetto, Toetto. Thoët du Var.

Tiéry, Thiéry, C de Therio.

Lieuche, C. de Leuciâ, \el Lieuceia^ Lieuchia, Lieuce

Pierlas, C. de Petràlassa, de Pirlis, Pierlès.

Illonze, C de Illonlia, Illonza, C. de Ylontio.

Marie, C. de Maria, Maria.

Roquespavière.C deRoccaspaveria,Rochasparviera, déserte. Duranus le remplace.

La Roquette du Var, C. de Ruperculâ, vil S. Martini, Rochetta del Varo.

Roubion, C. de Robiono, Robiône; les Roubious.

Rore, C. de Rorâ, Roura, Rourâ.

S. Sauveur, C. de Salvatoris, S. Salvatore.

Lieusola \ « , , ,

Isola } ^- ^^ ï"^"'^

S. Èlienne, C. S. Slephani Thenearum, S. Stefano del Monti

S. Dalmas le Sauvage, C. S. Dalmatii Sylvestris, S. Dalmatio il Solvaggio.

Bendejun, C. de Bendejuno, Bendegiuno.

Rdle des bénéficiaires et chapelains en 1690.

Prévôt de la cathédrale.

Prieur claustral.

Sacristain.

Archidiacre.

Préchantre.

Infirmier.

Commandeur des Fenêtres (deFenes-

tris) Prieur de Châteauneuf. •

— de S. Jacques (Jaume).

— de Levens (Leventii).

— de Beaulieu (de Pulchroloco)

Capiscol de Nice.

Moines de S. Pons.

Infirmier de S. Pons.

Camérier.

Prieur de FaHcon.

— de Ste Réparate.

— d'Aspremont.

— de S. Biaise.

— de l'Escaréne.

— de Gordolon

— de Ste Dévote.

Prieur de Villefranche.

— de Porlu-Monaci.

— de Pilliono.

— de Pilliâ.

— de Bravo (Braiis).

— de B. iM. de Therio.

— de Leuchia. .

— de Pirlis

— de Genesii.

— de Thoeto.

— de Contes.

— de Turrelis.,

— de Candarasa

— de Roquespaverie

— de Roquete Vari.

Prieur de Berra. Prieur

— de Ulellis. -

— de Sorberia —

— de Turri. —

— de Tomafort —

— de Massuinis. — —- de Villari. —

— de Ste Marie Cbncii —

— de Thoeto. —

— de Therio.

— de Rcbiono. —

— de Rore. —

— de Illonzia. -

— de Bairolis. — ArchipresbiterdeClaDsio. —

de Maria, de Luceram.

de Loda de Lantuscâ.

de Bollena de Bellovidere.

de Rnccabigliera.

de Venanzoni.

de S: Dalmatii de

Piano, de Remplacio.

de S. Salvatoris.

de Leusolâ.

de S. Stephani..

de S. Daim. Silvestris

Bénéfices de rancienne cathédrale Ste-Harie du Château.

Chapelles S. Pierre, S Antoine et S. Nicolas.

— des onze mille Vierges

— S. Laurent

S. Philippe et S. Jacques.

— Ste Catherine

— Ste Marguerite

Chapelles S. Jean-Baptiste.

— Ste-Anne.

— St-Martin.

— S. Pierre et S. Paul.

— Ste Marie.

— de la Vierge de Roqueplane.

(6) Diocèse de Vence.

Vence, Civitas Vincium, Vencium, Vinlium Nerusiorum — Mars,Vinciura, Vencia,

Venza S. Panl villa S Pauli, S. Paolo (et les hameaux de la Colle et du Canadel). Cagne, C. de Cagna et Canea, Isclos Veneri>, Onepia, Onep (et les hameaux tde

S. Jean et du Pont-du-Loup) Villeneuve, C. de Villànovâ, Villeneufve, Deceatum, Villeneuve et Gaudelet. Pugelon, C. de Pugetono, Poggeton (déserté). S. Laurent, C Agnmoutis, de Agri-monti, Griment, Agnmond, Hôpital de St-

Laurenl-du-Var, Oppidum Barciionetta, S. Lorenzo. La Gaude, C. de Gauda, de Triganza, Alagauda, Alliganza, les Gaudes, Trigance. Gattières, C de Gatteriis, Galières.

Olive, C. de Oliva (déserté), S. Pierre d'Olive. S Jeannet, C. S. Joannis, C. de Balsama, de Balmo S. Joannis, â. Jannet,

S. Janel, Jhanuet et le Casiellel. ,

Carros, C de Carrocio.

Le Broc, C de Braoco, Broco.

Besaudun, r. de Bezauduno, Bezaudun

Coursegoules, C. de Corsegolis, Courcegoules (et hameau de S. Barnabe). Mal vans, C. de Malvanis, Malvinis, MauvanFÛ, Mauvanà, Vence (déserté).

La Bastide, C. S Laureiitii, vel S. Martini de Bastida, à Venee (dé^rté).

Tourrettes, C de Turretis, Tourreltes-lès-Vence.

Vallello, C. de Vallelis (déserté) à Tourrettes-lès-Vence.

Courmes et Gourmettes, C. de Corma et Connetis, Cormes.

GréoKères hautes et basses, G. de Graoleriis sup. et inf. Graulières et Verdhelaie.

Avion, G. de Aviono vel Apiono (déserté).

Thorenc, C. de Torenquo, Thorenco, Torenc, Torenq, Toredena.

Andon, G. de Andaooe, Andaon.

(aille, G. de Caliis, Gaylla.

Pennaforl, G. de Pennaforte, Pegnafort (déserté) près d'Andon (ancienne coni-

manderie).

Dosfrères, G. de Duobus fratribus, Dosfraires. Bouyon, G. de Bozisone, Boyzono, Bosisone, Bisodono, Boion.

(7*) EYêché de Vintimille.

Vintimille, G. AUntimilium, Interoelium, Albintemelium, Ventimiglin.

Bordightera — Borghetto — Vallebona — Hospitaletto.

Sasso — ^horga^ G. Sepulcri, Softor^, Sabourg — Vallecrose.

S. Biaise, S. Biaggio -- Soldano — Gamporosso ~ Airole — Baiardo — Gastelfrancv

— Bevera.

Menton, G. de Mentone, Podtum-Ptnum, Mentone (le cap Martin et Garnolèse. Roquobrune, Rochabruna

Dolceacqua — Perinando, Perinaldo — Apricale ~ Isola-Bona. Rochetta ~ Pigna — Erbuso .

Saorge, G. Saorgii, Saorgio.

Briga — Tende.

Breil, G. de Prœlio, Breglio.

Gospel, Sospelle, G. de Hospitello, Sospilello, Sospello. - Molinet, Moulinet, Molinetto.

Gastillon, GasUglione.

Gastellar, Gastellaro '- Ste Agnès— Grorbie, Gorbio.

(8 ) Abbaye de Si- Victor de Marseille. L'abbaye de St- Victor de Marseille possédait des biens :

' 1» Diocèse de Vence.

T Diocèxe de Glandèt

Tourretles.

Amirat.

Galtières.

Bon-Villar.

Gréolières

Vallée de St-Pierrc

Le Mas

La Penne.

GrottoQ (Notre-Dame) au Malvans.

Thorame.

Vallée de Touranne.

3' Diocèse d'Antibes

Salette Saraman.

(>gnes.

Mougins.

Trigance (la Oaude).

Glauzonne.

4» fHocdsf et Nice.

Lau

St-Marlin et Orbazach

(9) Lettres^atenrtes du bon roi René pour l'habitation de Biot.

(Extrait).

