‹ Correspondance de Christophe PlantinChapitre 206 sur 398 · Plantin à Alanus Copus · texte numérisé non relu

Plantin à Alanus Copus

CPlantin traite de différents sujets, et spécialement d'une nouvelle édition des Diaiogi sex que G)pus voudrait faire paraître, mais que Plantin déconseille, parce qu'une partie des exemplaires de la première édition se trouve encore en magasin. Il se défend en outre de chercher à faire des gains exagérés par ses transactions avec Alanus Copus.)

17 julii 1568.

Clarissimo doctissimoque viro D. Alano Copo.

Qjiandoquidem conditiones mihi damnosas, in tuam gratiam potius quam in meum uUum quaestum, tibi petenti obtuli offeroque, non video qui (si tamen tuas intelligo) in aliam partem debueris interpretari. Pecunias nunquam denegavi, sed tempora fuerunt nobis iniquiora. Imo, nisi existimassem te nos non libenter vo-

luisse et potuisse ferre, ego jamdudum quoquo fœnore aliunde pecunias corrasissem, quo meam erga te fidem et chirographum liberassem. Qiiod et nunc facere est animus. Quare, quando hue venire pecunias qusesitum voles, indica 2 vel 3 antea diebus, efficiam, Deo favente, uteas paratas iiivenire possis.

De quasstu ex libris a te emptis tantum abest ut cogitem, ut paratus sim, tibi vel cuicumque libuerit, 15 stufFeris (quod ego 22 emi) dare \ Tu mihi 80 florenos obtulisti, si vellem nunc recudere librum. Ego vero 180 tibi vel cuicumque libuerit ex ipsis libris dabo,si reliquos velit mihi solvere,adque editionem novam ita properabo ut ante 3 postea menses poUicear me, Deo favente, absoluturum impressionem idque praestabo.

Qpod scribis te noUe magno emere quod eu m magna gratia et aliquo fortasse commodo potueris impetrare, non satis assequor, cum ex verbis tuis intelligam te non oblitum esse ofEcii tui, qui mihi ex compromisso et chirographo amici privilégia omnia et exemplar Dialogorum tuorum correctum debueris dare,quinto mense ab eo die quo Hbros tuos emi : tantum abest ut debueris alicui oflFerre vel addicere. Imo neque, si rem meam amas et editionem novam, ut semper mihi occasionem dari optavi, desideras, debuisses aliquem de nova recognitione vel

I . Plantin avait imprimé la première édition des Dialogi sex Contra summi pontificatus, moncLstica vita, sanctorum, sacrarum imaginum optmgnatores et pseudomartyres aux frais d'Alanus Copus qui, de ce chef, lui avait payé 1097 florins. L'ouvrage était terminé en janvier 1 566 ; au mois de mars suivant, Plantin reprit 940 exemplaires à 22 sous la pièce, soit pour une somme totale de 1034 florins. Il était stipulé entre'eux qu*Alanus Copus prendrait des livres de Plantin pour une valeur égale à celle de 100 exemplaires, c'est-à-dire pour 330 florinsk.

editione parata certiorem reddere, antequam de me, ad quem res pertinet, intellexisses priorem editionem esse ferme divenditam. Ignorasne me nuUum, ut aiant, non movisse lapidem quo possem vel partem aliquam viliori quam emerim pretio distrahere. Nonne tu et aniicus noster Frimannus ', Bellerum*, Zangrium ' et, ut mihi dixisti, alios nonnuUos sollicitastis, vel ad emtionem vel permutationem quo possem ad novam editionem animum applicare.

Qiiod si de fide mea dubitasti hactenus, quasi simukte aliquid dixerim, vel me tôt exemplaria quod postremum dixi non habere credas, tibi experiendum fuit quod et nunc etiam potes. Si tibi de expectatione pecuniaruni tuarum ultra tempus prsescriptum aliquid damni accidit, hoc resarciri potest et ad id prasstandum sum paratus. Num vero quod ex declaratione emendatorum Dialogorum damnumjnobis accidit resarciri possit, tuum esto judicîum. Iniquumne tibi videtur, si, cum nova correctio tua et privilegium ad editionem mei solius juris sint omnino, eo me demittam ut paratus sim in tuam gratiam mediam partem jacturse in exemplaribus qui supersunt distrahendis ferre et mediam partem lucri novae editionis vel tibi vel cui volueris cedere ? An existimas fortasse, nova etiam editione facta, priorem posse divendi ? Certe, si hoc credis, erras ; imo religio mihi esset, nisi praîfato id quod esset, alicui obtrudere. Quare nuUi usui tune forent praeterquam ad maculaturas, quod aiunt.

Vide itaque, mi Cope, et perpende, quseso, num ali-

1. Thomas Frecman, anglais, associé de Copus dans Taffaire des l^ahgi sex.

Page 1