Planlin à Arias Montanus

(Plantin répète le sommaire de sa première lettre à Arias. Il se déclare grandement honoré de pouvoir servir un homme de tant de savoir et de vertu. Il se sent flatté qu'Arias désire son portrait, mais ne saurait satisfaire à sa demande, parce que jamais il n'a posé pour un peintre et ne se permettrait pas encore pareil acte de vanité.)

Etsi littcris tuis 20 aprilis Alcalre in coUegio trilingui ad me scriptis jam ante menses aliquot responderim, neque alias postea receperim abs te, vir doctissime, ego taraen quod nonnullas etiam tune temporis ad clarissimum virum D. Gabrielem Sayam, régime majestatis secretarium, patronum nostrum singularem, miserim, quas, aut sua negligentia, vel temporum iniquitate, itinerumve prasclusione impediti nuntii cum non reddiderint, in suspicionem venio fieri posse ut neque priores illcT meae ad manus tuas pervenerint. Quare ne, quod certe nolim, diligentia nostra tibi hac fortasse occasione suspecta reddatur, hic paucis summam earum qu£e tuis responderam recensere volui.

Primum itaque, si bene memini (ex tempore namque tune, ut semper solco, responderam), rubore suffusus et pudore innato ultra modum confusus, diu multumque hésitasse me scribebam an mihi litteris tuis doctissimis respondendum esset aut prorsus tacendum, cum nihil aut certe parum in me agnoscerem earum omnium virtutum, quibus ornatum me tibi persuasisse videbaris. Ilinc colligebam fieri non posse quin vel mea taciturnitate ingrati animi notam nomini meo inurerem, vel me deridcndum proderem. Ut autem a priori semper vitio abhorrui, ita in hoc duplici nomine incidere malui pri-

mum, ne id negligeniise potius quam pudori adscriberetur nostro, alterum ne tantus vir taraque de republica litteraria et christiana bene meritus meo silentio deciperetur, dum interea me talem putasset qualem bénigne et liberali animo conceperat.

Xihil etenim, ut candide et pio more nostro id quod res est fatear, in me cognosco laude dignum aliqua praster quamdam animi inclinationem et affectum ab ipso Deo Opt. Max, nobis datos, quibus ita rapior ad laborem cum corporis tum quicquid in me est ingenii, neque quemvis, sed qui plurimis prodesse possit, suscipiendum et perferendum, ut citra hune ne vivere quidera liceat, certe non diem unum, sed ne horulam quidem mens nostra absque tali cogitatione abire permitteret. Egregii veto aliquid pr^stare, nisi principum virorum favore et tui similium, hoc est doctissimorum virorum et de litteris litteratisque bene merentium consiUis, judicio et ingenua liberalitate ad^utus, ut nostrarura virium neque in dexteritate ingenii nostri situm esse cognoscimus, ita nos ilUs quorum facuhatibus, favore vel industria quid prseclari e nostra prodit officina, libenter acceptum et fatemur et praedicamus, nihii inde prorsus nobis arrogantes prêter id quod labore et constantia consequi potest.

Quod autem nos tanti facias ut effigiem nostram desideraris, vir clarissime, id tuae humanitati et amicorum errori, qui me pluris ut video facitis quam ipse faciam, est condonandum. Nam ego me nunquam proposui delineandum neque opérée pretium putavi, cupa ipse mihi conscius sim quam curta sit mihi demi suppellex, vel quam mihi ignobiU taie quid non conveniat. Verecundiam tantam mihi sentio innatam ut vix absque rubore

pictori vel familiarissimo, dum faciem nostram delineare vellet, antestare possem. *

C^terum, si mea opéra quacumque in re uti placuerit, experieris me tui tuorumque similium, hoc est virorum doctissimorum et omni génère disciplinarum virtutumque rarissimaruminsignium, perquamstudiosum, nihilque magis cupere quam ut talibus talem me proponam et omiii obsequio reipsa probem. Proinde si quid (quod et tune signihcabam et ex animo repeto) a me tua vel amicorum gratia curatum velis, indica vel verbo. Ego bona fide totis viribus, id quod jam jam dixi, probatum reddere conabor. Deus Opt. Max. votis tuis te, vir clarissime, compotem reddat. Antverpias, 26 manii 1568.

I. Plus tard, Plantia n'éprouva plus ces scrupules. II posa plusieurs fois pour des peintres et des dessinateurs. Nous possédons de lui trois portraits gravés et deux portraits peints de son vivant. En 1586, il écrivit à Arias Montanus qu'il allait lui envoyer son effigie peinte ; mais ce tableau ne fut expédié qu'après sa mort.