40 Mars 4470.

Reoatus dci gratia lerusalem uiriusqae Sicilis Aragonum Valentias Maiorcarum Sardenise et Corciffi rex, Andegariœ et Barri dux, comitatnamque provinci» et forcalquerii barchioniee et pedemoiHis cornes ilhislri et carissinio comiti VandemoDtis genero et magno senescallo nostro provinciœ atque excellent! comiti trois generali nostro dictoB patrise locumtenenti in absentia dicti

nostri senescalli neenon gentibus nostris Aquis residentibus gratiam ac

bonam volunlatem. — Quia soient gloriari principes cum ex parvo rure possunt amplissimas edificare urbes atque pariler illorum decus et gloria est in denso populi cœtu qui loca et patrias ornatissimas reddit et décorât, merito dignum est reges solerti cura et singulari studio operam dare . u% subditos suœ dictionis imperio nedum conservent verum etiam cumulent poputosque et in> colas addant ubi potissimum agri ubertas postulat ritusque maris et terrœ id demonstrat et comprobat experientia rei sepe ideo in animo revolventes hujus nostrae exceUentissimœ patriœ provinci» loca plu rima penitus defecisse tam ob pestis pestiferam sseviliam qunm discrimina rerum agros quoque suis colonis orbatos vilescere, et nihil proficere incultes, ea nobis prœcipue infundat voluntas ut incremento gentium consulamus, et cum nostri defecerunt pro nostris alienigenae veniant in incolas, sane cum superioribus diebus nonnulli dictffî vallis Oneliœ januensis riparisQ per sues procuratores Antonium Ardissone et Lucam Henrici humili prece nostrsB majestati facta proposuerunt ut dignaremur eis in babitandum indulgere et tradere locum Bisoti Juxta. Antipolis Gardi» et Lobeti confinia in présent! inhabitatum modo et forma sequeniibus infra

Nos emin considérantes quod resBdificatio dicti loci inhabitali illiusque populatio magnum nostrae maiestali ac tôt! reipublicœ bujus nostr© patriœ provindîsB afiferet utililntis commodum , signanler cum locus ipse propter ejus vetussissimam depopulalionem effectus est ut reîatione veraci accepimuSy tanquam spelunca latronum, ibique varia homicidia et maleficia sepius perpetrantur et plerumque nostrae majestati mult! piratœ nostrum maris districtum illius regionis învadunt agros grèges et armenta predantes finitimos dicti loci damnificani et laedunt quibus habitatores ^ premissl facile procurent et regionem tutissimam redderent, si locus prope gentibus habitaretur ad instar loc, de Neapold noviter habitati summe itaque anhelantes nedum castrum ipsum Bisoti verum etiam totam nostram patriam provinciae mûris populo raram quantum possumus igitur gentibus habitare et implere cum ubi populus ibi est virtus ae clipens et tuitio contra bostes.

Hisigitur motus ration ibus.... dedimus et concessimus facultatum de suppHcantibus. .^ veniendi et inbabitandi ac reedificandi dictum locum Bisoti inhabitatum cum poleslale percipiendi, habendi et tenendi perpétue illius territorium,

juriuroque el pertinenliarum ejusdcm tam videlioet pascuo;'um, nemorum ac laboragiorum non ocoupatorum sed vacantium commoditatem cisque ulendi et tencndi pro libito furnosquoque molendina, et alia cclificia constnicndi facultatem ad fera qua)cumque venandi , condominonim vcro dicti loci juridic-

tiooem et reditus eluderc non intendenles elc salvo jure judicem bajuluni

castellanum et notarium creandi et ordinandi, cligendi bajulum quem maluerunt ipsi domini singulis annis de duobus per concilium ipsonim hominuni nominandum , nec ultra quant semel quinquennium dictum bajuli officium exercere possit. Intendimus atque decernimus quod homines prawlicti.... teneantur proestare nobis.... fidelitatis juramentum.... facultatem sindices,* concUiarios et camperios eligendi singulis annis, cum licentia sen presentia bajuli

se congregandi expediendi plebicita, statuta et ordinationes statuendi in

cujuslibet causis salvis in caeteris juribus nostris

Dalum aquis in nostro regio palacio, die decimo mensis martis anno a nativ Dom. mill^ quadringent. septuagesimo.

René.

- %9i - (10) Extrait de l'acte d'habitation d'Auribeau

du 5 juin 1497.

Aa nom de Dostre Seigneur Jésus-Christ amen. L*an de la nativité mil quatre cent nouante sept induction quinsiesme et le, cinquiesme jour du mois de juin et Tannée cinquiesme du pontificat de nostre très Saint-Père en Jésus-Christ Âllexandre Six par la Providence divine pap& et régnant très crestien prince notre seigneur Charles par la grâce de Diea roy de France comte de Provance Forcalquier etc. Soit notoire a tous présents et advenir quy verront ce publique instrument comme soit par le R^ père en Dieu Monseigneur Jean André de Grimaldis par la graoQ de Dieu et du Saint^-Siége apostolique Evéque de Grasse et commendataire perpétuel du vénérable monastère de S. Honnoré de l'isle de Lerins et prevost en Téglise dud Grasse et en qualité de prevost commendatur et segneur insolidum du lieu inhabité d'Auribeau citué au diosexe et vigueric ' de la ville de Grasse ayant désir et intention de far meilleure la condition de la dite propositure et la rendre de beaucoup plus utille et par ainsin augmanter les fruicts rantes et revenus dicelle et la multiplier comme de droit y est tenu le dit seigneur rev-« evesque a délivre la procure d'abiter aud lieu d'Auribeau principalement par des hommes adonnés en labourage et agriculture le tout à la louange et honneur de Dieu tout puissant et de la glorieuse Vierge Marie et de la royalle majesté et encore pour l'évidente utilllté de la republique, le dit seigneur Evesque d'une part et discret hommes Nicollas More, J. Bensa, 6. Minite, Raimond Capon, P. Benoit Demeure, Biaise Telonis, L. Mirute, B. Bensa du diosexe d'Albenga, tant ou leur propre et privé nom que pour le et au nom de J. Laurent fils de Gabriel du lieu de Mauleon au diocèse de Vintimille cl de Fr. More, Th. More, J. More, L. Bensa, N. Aure, H. More, A. More, B Nègre, Berton Asquier, et mesme au nom du prestre qui doit servir sy après a leglise dud lieu d'Auribel et Messire Christophe Maurel hab. dud. Grasse, d'autre part ayant pareillement intansion et le désir de rebâtir led lieu d'Auribcau toutesfois soubs le bon plaisir du Roy et du sieur eveque et en icelluy habiter et y fare sa demeure continuelle et perpétuelle et y tenir leur domisille respective et a ses fins led sieur evesque d'une part comme dit est les susd particuliers aux noms susd. dautre part lesquels de leur gère et franches volontés scavoir led sieur R. Kv et les particuliers sy dessus nommée ont convenu.... les articles suivants en présence de nobles hommes Jacques Gourmes, Nicolassin More et Messire Claude Leprieur.

En premier lieu a ete de pache que au commencement et entrée delad habitation lesd particuliers , pour le moins i5 chefs de maison , seront tenus et leurs successeurs a perpétuité fare hommage et prêter serment de fidélité en deube forme aud seigneur evesque non en qualité devesque, mais comme prevost de lad Eglise de Grasse et segneur in solidum dud Auribeau et aux suci;es.seurs dud segneur evesque en lad propositure. — lier' que lesd hommes cl

successeurs seront tenus d habiter et fare leur demeure dans le*nclos dud Ari-

beau au oiesme lieu ou enciennement estait habité et non ailleurs. Item .

seront tenus de pourvoir à l'entretien de TEglise Nostre-Dame, de faire bâtir la maison clanstrale et d'assigner une partie du terroir dud lieu sufifisante pour l'entretien du prestre qui y sera établi par led segneur. Item seront tenus de reparer le four.... lequel appartiendra aud segneur, avec cette condition que aucun n'en pourra bâtir d autre ... et que chacun sera tenu dy cuire son pain , sous peine de perdre leur pain qui aura été chuit ailleurs et de 95 livres couronnes... — Item seront tenus d'aller moudre et moturer leur bled, etc.... au moulin dud segneur, à peine de perdre la farine ei de 25 1. couronnes. — Aucun oe pourra bâtir aucun moulin à eau, à vent ou à sang, ni eogieo

pour V huile, la menthe y le papier ou paroite ou taumaire ou paradoor

sous peine de la perte ded engiens et de 400 1. tournois. .. — Les habitants sont obligés a perpétuité de charrier aud moulin les pierres niaulons depuis le bord de la mer de siague ou de la pU'gue ou se trouveront avoir été déchargées.... à la charge que led s' prevosl fournira les aliments.

