XIII
maux que souffrent les chrétiens détenus esclaves en Barbarie et de la perte des âmes qui y renoncent au christianisme et se font turcs, il a mis entre nos mains la somme de 30 000 livres pour être employée par nous et nos successeurs à B assistance et rédemption des pauvres esclaves par les prêtres de notredite congrégation résidant depuis environ dix ans dans les villes de Tunis et d’Alger en Afrique, où ils assistent les pauvres esclaves. Ce que je promets de faire, tant pour moi que mes successeurs généraux en notredite Compagnie.
En foi de quoi j’ai signé la présente de ma propre main, fait sceller de notre sceau et reconnu par devant les notaires soussignés.
A Saint-Lazare-lez-Paris, le 20e jour de décembre
Vincent Depaul.
Rallu. Paisant.
116. - DÉCLARATION DE SAINT VINCENT RELATIVE A L’ÉTABLISSEMENT DE CRÉCY
(Entre 1 654 et 1660* 1)
Nous, Vincent Depaul, supérieur de la congrégation de la Mission, certifions à tous ceux qu’il appartiendra que nous avons tenu dans le bourg de Crécy, diocèse de Meaux, trois ou quatre prêtres depuis l’établissement de notre Compagnie en ce lieu-là, et qu ils ont travaillé incessamment à la Mission dans ledit diocèse, aux» lieux auxquels Monseigneur l’évêque de Meaux les a envoyés, ou M. son grand vicaire, et qu’ils ont assiste mondit sei-
Document 116. - Reg. 1, f° ~2 v°, d’après la minute autographe.
1. La date n’est pas indiquée dans le manuscrit. Ce fut en 1654 que la maison de Crécy se trouva réduite a un seul prêtre.
gneur dans les visites qu’il a faites dans sondit diocèse, allant devant lui prêcher, catéchiser et entendre de confession le pauvre peuple et le disposer par ce moyen a recevoir la grâce cîe la visite, et que l’on a continué à en user delà sorte jusques à [1654], depuis lequel temps nous avons rappelé ici deux desdits prêtres pour nous aider a travailler en ce diocèse et aux autres curconvoisins, et avons laissé seulement en notre logis audit Crécy un prêtre, un frère et un domestique, et que le prêtre, qui célèbre la sainte messe tous les jours en notre chapelle, y confesse tous les dimanches dans la paroisse et y visite tous les malades qui le demandent, en attendant que le différend mû entre mondit seigneur et M. Lorthon, secrétaire du roi, fût vidé.
En foi de quoi j’ai écrit et signé la présente de ma main propre et apposé le sceau de notre Compagnie.
Vincent Depaul.
117. — BULLE PAR LAQUELLE L ABBAYE DE SAINT-MÉEN EST UNIE AU SÉMINAIRE ÉTABLI EN CETTE LOCALITÉ.
(5 avril 1 6 5 8)
Alexander, episcopus, servus servoruim Dei, diilecto filio officiali Dolensi salutem et apostolicam benedictionem.
Ad apieem apostolicae dignitatis, mentis, quanquam insufhcientibus, divina dispensatione vocati, uberes et reipublicae christianae -per utiles fruetus qui ex institutione presbyterorum congregationis Missionis et erectione seminariorum eorum curiae et gubernio commissorum passim proveniunt, animo revol ventes, ad ea per
Document 117. — Summarium additionaie , Parisien. , Beatificationis et Canonizationis Servi Dei Vincentu a Paulo, s. 1. n. d., p. 18 et daiv.
quae eorurn subvention! et seminariorum stabilitati et incremento consuli possit, maxime piis et salubnbus christianorum regum et praelatorum Ecclesiarum sibi crédit arum votis ad id concurrentibus, libenter intendimus, ac iin iis providentiae nostrae partes, prout in Domino conspicimus expedire, favorabiliter impertimur.
