‹ Correspondance de Christophe Plantin (volume 3)Chapitre 177 sur 178 · Plantin à Michel de Malen · texte numérisé non relu

Plantin à Michel de Malen

(L'ouvrage de Bullocus prend des proportions si considérables qu'il ne pourra le terminer que dans un mois. Son gendre est revenu de Francfort et a rapporté le catalogue des livres nouveaux. Dans trois semaines, la Bible royale sera terminée ; elle se vendra 70 florins non reliée.)

R^° in Christo patri ac Domino Domino Michaeli a Malo Ninivitarum Abbati dignissimo.

Opus D. Bulloci % paucis ut R. P. V. litteris respon-

1. Michel de Malen, abbé de Ninove. Il avait prêté 1600 florins à Georges Bullocus, l'auteur de Œconomia methodica Concordaniiarum scriptura sacra, ouvrage imprimé par Plantin en 1572. Plantin était resté garant de cette somme et, le 10 janvier 1573, l'auteur étant mort, l'imprimeur s'engagea vis-à-vis de Michel de Malen de la lui rembourser en trois paiements de six mois en six mois. Les paiements se firent beaucoup plus lentement. A la mort de Plantin, 1554 florins étaient remboursés ; le reste fut acquitté par Jean Moretus. (archives plajitiniennes. XIX, 24.)

2. Œconomia methodica Concordantiarum scriptiirce sacra : atithore Georgio BuHoco, Plantin, 1572, grand in-folio. L'ouvrage fut terminé

deam, ita in dies excrevit ut, cum ante mensem crediderim me absolvere potuisse, nunc videam nos vix ante mensem etiam nunc posse perficere. Gêner meus Francofordia sanus, laus Deo, rediit atque hoc catalogo descriptos libres novos nobis advehi curavit. Biblia quoque Regia nos, laus Deo, ad finem omnino intra 3 hebdomadas emittemus ; ea vero ^estimatione Regia 70 florenis venduntur incompacta. Si quid sit quod nomine R. P. V.possumus, imperet illa, nos libenter parebimus atque Deum opt. max. interc.i precabimur ut illum nobis diu servet incolumem.

Antverpia;, 28 aprilis 1572.

^^j — ^PJantîn à Mathieu Galenus.

(Le 29 avril, Plantin a reçu les lettres écrites par Galenus, le 19 du même mois, en même temps que des lettres et d'autres objets destinés à l'évêque Lindanus. Il enverra ces derniers le plus tôt possible, auant à l'Aruch, il est indigné de la perfidie du messager (qui probablement n'avait plus donné de ses nouvelles) et témoignerait volontiers en justice contre lui, s'il le connaissait. Mais comment aurait-il songé à demander le nom d'un commissionnaire qui ne faisait que venir reprendre ce qu'il avait apporté, et comment le reconnaîtrait-il, après un si long délai, lui qui est occupé de tant de choses diverses, quand le licencié en théologie qui a remis l'ouvrage ne le reconnaîtrait plus. Si Galenus avait quelqu'envie d intenter une action en justice à Plantin, celui-ci aimerait mieux lui faire don d'un ouvrage imprimé du même genre pour l'indemmser en partie.

le 30 avril 1572. L'auteur, un docteur en théologie de Cambridge, qui avait dû quitter sa patrie, enseigna la théologie à l'abbaye de S^ Michel à Anvers. Il dédia son livre à Michel de Malen qui, par un prêt généreux, l'avait aidé à le pubUer. Cette dédicace est datée du 8 juillet 1572; le 10 janvier suivant, l'auteur était mort.

Si cela ne lui suffisait pas, il attendrait avec patience ce que Galenus tenterait contre lui.)

D. Matthco Galcno.

Litteras tuas, doctissime Galène, Duaci 13 Kalendas mai) scriptas, ego 3 Kalendas ejusdem accepi, atque cum eis una eas quas ad R™"'" D. Lindanum destinabas, quas per primum nuntium cum aliis nonnullis, quaï ad eumdem habeo, mittam. Ad Aruch tuum quod attinet, doleo equidem jacturam et perfidiam nuntii cui tu vel tuus commisit, prorsus detestor et, si eum nossem, pro- ♦ derem libenter ut cum eo jure agi posset. Sed qui, quœso, in menrem venisset nomen latoris interrogare prnetcr omnem consuetudinem, cum nihil illi prorsus aliud committeremus quam quod prius illi commissum erat. Illi us namque omnino est, pace eorum omnium dixerim qui aliter putant,annotare nomen ejus cui quid crédit, non autem ejus qui veluti recusando eidem eodem tempore reddit quod illi creditum erat, et sic pcrpctuo solemus. Q.uod si quid aliud quam quod attulerat aut non eodem tempore reddidissemus, culpa nos non carere tateremur, si illud a nobis prc-etermissum aut neglectum fuisset. Qjiiod si bonus ille S Th. Licentiatus ob diuturnitatem temporis ait se non posse reminisci cuinam tradiderit, qui fieri posset ut nos tôt tamque variis distracti negociis id possemus, cum ille secundo aut ad summum tertio fortasse postea die attulerit neque nos unquam ne eodem quidem tempore hominem cognoverimus. Satis etenim nobis fuit tum eidem veiuti relinquere quod concrediium tuerat.

Quod si quis sit tibi auctor ut mecum jure agas, patiar libens modo non summo vel captioso ut certe hac in

re mihi videretur fieri, si ex confessione accepti, sed statini eidem nuntio cm vos commiseratis rcdditi libri actionem mecuni intendere velles.

Quod si ex œquo et bono, ut decet, agere velis, paratus ero liberaliter quodvis istiusmodi vel recentioris seu auctioris impressionis, ut fateor esse nostrum ad Bibliorum Regiorum exemplar, liberaliter mittere • alioqui componam me ad patientiœ scuto excipicnda tela quae frustra in nos ejaculabuntur. Vale.

Pridie Kal. maii 1572.

Page 1