— Les habitants seront tenus de moudre leurs olives au moulin

dud S' prevost et au môme prix qu'en la ville de Grasse. — Item a été

depache que chacun payera peur chacune maison au jour de Noël pour

ennuel et perpétuel service un demi gros monnoie de Provence, pour chaque estable ou grange , pour le service annuel du s' Pelas. — Pour chaque hors ou jardin j un patat; pour chaque vigne, un patat; pour chacun canabier, pour chacun pré deux patats. — Item seront tenus lesd habitants à perpétuité payer aud segneur la tasque du bled nomme seygle orge spente sivade, millet la 20** partie; laquelle sera recueillie aud lieu et terroir d'Auribeau, et paieront led droit avant que d'enlever ceux de l'hors sous peine de 25 I. couronnes. — >Item afin que lesd habitants puissent plus facilement remettre leur bled , son, avoyne, gros bled, millet en sorte quils puisseot quand bon leur semblera les fouler, escouire, cauquer (calcare) avec leur bétail, seront tenus de payer le droit carton , et défense auxd habitants de faire entrer t^ jument étrangère pour fouler leur bled sous peine de 400 livres tournois. ~ — Afin que led terroir soit plus commodément cultivé se trouve déjà divisé en 29 parties reserve au dit segneur en place dune maison et dune estable ou estait le château le grand pre de paroise, reserve au dit seigneur oertain luciment proche Saint-Siiuveur pour y faire plusieurs vignes ou filaques, reserve encore la place d'un hors soit jardin et une teouUère avec un autre relargier proche dicelle — Défense d'aliéner led biens ^ terres, maisons, otc . . . Lesd habitants paieront pour le droit de pâture et d^herbage 25 florins mounoye courante, le jour de la feste du Roy, et le 1**' mai, avec reserve aud segneur d'introduire 15 chèvres dans le terroir. — Lesd habitants paieront la disme scavoir de l'annone, millet, légumes, ris, chanvre et autre graine, lin, le tresain de l'annone qui se prendra à Thérie, le chanvre et le lien au lieu ou seront , les légumes en la maison , la récolte d'iceiix étant faite et sans habus. — La disme des raisins sera perçue à raison de la douxième partie, sive le douzain au ray de la tine , le tout hors de fraude, et de plus chaque habitant devra une journée aud sieur prévost dans led territoire d'Auribeau. — Item lesd subits paieront la disme des nadons à la fête d€

Saint Ge »rges, et non plusldl ; ittm pour une pourselagne , si tant est qu'un homme n*en aye, un gros pour la dtsme monnoye courante; — de deux pourselagnes une porquette qui soit eâ âge de vivre sans mère , et \<«i • un particulier en a quatre en payera deux, et sy davantage payera aussi a proportion. — Item d'autant quMI y a des hommes qui prennent à nouveau bail de terres frauduleuses, affin que se trouve possédée une partie du terroir puissent vendre icelles et puis après abandonner Ihabitation a esté depache que lesd subits ne pouront vendre engager donner obliger ou aliéner à personne que lesd habitants nayent demeuré aud Àuribeau Tespace de dix ans et en cas de contravention led seigneur pourra révoquer a soy lesd biens ain^n aliénés, comme si iceluy avait été délaissé ou déguerpi. — Si aucun habitant durant Tespace de trois ans ne payait pas le censé ou service, le segneur reprendra son bien, trois jours après Tinlerpellalion judicière'. — Tout nouvel acquérant payera les droits et de plus le trezin ou droit de lods. — Si Ton prend quelque sanglier maie ou femelle ad belsam sive toxicum, le segneur aura la teste avec la peau, et sy on le prend ad fugatn, on donnera un cartier du devant ; — si c*est un cerf de quelque sexe quil soit, pris ad fugam, on donnera un Cartier du derrière et ce sous peine de 50 1. — Item veut et se consente led prevost que lesd habitants s'assemblent tous les ans à la fête de S. Jean-Baptiste par devant le baille du dit seg. en tel lieu qu'ils choisiront pour se choisir 2 sindics, 2 arbitres, 4 clavaire, et 6 conseillers lesquels prêteront serment sur les Saintes Evangiles du bien et legallement fare leur charge à Thonneur do la majesté du Roy et dud S' prevost, et au profit et avantage dud lieu. — Ils pourront s'assembler à la présence du bailly quand bon leur semblera être expédient pour les affaires de la chose publique dud Auribeau. — Item veut que les arbitres aient salaire convenable ayant égard au lieu auquel ils se transporteront pour estimer les dommages. — Item se consente led segneur que lesd hab. fassent un mascan sive boucherie, vendent du pain , establissent un tavernier sans raison pour ce de payer rien aud segneur, à la charge que led s' prevost sera exempt et francs de taxes et à perpétuité.... Led segneur retient le droit de donner permission pour laisser passer les averages gros et menus allant et retournant dans le territoir. — Lesd subiets seront tenus de tenir certaines mesures pour le vin pour les grains de la mesure de Grasse, que telles mesures soient marquées du coin et armes dud segneur, et sera fait de même des poids comme des mesures et cannes pour mesurer les draps. — Lesd habitants seront tenus de prêter main forte à la réquisition du bailly ou de son lieutenant pour appréhender, saisir et détenir les récalcitrants... — Le conseil peut imposer des peines municipalles pour la conseryation du terroir et des fruits et à cet effet establir des campiers sive bagnières et jurés, et telles peines appliqués la moitié aud segneur et l'autre à telle personne que par led conseil sera ordonné. — Aucun nouveau habitant ne sera admis sans la licence du dit segneur. — Led segneur se reserve la majeure directe domicie et seigneurie en toute juridiction haute et basse et mêlée impere, le droit de prélation , droit de louer, droit de retenir et rachepter dans l'an et jour bien que telle possession fut tenue franche et cxente de service emplhiteoticaire , se réserve toute justice tant civille que criminelle, et toute su-

périorité. ...-- Item les dits habitants seront tenus de se faire autoriser par N. S. Père le Pape, et tous chacun et les articles, chapitres et conventions y contenus, le tout aux propres cours et frais desd habitants. — Item est consenti que lesd subiets pourront fere arroser les preds de quel beau que bon

.leur semblera, sans porter préjudice aud s^neur

Fait aud Auribeau proche le château du moulin et près de Téglise

Notre-Dame a présent découverte et en partie abattue, en présence de noble homme Jacques Targery, bachelier, de M. Claude de Prieur, notaire, Jean Toussan ,' marchand , Alb. Ravel, teoulier, Guillaume de Chaocy, ediier, Dominique Mero de Bagnol, témoins à ce requis et de moi Jacques Gourmes.

(Dfi CoRMis, notaire).

Le môme acte fut rédigQ eo latin pour la cour apostolique. Archives de la Préfecture, lettre G, n* 243.

(^^) Attaque de la commanderie de Biot (1286).