Sane, si eut exhibita nobis nuper per praesemtem dilectorum filiorum presbyterorum congrégation^ Missiomis s u péri o rem petitio continebat, nom ita pridem bonae memoriae Achilles de Harlay de Sancy, tune Macloviensis Episcopus, exhibita per eum matura oonsideratione quod Episoopatus Macloviensis, in suis terminis amplissimus, magna populi multitudime abundabat, m uni versa tamen ejus dioecesi nullum adhuc collegium publicae scholae, nullumque seminarium puerorum seu alumnorum ecclesiastieorum, in quibus humaniores litterae ac phiiosophiae et theologiae studia publice docerentur, instituta reperirentur ; quodque mcolae ejusdem episcopatus, ut plurimum fortumae bonis exiles, expensis in al en dis filiis suis extra dietam dioecesim in aliquo publico litterarum gymnasio necessariis impares, bonarum litterarum expertes permanerent; unde pro tempore existens Episoopus Macloviensis ad exercitium curae animarum clerioos seu presbyteros rudes et parum idoneos assumere eogeretur, exindeque populus christiana doctrina aliisque ad salutem necessariis mon sufhcienter imbueretur, fructus etiam et parochialium ecclesiarum dictae dioecesis valde tenues pro sustentatione seminarii ecclesiastici, hujusmodi contributione gravarii nom possent ; in monasterio vero Sancti Menenmi, Ordinis Sancti Benedicti, in media fere dioecesi sito, nulli congregationi generali adjumeto, neque membro alterius monasterii quod caput alicujus Ordinis existât, sed visitationi et correctioni pro tempore existentis Episcopi Macloviensis subdito, quod dictus Achilles, episcopus, in
commendam ad sui vitam, ex coinicessione et dispensatione apostolicis, dum viveret, obtinebait, regulari disciplina a multis rétro annis collapsa, duos tantum monachos ejusdem Orddnis oneribus dicti monasterii ecclesiae subeundis omnino impares retineret, prout adhuc forsan retinet; ipsiusque monasterii abbas seu perpétuas commendatarius presbyteros seculares ad satisfactionem onerum hujusmodi evocare cogeretur; proinde dictus Achilles, episcopus, pro suit pastoralis officii munere, populique tune specialibus necessitatibus subievandis, in conventu dicti monasterii et aedifïciis monachalibus unum semmarium puerorum seu alumnorum ecclesiasticorum, juxta sacrorum canonum dispositioines, in quo viiri ecclesiastiei dictae dioecesis doctrina ac moribus, ac pietatis o-fficiis et caeremoniis ecclesiasticis aliisque ad cultum divinum et populi i.nstructionem necessariis gratuite et üdeliter imbuantur, sub jurisdictione et correctione Ordmarii loci, ac perpetuis direct ione et administratione presbyterorum congregationis Missionis hujusmodi, jam antea auctoritate apostolica erectae et institutae et nuper a nobis confirmatae, in quo quinque presbyteri congregationis dictae existant; et vita dictorum duorum monachorum adhuc forsan superstitum durante, duodecim, dictis vero monachis vita functis, viginti alumni ecclesiastiei gratuito nutriantur et educentur, ad instantiam et preces universi cleri civitatis et dioecesis Macloviensis synodaliter coovoeati, et de charissimi in Christo filii nostri Luaovici, Francorum et Navarrae Regis christianissimi, ad quem nominatio' persooarum idonearum ad praedictum monasterium pro tempore vacans ex induite apostolico spectat, diotorumque duorum monachorum consensu, et sine aliquo praejudicio mensae abbatialis dicti monasterii, quae ab illius mensa conventuali omnino separata existit, ac habitationis et certorum hortorum ac stagni illius mensae
abbatialis competentium ; nec non praevia apphicatione omnium et singulorum bonorum ac dependentiarum mensae conventualis ejusdem • monasterii, et assignata œrta portione inter praesentes conventa et redihbus dictae mensae conventualis et suffïcienti mansione pro dictis duobus monachis, cujuslibet eorum vita respective durante, sub beneplacito Sedis Apostolicae, erexit et instituit; ipsique seminario ex tune reditum annuum et perpetuum quingentarum librarum turonensium de suis propriis bonis, de quibus dictus Achilles, episcopus, testa:ri et légitimé disponere poterat, perpetuo assignavit, et in comparanda supellectilia necessaria pro usu dicti seminam notabilem pecuniarum quantitatem exposuit; ita tamen quod tam presbyteri dictae congregationis quam alumni ejusdem semmarii servitium ecclesiae dicti monasterii adimplere, horas canonicas recitare piisque fundationibus satisfacere, neenon confessiones peregrinorum illuc, devotionis causa, concurrentium audire, libres et ornamenta ad divini officii, celebrationem necessaria suppeditare, atque ecclesiam sartam tectamque manu tenere, lignis tamen ad id necessariis e sylva abbatis seu perpetui commendatarii sibi, uti antea, concessis.