lo nomine Domini oostri, aûno.a nativitate Domini et milesimo ducenlesimo octagesimo sexto mensis maïi decimo coram nobis yeris nobilibus ac discretis domiao vicario Grasse et judice vel eorum locum vel ioco tenentibus, frater Fulcho BereDgarius miles Grase et Nicie et Bissoti commendatori doinorum militie templi denuntiat quod ioquiralur cootra homines inrra scriptos ex ofiicio ' curiffi régie qui predicti homines de ÀDtipoii saltu meditativo et de nocte die nona maii in bora vesprana cum armis portaolibus io damno et prejudicio templi de Bissoto venerunt in Castro de Bissoto cujus castri omne majus dominium est signario domus militie templi et bomioes* infra scripti ante domum ipsius templi et in parvo podio dicte domas et in medio castri territorio et in dominio et sab dominio predicte domus militiœ templi carlaverunt et eversa fecerunt et devaslaverunt et scinderunt arbores fructiferas et noguerios et ficulneas et roures et alias multi^s arbores asclaverunt et penitus destruxerunti Item inquiratur contra eos qui malo animo et voluntate imjuriandi post predicta iverunt in nemore de Glausonna et carlaverunt boscum Clausonne cum multo malo quo potuerunt. Item inquiratur ex officio curie contra eos qiTi venerunt arma portantes ad oves domus (empli in dicta Glausonna in Dominio et sub dominio predicti templi et domus, overem cassa verunt irato animo ne malitiose per dictum boscum et duas oves furtive arriperunt et eas versus Antipolum asportaverunt et ipsum overem transiverunt et atrociter tractaverunt seu minaverunt fratres militie templi, siquidem de corpore oneratum fratrem Guillelmum Apronium et fratrem Rostandum de Tarascone et reverendum Sarpelum Donatum templi et pastorem ovium predictarum per dictum boscum cassav^runt et simUiter emigrantes et balistis paratis cum quadrelis desuper balistis portantes; nomina vero predictorum bominum qui predicta fecerunt et commiserunt sunt bec Hugonetus Basalus de Ântipoli, Jausserandus Raynaudus, Guillelmus Rainaudus, Berengarius Hugo filius Pétri Hugonus, JoannesVincto, Gaufridus Hugolenus, Gaufridus Vastasius, B. Delafos^ Micbeletus et multi alii qui postea nominabuntur, testes vero qui predictot viderunt et audiverunt sunt ei, Gaufridus Raibaudus, Joannes Cbamossius, Rostandus Niger, Hugo de Sancto Laurentio, Augerius Euserio, Bartholomeus de Sancto Martine, et post predicta dictis denunciantibus factis et oblatis datis in scriptis per dictum dominum commendatorem nobili vero domino Hugoni Chaussando judici Grasse pro tribunali sedenti, idem dominus judex precepit mihi Ambrosio notario curie Grasse ut ad inquisitionem faciendam contra predictos super dictis denunciationibus per eosdem et inquirat plenius veritatem unde ego dictus Ambrosius juxta manda tum dicti domini judicis mibi factum est supra ad inquisitionem faciendam de predictis proce>sis ut infra.

Volens dicto domino judici parère et totaliter obedire littera missa apud Antipolum mandate dicti domini judicis per Petrum de Nicea nuntium curie, Hugo Chaussandus judex Grasse dilecto suo Hugoncto Bajuli de Antipot! salutem et dilectionem. Cum quedam inquisitiones denunciate fuerunt tam anta nos quam

contra quosdnm homincs antipolitanos per dominum Fulchoncm Bcrengariuin (^ommcndatorcm domiis mililic Templi Niceo Gi-assc ol Bissoti nintulamus \(»bis el hominibus infra scriptis ut de liiiia proxinin sub pona centiim solidonim pn> uiioquoquo coram Bobis vcniatis deposHuri super dictis dcnunciationibus \erilalem; reddi litleras lalas. — Datum Grasse die undccima maïi haec ita sunl. — Ideo Hugonetus Bajulus, Jausserandus Rainaudus, Guillelroi Rainaudos, Berengarius Hugo el reliqui non potuerunl el non possunt (otaliler expedire ad preseus, datnm ut supra anno quo supra die duodecimo roensis maïi reialit rtiihi Ambrosio notario memorato predictus Petrus de Nicia nuntius predictus se présentasse Hugoneto Bajulo antipoUtano ex parte dieti domini judicis litteras memoratas Anno quo supra die décima quarta mensis maii comparuit vencrabilis pater, dominus P. Dei gratia Grassens-Episcopus coram nobili viro domino Hugoneto Chausserando judicc Grasse et ad elidendas el arinnlanda» inquisiliones predictas, produxit quoddam privilegium scriplum manu Guillelmi Bertrandi quondam publici notarii sigillatum sigillé bone memorie domini reverendi Beren^rii pendenli et sigillé pendenti bone memorie domini B. Antipolitani Episcopi in quo quidem instrumente conlinetur clausula infra scripta. Item supra dictus dominus comes concedit et transfert dicto Domino Episcopo el ejus successoribus in perpetuum plenariam jurisdictionem et donationem super tota familia sua quandin secum moraretur — et item quoddam aJiud instrumentum faclum manu B. Martini quondam publici notarii in quo conlinetur talis clausula. -^ « Insuper voluerunt, resolverunl et cognoverunt ac pronuntiaverunt dicti arbitri quod inheremis, gastis, nemoribus et terris vanis pascheriis usaticis ferarum et cunctis que jure dominii a^ aliquem pertinere noscuntur, dominus Episcopus et ejus successores in loto lenilorio de Bissolo tertiam parlem habeat et percipiat liberam francam , quin eliam sicut dominus et perpeluo [absolu lam ab omni dominio Templariorum et omni functione alberga questa et quacumque alla exaclione el omni alia honoris eujuseumque prestationis que ralione seu occasione majoris dominii pcti possit vel quacumque alia ralione quibus predicli instrumenlis visis per dictum dominum judicem su- {lersedit ab inquirendo, timens incidere in sentenliam excomui>icationis et maxime tum per nobiles viros dominum Isnardum de Ponleves seu alium procuratorem el dominum reverendum Ruffum majorem judicem primo cognilum fuerfl et pronunciatum quod juxta lenorem privilegiorum Ecclesiro Grassensis ipsuni Dominum Episcopum non debere (urbari vel ipsi super jurisdictioue concessa eidem juxta lenorem priviligiorum Ecclesie anle dicte quod instrumentum faclum est manu B. Maraci publici notarii el precipue el cum in quodam litlera sigilk) pendenti sigillata illustrissimi domini Carali bone memorie régis secundi conlinetur quo dirigalur sententia primo et judici Grassensi, qui diligenter attente tenore dictorum priviligiorum et libertatum que quondam capitulum nomine Grassaense asseruertmi se habere, Grasseusem Ecelesiam ac homines prediclos contra ipsorum privilegium lenorem et usuri nullatenus moleslatis nec pronunciatis ab aliis rooleslatibus super predictis omnibus dictus Dominus Episcopus peliit sibi fieri publicum instrumentum et dictus dominus judex concessit actum Grasse in aula domus Domini preposili. Testes ad hoc vocali el rogali D. G. propositus Grassensis, et Dominus Audibertus jurium-magister, Hug.) Falforl notarius, el dom Drocho sacrista et dom Raimondus Verganelli cano-

nicus Grassensis dom. Otho ofQcialis dicte dora Episoop et dom R. Cbabaudus dora J. de Sagna sacerdotes.

Ego Ambrosius Dotarius Curie Grassens predicta omnia publicavi de mandato dicti domini jadicis ad iDStanliam et reqiiisitionem dicti domini Episcopi et in formam publicam dicto domino Episcopo tradidi^ juxta mandatum dicti domini judicis memorati, rogatus scripsi et hoc signaculo meo signavi.

( Copié sur l'original — Archives de la Préfecture de Nice — N« 26 ( série G ) clergé séculier.

12) Testament de Romée de Villeneuve (1250).

Anno Domini millcsimo ducentesiino nonagesimo terlio die vicesima mensis aiigusli venerabilis in Christo Pater Dominus Petrus divine pennissione Vinciensis episcopus ^ in J presentiâ nobilis et discreti viri Domini Thomacii Jallacli de Salcrno juriscivilis professoris et vice Curiœ comprocuratoris judicis iippellalioDum Provinciaî et Forcalquerii constituU cidem Domino judici exhibuit et praBscntavit quoddam inslruroenlum, q. idem dominus episcopus nomine sno et nomine dictée EccIesisB Vinciensis autenticari et in formaro pubiicam redigi petiit per me notarium infra scriptum ; cujus Domini Episcopi proeTati [K)stu1aliono admissa per Dominum judicem auditum^ac repertum ration, prœcipit mihi infra scripto notario prœsenti quatenus instrumentum testament! prefati quod non erat abolitum annullatum vel in aliquâ sui parte vituperatum se in prima sui figura existens ac omni vilio et suspicione carebat dicte domino Episcopo nomine suo et Vinciensis Ecclesiœ autenticari et in formam pubiicam redigere debeant de verbo ad verbum nihil diminuto addito vel nnilato.

In nomine Domini amen. Anno incârnationis ejusdeni millcsimo ducentesimo quinquagesimo, indictione octavà, mense decembris die décima quinta oolum sit onmibus tam pnesentibus quam futuris quod ego Romeus de Villanové sanus mente et in bonâ memorià licet patiar œgritudinem corporalem boc ^txbsens testamentum de omnibus rébus meis tam mobilibus quam immobilibus et se moventibus facio sub hac forma , videlicet filium meum Paulttum bcredem mihi institue in Castro de Alagaudâ et ejus pertinentiis , scilicet dominium Sancti Joannis et Castelleti et medietatom de Triganza et hiis prcedictis tola bereditate mea volo ipsum esse contentum. Item Pelrum meum quem volo indui, si deus voluerit ecclesiasticâ disciplina in domo fratrum prs^ dicatorum de Niciâ cum trecentis librarum Turonentium mihi heredem instituo et hiis totâ hereditate mea volo esse contentum et quod fratres eum nutriant et induant et libres emant sibi necessarios secundum quod fratribus videbitur expedire. — Item meam filiam Beatricem in centum libtis Turonentium niîbi heredem instituo; et ei eligat Domina Astruga monasterium et vitam religiosam et hiis tota hereditate mea sit contenta.

Omnia boua mea scilicet castrum de Villanova y caslrum de Gagna cum omnibus pertinentiis suis; item quod habeo in castre vel Torenco, item caslrum de Andaene, item castrum de Cersegolis, dimisse et remisse spentaneà voluntate omni dominio quod habebant vel habent prœpositus et Canonici Ecclesiae Vinciensis in quibusdam horainibus qui fuerant procdicti prœposili in Ciritate Vinciensi seu castre de Cersegolis cum omnibus rébus mobilibus et se moventibus prœdicterum castrorum vendi vole et jubee nec non et quod habeo in castre de Ciperiis , de facto civitatis Vinciensis dimitte et absolve omne dominium quod habeo vel visus sum habere in omnibus qua? prœpositus et canonici pessident vel iwssidere debent excepte majore dominio

quod pertioebat ad dominum Comitein in alberguis el aliis. — Item dimitto et absolvo omne dominium quod habeo vel visus sum habere in eadem Civitate in hominibus Dominorum de Malvanis, exoepto dominio quod perlioebal ad dominum Comitem sciiioet in alberguis et aliis.

Item confiteor et recognosco me habuisse ab uxore meà Dulciâ occasione dotis mesd quindecipi millia solidorum. — Item et ei relinquo eidem de meo proprio quinque solidorum Januensium (Gênes). Item confiteor me babuisse a nura mea Eicardà , uxore Pauleti , nomine dotis su® duo millia librarum RaymoTientium. — llem volo et precipio quod AndresB de Lorcio civi Januensi solvantur omnia qu® sibi debeo quœ per instrumenta poterit probare et si exigerit ultra credatur usque ad centum libros Januensium per jusjurandum suum. — Item Guillelmo Allegro civi Januensi solvantur omnia débita qusB sibi debeo quœ per iostrumenta poterit probare, vel quœ sacramento.— Item meteriis Mosiris de Magdalenâ, Cularodo et Pagarino et aliis duobus satisôeri volo quantum dixerunt sacramento et do eisdem pro sponsis decem libras Januenses, — Item confiteor me debere Gasconi de AqufiB sex viginti quinque libras Turonentium, quod satisfieri volo in octavis Sancti Hilarii. — Item confiteor me debere Sicardo de Areis centum libras Raimonentium et plus si plus continentur in cartâ facta manu Mermderii Notarii sigillata sigillo meo pendenti. — Item confideor me debere Bertrando de Garda militi meo de equis quos ab eo habui tria millia solidorum Raymonentium. — Item confiteor me habuisse injuste A. Quibonnis de Favars et quodum alio tria millia solidorum Raymonentium quos volo restitui eisdem. — Item quibusdam hominibus de Rocaforti vel de Juglanis qui vocantur Brochiœ volo restitui cuilibet viginti libras Turonentium quos ab eis habui injuste. Item relinquo quadraginta libras Turonentium Ecclesise Sancti Dalmaci de Bloja eo quod de proedicta Ecclesia extracta fuerunt de mandato meo bona valentia quantum dixi fere et volo quod illa dividantur per homines predicti loci secuodum quod diviserit prior et fecerit Rayraundus ordinis prœdicatorum de Nioiâ.

Item relinquo ducentas libras Turonentium ad reficiendam Ecclesiam de Mcyronis et restitutionem quarumdam rerum Clericorum quœ fuerunt ablatœ. Inde et hoc fiât secundum consilium Domini Ebrodunensis Archiepiscopi. Item relinquo operi fra^rum praedicatorum de Niciâ trecentos solides Turonentium. — Item pro Yeslimentis eorumdura fratrum decem libras Turonentium. — Item eligu mihi sepuituram in domo fratrum prœdicatorum de Niciae. It centum solides Turonentium pro uno calice. — Item pro vestibus eisdem centum solides Turonentium. — Item Beatœ Mariœ de Toroneio centum solides Turonentium pro uno calice.— Item uni sacerdoti qui celebret raissas pro anima meâ centum solides Turonentium. — Item EcclesiaB Piniacensi , lego pro uno calice centum solides Turonentium. — Uem relinquo Beatœ Mari® de Forojulio pr.o duobus calicibus ducentos solides Turonentium et unum cohorpertorium de sirico et jonam auream cum lapidibus pretiosis. — Item debeo Sicardo de Areis ex aliâ parte qua supradictum sit triglnta libras Raymonentium de quibus credatur ipsi Sicardo vel filio. — Item debeo in Castro de Draguignano Peyratono quod ostendcrit instrumento vel sacramento afiirmaverit. — Item Petro Adcmario debere confiteor sex viginti et duas libras Raymonentium. — Item Raimondo Andreœ quadraginta 'ibras Raymoaentium. — Item Guillelmo Grassœ centum solidos Raymonenlium.

— Item debeo raagislro Paris sexagenta solklos Baymonentkiin quos solvel pro me Marchioni de Monteferrato. — Item uxori Borgundioni quondam oonfiteor debere -pro canabaciis quinquaginta libras Raymonentium. — Item Hugoni Gaufreda pro emptiono alïari de Trans viginli quinque libras Raymoneotium et rcdditus cartœ quœ fuit facta de venditiooe. — Item debeo Bonifacio de Figanenâ octingentos solidos Raymonentium pro equo qnem ab eo habui. — Item Petro Guilielmo quinquaginta quatuor solidos bonorum Raymonentium. — Item Raymondo Rufo notario debeo triginta duas libras et quatordecim solidos Janueoses quos jubeo sibi solvi. — Item Pontio Rufo de Draguignano quatuor solidos bonorum Raymonentium.— Item Raymundo Guilielmo militi debeo pro loco io quo fuit turris Domini comitis edificata quatuor centum solidos Raymonentiam.

— Item Loveto debeo pro eodem loco quadraginta libras Raymonentium mions quadraginta solidos Raymonentium. — Item liberis B. Mernegli pro eodem loeo secundum quod per cartam ostenderit vel per testes probaverit. — Item fitio Borgundioni pro eadem causa quantum per cartam ostenderit vel per testes protnverit. — Item heredibus Raymundi Alberti pro loco ubi est turris ledificata Draguignani viginti duas libras Raymonentium. — Item filiis Joannis tenerarii 4^oem libras Raymonentium pro pretio equi et cujusdan Roncini. — Item debeo iaoobo Mortari de Arcis decem libras Raymonentium de pretio cujusdam equi quem iegavit Eimericus de Maligno Ecclesiœ de Maligne. — Item in Civitate Grassa debeo Isnardô Calvino centum libras Raymonentium quas babui ab eo ex causa motui. Quare ei signo eidem sibi gagiam de Tornon et mando sibi tradi dictam gagiam quam babeat et teneat quousque sibi fuerit satisfactum. — Item Viviano de Grassa mille solidos Raymonentium ex pretio cujusdam equi quem ab eo habui , quos jubeo sibi solvi. — Item debeo Tibaudo de Areis triginta libras Januentium quas volo et jubeo sibi solvi cum eas injuste habuerim. — Item oonfiteor me debere uxori Raibaudi de Grassâ quondam usque ad trecentum libras Raymonentium quas volo et jubeo sibi solvi. — Item debeo Sicardo de Barjamono centum libras Raymonentium ex causû mutui quas volo sibi solvi. — Item oonfiteor n^e d^iere Jacinaro Scutifero meo viginti libras Turonentium de quibus credatur ei sacramento vel testibus. — Item oonfiteor me debere GalfredsB Filis Pétri Brunii viginti octo solidos Raymonentium. — Item debeo Guilielmo Elziario pro manulevata Glavaria ( masse d'armes) mihi facta viginti quinque libras Raymonentium

— Item relinquo Raymundo de Gagna fîdeli meo, quinquaginta libras Turoneotiis et arcubalistam duorum pedum de cornu. — Item Raymundo de Sancto Albaoo relinquo quinquaginta libras Proviucialium. — Item Magistro filioli roei quiogintos solidos Tiironensium qui fuerunt fratris Joannis de Alesio de ordine predicatorum ; frater Berengarius Gaufredus Damaviœ , Magister Raymundus Ganonicus Regensis, et Raymundus de Santo Albano prsedictus qui ad hoc fuenrat vocati et rogati. — Item relinquo Gaufredo Damaviœ et Jacometœ Gnmbi sitam in territorio Villanovœ post vineam ipsorum usque ad terram quam laborat Hugo Raybaudus et banc dimitto eïs liberam. -> Item in civitate Niciœ debeo et debere oonfiteor Pitorcato juniori quantum ostenderit instrumente vel sacramento aflBrmaverit etiam dicto et Rostagno Âstemo et Raymono de Massilia et Miloni Jnbaudo et ejus fratri et Guilielmo Romande et Dimigo Sardino et Gayscii et Goigoni de Ra} baudo Jeronimo, Paulo Pipere et Bertrando Eicardo et Rostagno medico.

— Item oonfiteor me debere domine AstrugoB ducentum libras Janueoses vel al-

terius monetœ si instrumeatis continentar, et de hac monetA habet domina A... pigDore doas cupas argeateas et jonam argenteam prœdicta autem débita solvantur ad oogoitionem dominseA... et Fratris Raymuadi et fratris Joannis de Alesk» de ordioe predicatorum. — Item debeo Isnardo de Castro novo promanu leviis mihi faoiis in rivitate Niciœ usque ad vigioti quioque libras Turonentium. — Item debeo Laugerio de Cano decem libras Januenses pro civitA quaro habui ab eo hoc anno. — Item debeo Dionigo Sardino pro equis quos babui abeo ccntura libras Jaouenses quas volo sibi solvi. — Item debeo Rostagno de Ysiâ quantum dixerit sacramento apud Ventiam , debeo Cucurbite et ejus fratri quatordecim libras RaymoDentium. — Item eisdem debeo et alia parte quinquagînta libras Raymonentium. — Item debeo Guillelmo Cavalerio Avenionis quatuordecim libras RaymoDentium. — Item apud Aotipolim debeo P. Sufrendo decem vel duodecim libras Turonentium et plus si plus dixerit. — Item apud Forojulium debeo Teregarrœ de Avazia viginti octo libras Raymonentium quas volo sibi solvi. — Item oredo teoeri Rolando de Forojulio et Petro Vivaido usque ad triginta libras Turonentium*, vel plus si plus dixerit sacramento, qnas volo sibi solvi. — Item debeo Bernardo Agecerio quant|fm per contractum ostenderit. — Item pro recompensatione affaris de Rezaudino volo quod restituantur A. de Villanovâ nepoti meo ceutum libras Turonentium — Item debeo Magistro P. de Alpibus pro restitutiooe equi fratris sui quantum ipse dixerit. — Item debeo Renulpho mille ducentum solidos Raymonentium et mille solides Turonentium et viginti libras Januenses.

— Item àebeo P. Rufino de Graulertis decem solidos Raymonentium et quindecim sexturia annonœ. — Item confiteor me debere Cordegello de Romolis pro quodam equo quem ab eo babui centum libras Raymonentium. — Item debeo Reimundo vicario de Grass!^ viginti quinque libras Raymonentium. — Item debeo cuidam qui moratur cum Hugone de Forcalquerio qui babet uxorem in Purgo de Aquis centum solidos Turonentium. — Item debeo cuidam mercatori de Sancto Egidio quem oognosdt Jacobus Auzeram de Tarascone viginti quatuor libras Januenses pro rébus quœ fuerunt caplœ abeo apud Anlipolim. — Item debeo Langerio de FayeDti:\ mille solidos Raymonentium. — Item F. Bono quondam tria millia solidorum Raymonentium. — Item volo et jubeo quod Hugoni Raymundo nepoti meo restituantur cartœ dotium sororum suarum scilicet uxoris Hugolis désigna et uxoris G. de Vidalbano. — Item relinquo Beatae MarisB de platea NiciaB centum solidos Turonentium. — item lego operi Ecclesiœ Venciensi centum solidos Turoiîentiura.

— Item domino Episcopo ojusdem loci duoentos solidos Turonentium. — Item cuilibet canonicorum ejusdem Ecclesiae decem solidos Turonentium. — Hem operi Ecclesiœ de Villanovâ decem libras Turonentiam. — Item volo et ordino quod de tota terra meà dentur décima de fructibus seu voluerint prœlatis ex vicariâ de vmo. ~ Item volo et jubeo quod omnes oves et boves et alia armenta qua) recuperari poterunt qu» fuerunt mihi ablata secundum quod continetur in cartA domini oostri Caroli comitis ProvinciaB gadiatores faciant vendi et de eorum prœtio iocontinenti fiât solutio priusquam aliéna alia persona A. de Lorco et Guillelmo Âllegri civibus Januensibus. — Item volo et jubeo quod omnes boves ararios de Villanovâ nullo excepte vendantur. — Item volo quod omnes arcubalistœ de VillanovA, exceptis duabus de eburno et tribus de duobos pedibus vendantur. — Item volo quod omnes Sarrasini et Sarrasinie do Villanovâ' vendantur. — Item G. Joanntm maoumitto «t puram libertatem eidem do et concède. — Item cons-

tituo et ordino Gadia tores meos ad omnia legata et débita solvenda et fore farta emendanda quœ in hoc testamento sunt posita vel imponantur et etiani consservanda et vendeoda, dominuro Raymundum Grassessum Episcopum et P. de Ca> meraco canonicumforojuliensein de quorum continentiis plenius confidoqu» sunt fidèles actores zelatores animae meœ HugoDem Raymundum et A. de Villanovâ, milites, nepotes meos et illis committo custodiam et manutantionem toUus (errx meœ et jurent omnes se fideliter agere inutilitatem miseriœ auimœ me». - lleni volo et ordino quod isti gadiatores inconlinenti post mortem meam vendant terram secundum quod superius est ordinatum. — Item rogo Magistrum Pbilippum, capellanum domini nostri Gomitis Provincis ut pietafis intuitu sine more dis* pendii det operam efficacem venditionis terrsp meœ pro expeditione fore factonim et debitorum et salute animœ me» cum predUis gadiatoribus quod vole et jubeo quod omnes eartœ de Villanovt^ ponantur sub duobus scribis in terra de Villauovâ quarum claves serventur in domo fratrum pnedieatorum Nieiœ et nalli tr»dantur nisi gadiatoribus quibus liceat accipere cum terram vendent c^rtas pertinentes ad terram sen castra venditionis. — Item prodcipio et volo et dioo in presentia fratris Raymondi prions ordinis proedicatorun^ Niciensis ; Hugonis Haymondi nepotis mei prœdicti Magistri Raymondi de FayenciA pbtsici canonici Regensis , Reymondi de Sancto Albano Scutiferi mei , Gaufredi Dam Aviam et Gaufredy Perralonguœ, Laurenlius de Cuni, B. de Bezaudino testium rogalorum a me ipso Romeo quod omnia singula quœ scripta reperientur per manu m Hugonis Mercatoris notarii fUelis mei in hoc meo testamento vel codicelio sen ultime voluntatc et signata signaculo ipsius Mercatoris notarii et sigillala reperientur per nuvem sigilla pendenlia videlicet mei Romei testatoris, domini Regensis Eptscopi, P. de Cameraco canonici forojuliensis, Hugonis Raymondi, A. de Vilbnovà nepotum meorum fratris Raymondi prioris ordinis praedicatonim Niciensis et prioris de Verna et de F. Ponteves et donuni B. Grassensis Episcopi robur habeant |)erpetuœ firmitatis si me contigerit de hac egritudine mori ; si vero aliqua alia quœ non sunt scripta in hoc testamento meo vel codiœllo vel ultra voluntalem invenirentur quœ probari possunt ad cognitionem gadiatoruro meorum volo et jubeo quod omnia emeodantur ac si scripta essent . bœc autem omnia ore proprio dico et singula et volo cl jubeo quod hoac sit mea ultima voluntas quam volo et jubeo valere penitus jure testament! et si non valet valere jure testaiaenfi valeat saltem jure codicillorum , vel alterius cujuscumque ullimœ voluntatis et si quod testamentum vel ultimam voluntalem autea fecimus illud seniilum casso et infringo et nullius valoris esse volo. Actum in Castro de Arcuhus incamerti domini A. de VUlanovâ juxta turrim anno ut supra , et ego Hugo Mercaderii ûotarius constilutus a'domino meo Raymondo Berengarii conute provinciœ quondam bonœ memoriœ banc cartam rogatus scripsi et hoc meo signaculo confirmavi. Actum aquis in domo fratrum prœdicatorum ; testes fuerunt Raymundus Durandus, Berlrandus de Landuno D. Michellus notarius, Mathieus RocamigeUus de Salerno; ego siquidem Reymundus Stephani notarius publicus illustrissiroi domini Caroli Régis quondam Jérusalem et Siciliœ in comitatibus et provincia Forcalquerii volens et cupiens utxonvenit prœceptis prœfecti domini judicis lotis viribus prœfatum instrumentum sen ultimam voluntalem dicto Domino Episcopo nomine suo et Ecdesiœ Venciensis prœdictœ autenticavi et informam publicam redegi pront mihi supra prœceptum fuit per dominum judicem memoratum et signo meo consueto signa vi, etc

(16) Donation du quart de sa juridiction par Pierre Romée de Villeneuve à TÉvêque de Vence.

(49 mvembre 1300).

Anoo incarnationis Domini millesimo treoentesiino meosis uoTembris die décima qaarta, constat quidam hoc publieo instrumente qubd nobilis vir dominus Petrus Romeus de Yîilanova miles, fiiius nobilis viri domini Romei de Villanova condomini Vinciœ non coaclus , nec deceptus nec circonventus in aiiquo vel nlio malo îngenio indactus sed sua mera et sponlanea voluntafe dédit annuit et concessii propter Deum et animani suam et predecessorum suorum et propter emendationem myllorum damnorum et injuriarum factonim et factaruin iicclesisB Yinciensi et episco|)o EcclesioB supra dictœ quse damna et injurias data et datas per se et suos predeces^ores et redores terrse suaB dictus dominus Petrus excerta scientia confîtetur et recognoscit et propter multa servitia sibi compensa a prodictis suis episcopis quondam Vinciœ et speciaiiter a Domino pâtre Dei gratia episcopo Vintiensi tanquam beue raerito dédit pura et simplîci et irrevocabilt donatione inter vivos ac titulo perfectae et irrevocabilis traditionis Iradidit seu quasi prediclo domino Episcopo Yinciensi presenti et recipienti domine suo et ecclesiœ Yinciensis quartam partem omnium bonorum jurinm et actionum qusD ipse dominus Petrus habet vel visus est habere vel habere débet et habebit et habiturus est in bonis quœ nu ne tenet vel in posterum tenebit quocumque jure vel casu, ratione vel causa dicti domini Pétri Patris sui Bertrandi de Ayguino filii sui, sive ^nt in civitate Vinciœ, vel ejus territorio, vel Castro de Corsegolis, vel in castris de Gormis, vel in Castro de Thoranco et Baslilœl, vel in aliis et eorum territoriis quœcumque sint illa bona vel jura mobilia vel immobilia in qualiacumque,vel ubicumque fuere in castris superius r)ominatis, vel non nominatis vel alibi rerum qusB juri debeantur sibi nunc vel in futura debeantur ralione avise suîb Domine et AstrugsB condomino) snsB domini Romei Patris sui quondam , sive successionis legitimorum suorum vel alla successione qualjbet prseterita vel futura seu quacumque alia ralione vel causa sibi competentia vel competilura, vel ratione uxoris suae quondam dominse abavise vel alio quolibet per sibi competenti vel competitùro dans et concedens dicto domino episcopo recipienti nomine suo et nomine Ecclesiae suae quod ipse possit apprebendere quacumque et ubicumque corporalem possessionem omnium bonorum et junum et cum per pollicem et melius posuit investivit et quousque dictus dominus episcopus inlraverit corporalem possessionen omnium predictorum confessus fuit predictus dominus pater in nomine dicti domini episcopi et ecclesise Yinciensis predicta omnia precario nomine possidere res superius datas , renuncians ex certa scientia omni exception! et fîeri auxilio canonico vel civili sibi competenti et pèr pactum competitùro et Speciaiiter legi dicenti donationem ex causa ingralltudinis |X)S8e revocari

el S|)ecialiter legi dicenti dooationes ultra quiogentos annos sioe insinuatione fieri non posse et si propter hanc donationom factam in aliquo contingeret predicta bona et jura onnnia et sîngula remaneant pleno jure et proedicta omnia et singuia observare et attendere et non contravenire per se vel per alium vel modo aliquo juravit Sacris Sanclis Evangeliis ab ipso corporaliter tactîs, pra»dictam autem donatiomem prœdicto modo factam promisit et juravit semper firmam tenere et res ipsas et jura data et datas in judicio et extra salvare et deffendere ab omni persona et personis et non aliquo tempore contravenire de jure vel de facto per se nec per interpositam personam sub hypotheca et obiigatione omnium bonorum suorum presentium et futurorum renunciando oraoi jure per quod contravenire possit et fuit actum quod prœsens instrumentum extractum vel non extraclum, productum vel non productum in judicio vel extra semper possit semel et pluijes ad utilitatem dicti domini Episcopi Ecclesiie Venciensi consilio cujuslibet sapientis vel sapientium meliorari et dictari. — Actum Vindœ in domo Episcopali in prsBsentia nobilium domicellemm , in presentia Giraudi Gucurbiœ et Guillelmi de Sautri et P. Dalmassii, tesfium voct. et rog. et ego R. Acardi not ....

(17) Lettres-Patentes de Charles I d* Anjou en favetir de rÉvôque de Grasse.

(3 mat 4270).

Carolus Dei gratia Rex Sicilie ducatus Âpulie et principatus Capue Andegarie ProvJDcic et Forcalquerii comes notum facimus universis tam presenlibus quam futuris quod Yen. Pater Graciensis Episcopus nobis expoDore constitutus in presentia nostra cura^it quod terra Graciensis Ecclesie ad requi^tionem notarii in a.cquisitione regni Sicilie omne quod potuit et per mare et per terram tam in militibus quam aliis rébus nobis impendit subsidium quanquam ad bec nullatenus teneretur, cum ab omni tallia seu exactione esse dicatur exemplus pront in privilegiis comitum provincie predecessorum nostrorum plenius, ut asserit, continetur et quia idem episcopus dubitabat ne hujusmodi pretextu subsidii in consuetudinem reducatur quod rationabiliter non débet, nobis humiliter supplicavit ne sibi super bec providere benignius dignaremur. Nos igitur volentes ne predicta ecclesia terraque sua inde jacturam subsumat unde primum menn't reportare quidquid, propterea aliquod eis prejudicium in posterum generetur aut eorum valeat libertatibus ac immunitatibus lin aliquid derogare, tenore presentium inhibemus ne predicta Ecclesia terraque sua nulle unquam tempore ad hujusmodi prestandum subsidium contra predictorum priviligiorum tenorem aliquatenus compellantur. In hujus rei testimonium présentes litteras fieri et sigillé Majestatis nostre jussimus constHuere.

Datum Yiterbis per roanum Oberti de Baro regni Sicilie pronotarii m maii et indictione regni nostri anno sexto.

(18) Lettres Patentes pour les Antibois au sujet des fortifications.

( Antibes, 29 mai 1391 ).

Maria Dei gratia Regina lerosolyme , Sicilie, ducatas Apulie, ducessa Andegaric comitatuum Prov. et Fore. Ccnomaoie PcdeiuoDlis ac Ronciam, comîtessa Bajub, tutrix, administratrix illustris carissimi natinoslri Ludovici eadem gratia regDorum ducatuum régis ducis et comitatuum comilis predictorum offîcialibus curie régie civitatis Grasse et céleris in dictis comitatibus Provin. et Forcalquerii costitntts presenti Qt futgris apt locaienenUbus eorumdem grajLiam et bonara voluntal^n cum sicu^ habuit expositio Dovitei; facte nobis pcopter uiûvQrsi,U)i)eia hamiojoiD loçi de Autipoli fujielîgjn noatcorum nuper tu vicaci^s et capilaoeus Regius dicte civitatis Gras^ precepisU hominibus dicU loci de ApiipoH sub magoiset ibrmidabilibu^ pénis ut infra ipensein ajogustaij^. proi^ime fot^ui^ b^bereot fortifficarg^et Elioous re^^are locuni et menia. ipsius.et deinde post mensis.spatium magaificos vir de Villanova miles capitaneus ad guerram ip vicaria Grasgeordinatu^per nos ad Ipcupi ipsum et vigeqti septem fl. applicavit et bominibus dsdem^ anulUer indixit sub certis p^nis quod} iofra pcoxio^e futuruw festum Beali Jobamiis Baptiste baberent dictum^ Ipcum inJtailUbililer repparatum ob quod prefatus capitaneus pro e^^pensis ^rum ab expooentibus ipsis floreoos au ri vigenli sçptem fealiter babuent, quum p. locus ipse satis defensibilis et fortiffîoatus existât bos i^itur attendentes predictum locum Antipolis;}ro/)/er^i^erram strcpituset da^jma omnimodo sibi occurontia fore valde paupcrtate oppressum supplicatiooibus mt bac parte bominum premissorum considerationibus q. eorum fidelitatis» into^ gratioso dedexe quod: universita^ etbomo ipsi ad bujusmodi fortificationf^ fieai^ de biennio ab hodie utantea mandando cogereotur constringi non possipi in personis vel bonis per curiam regiam aut alios commissarios quospiam tenqre presentium de certa nostra sciencia et nostri consilii deliberatioqe post babila inbibemus, et nichilominus omnes penas et inobedientias qu^s preCati bamioes non faciendo fortifficationes ipsas aut alioruni premissorum occasione forsitaD incurrerunt eis remittimus et de speciali gracia nostra relaxamus, mandantes Tobis quout forma presentium litterarum nostrorum per vos diligenter attenta et per tos et virum quemlibet in singulis suis partibus observata contraâeri vel venire nullatenus presumatis aut paciamini ab aiiis quoquomodo necdominum judicem aut personas particulares illius contra mentem presentium tam personaliter quam r^ter atiqualiter agravet aut permittatis ab aliis agravari; quinimo inquisitiones et processus pervos forte factos contra eos pretextu pêne et inhobedienti^rum ac omnia alia per vos facta de cartulanis dicte curie pebitus annuletis. In quorum testimonîum présentes litteras fieri fecimus et nostri sigilli secreti in abëentia magni appensione muniv'imus. Datum Avenione per virum nobilem et egregium Raymundum Flamechi militem legum doctorem magne curie régie magistrum rationalem majorum et secundarum appellation um jadicem judicem majorem et regium consiliarem et fidelem dilectum nostrum anno mill. ccc* nong*'' primo dio vicesima nona mensis maii quarla indictionis. Regni vcro dicli filii mei Régis.

Anno septimo.

(19). Ratification des privilèges d'Àntibes. Lettres-Patentes du Bon roi kenë.

( 9 fM^ US7 ).

Renatus Dei gracia lerosolyme et Sicilie rex andegarie Barri et Lothoringie dux comittatuumq. Prov. et Fore. Cenomani ac Pedemontis cornes universis et sing. pr. litteras inspectnris tam pr q. futuris... CoDcessis graciis regiuni robur adiieimus, et ne circa executionem illarum minoritaUs subeant sed perpétua stabilitate subsistant illis confîrmationis nostre suffragium, Uberaliter impertimur. Saoe in acie nostre mentis delectabili meditalione contemplatione q. fervidum devotionis et fidei zelum animique rectitudinem cum integerrime fidelilatis constantia ac inconcusse affectionis ardore quibus universitatis bominum loci de Antipoli ac bomines universitatis ipsius fidèles nostri dilecti liinc rétro erga dominos principes anteoessores nostros laudabiliter claruerunt apud nostros successores progressibus non minore claritate commendabili perseveratione fulgentes ut fidèles ipsi in eorum coUectentur spebus et pariter jocundentur notis nichllorainus supplicationibus pro parte universitatis et bominum predictonim factis superinde nostre noviter majestati eisdem universitati et bominibus dicti loci de Antipoli in consideratione potissime deductas quod benefficia prindpem decet esse mansnra omnes et singulas donationes concessas et concessa ipsis universitati et bominibus ejusdem loci de Antipoli per clare memorie serenissimos principes dominos Karolum primum, Karolum secundum, Bobertum Ludovicum et Jobanuem necuon dominam Mariam aviam dominosque reges Ludovicum secundum et Ludovicum tertium genitorem et fratrem nostrum rêver, et etiam per dom. Baymundum Berengarium ac ceteros relroprincipes dict. nost. Prov. et Fore, oomitatuum comitis predecessores nostros eorumq. vicarios seu locatenentes légitima potestate suffultos dicta tamen nostra priviligia et gracie que per dicti dominum aviam nostram concesse fuerunt a prefata domino nostro genitore confirmata, de quibus légitime constat et oonstare potest ac si et qnalibet in eorum et earum possessione paciffica seu quasi possessione consistait tenore presentium de certa nostra scientia cum nostris nobis assistentibus consilii deliberatione matura approbamus ratifficamus laudamus emologamus ac etiam confirmamus et nostre confîrmationis munimine roboramur volontés ac decernentes expresse quod bujusmodi nostra approbatio ratijQBicatio et confirmatio eisdem universitatis et bominibus et singularibns personis dicti loci de Antipoli efficaces perpétue et immutabiles sint et reaies salva semper in omnibus justicia et citra tamen eis concessarum graciarum abusum, senesscballis nostris, Gubernatoribus quoqoe ac cet. ofT. dict cômitatuum quacumque notatione distinctis.... forma et mente presentium ()er eos diligeoter attenta ac in singulis partibus suis efficaciter observata non in contrarium facere vel attemptare présumant. Quïnymo cosdcm univcr.silatco) et homines biis nostris

Htteris et contentis in eis uti et gaudere sine aliquali contradictione pennittaat quoniam habent graciam nostram caram, audentes fortasse in contrarium aliquid adtemptare viriliter et protinus viribus compescendo.^In quorum omnium fidem et testimonium présentes litteras fieri et nostre majestatis sigillé pendente jussimus commnniri. Datum in civitate nostra Massilie per magnificum militem juris ulriusque eximium professorem lordanum Bricy dominum Vellaucii et CastronoTi rubei magne nostre curie magistrum rationalem consiliarium et Melem nostmm dilectum mojomm et secundarum appellationum judicem anted. comiCt. Prov. et Forçai. — Die tertia mensis feb. prima indict. anno Incarn. Dom. mill. quadrag. tricesimo septimo regni veri nostri anno quarto.

Table Générale,

Âetiom (bat.) 1,28.

Adan (mont.) I, 43.

Addon (moioe) i;407.

Adhémar 1440, U3, II, 225.

Admioistratioo I, 50.

Agapitel, 76.

Agay I, 406.

AgoQt I, 248.

Agrimood I, 203.

Âgrœce I, 92.

Aix, I, 24.

Alasie (Sigales) 1, 43.

Albaroum, voir le Bar.

Albenga 1, 432.

Alberoï 1, 420.

Albert l, 429.

Albert! I, 256.

Albigeois ( voir Vaudois ) .

ÂlbiDin,256. ' Âlboïn I, 93..

AlcoDisI, 47

AldebertI, 429,450,454.

Aliénations I, 240.

Allagauda 1,458.

Allemagne II, 74, 76, 87 Alliganza (voir la Gaude).

Alpbonsel, 470, 480.

Alpins!, 45.

Alziari II, 246, 256.

Amance 1, 68.

Amate I, 93.

Amédée VI, 1, 249.

Page 1