Abbas vero seu perpetuus commendatarius praefa-
tus claustrum, refectorium et alia aedifieia in omnibus
sarta et propriis expensis, prout antea tenebatur, tecta
conservare, respective teneantur, et quod dxti alumni
a pro tempore existente Episcopo Macloviensi de eadem
perpetuo dioecesi seligantur, et ab ipso, vel, in ejus ab-
sentia, ab illius vicario in spiritualibus generali exami-
nentur et approbentur, et in alumnos dicti semmarn admissi, in episcopi, vel, in ejus absentia, vicarii generalis praefati manibus juramentum praestent se, postquam egressi fuerint e seminario dicto, a dioecesi Macloviensi minime recessuros absque episcopi aut ejus vi-
carh hujusmodi licentia, sed tamdiu sacris ministeriis seu o f fie i iis ad quae destinabuntur, et ex quiibus commode sustentari poterunt, in dicta dioecesi pie vacaturos, quamdiu scilicet in seminario instituti et educati fuerimt; quodque superior general is dictae congrégations Missionis in dioecesi Macloviensi quinque presbyteros ejusdem congregationis destinare et constituere, quorum duo vacent solitis missionibus, reliqui vero très directioni et guberniio dicti seminarii aliiorumque ecclesiasticorum m praefato seminario degentium insistant, et ejusdem dioecesis clericos ad sacros ordines promovendo'S, ad exercitia spiritualia admittere respective teneantur, cum mandate pro tempore existentis Episcopi Macloviensis aut ejus vicarii hujusmodi, ipsique quinque presbyteri, tam quoad missiones quam seminarii directionem et gubernium, aliasque functiones salutem et subventionem proximi concernentes, pro tempore existenti Episcopo Macloviensi, quo vero ad reliqua eonim superiori, juxta eorum congregationis institutum, subjecti remaneant; quoidque contra praemissa clicti presbyteri nullam exceptionem quaerere; alias a pro tempore existente Episcopo Macloviensi removeri possint, et alii presbyteri liberae visitationi et correctioni subditi in eorum locum subrogentur, et sub certis aliis conditionibus, ïicitis et honestis, ac alias, prout in scripturis desuper confectis plenius dicetur contineri.
Cum autem, sicut eadem petitio' subjungebat, ex seminarii erectione aliisque praemissis amplissimi fructus spirituales in dicta dioecesi merito expectandi sunt, et jam prodire inceperint, ne tamen erectio praefata in dubium aliquando ab aliquibus revocari contingat, presbyteri Missionis, quibus direct io et administratio hujus commissa fuit, plurimum cupiant erectionem et applicationem aliaaue proimissa, praevia tamen ordinis ac ommis status et essentiae regularis mensae conventualis
hujusmodi perpetuis suppressione et extinctione, approbari et confirmari, seu de novo, ut infra, concedi desiderent, in îd etiam venerabilis frater noster Ferdinandus, modernus Carnotensis, nuper vero Macloviensis Episcopus, qui monasterium praedictum in similem commendam ad sui vitarn, ex simili concessione et dispensatione apostolica, obtmet, libenter consentiat; quare, pro parte eorumdem presbyterorum ipsius Missionis, nobis fuit humiliter supplicatum, quatenus pium hujusmodi institutum patema protectione comfovere ipsisque in praemissis opportune providere, et erectionem et applicationem ac assignationem aliaque per ipsum Achillem, episcdpum, ut praefertur, ordinata et disposita, ac desuper confectas scripturas, et in eis contenta quaecumque, licita tamen et honesta, apostolica auctoritate perpetuo approbare et confirmare, eisque perpetuae et mviolabilis apostolicae firmitatis robur adjicere, omnesque et singulos tam juris quam facti, et solemnitatum, quantumvis substantialium et in praemissis forsan omissarum, defectus, si qui desuper quomodolibet intervenerint, supplere de benignitate apostolica dignaremur.
Sollicitudinis nostrae existimantes personis in dicto seminario alendis benigne consulere, et ut religionis fructus suo tempore in Eoclesia Dei producant libenter providere, et propterea praefatos presbyteros congregatiomis Missionis et hujusmodi smgulares personas a quibusvis excommunicationis, suspensionis et interdicti, aliisquecensuris et poenis e-cclesiasticis, si quibusquomodolibet innodati existunt, ad effectum piraesentium tantum consequendum, harum sérié absolventes et absolutos fore censentes, ac scripturarum praedictarum tenores, praemissis tamen minime contraries, ac datas poraesentibus pro expressis habentes, hujusmodi supplicationibus inclinati, discretiomi tuae, cum Sedes Episcopalis
Macloviensis ad praesens vacet, et, sicut praefati prèsbyteri asserunt, venerabilis frater nos ter Episcopus Dolensis Ordinarius vicinior existât, per aposto-lica scripta mandamus, qua tenus in dicto monasterio omnimodam conventualitatem omnemque statu-m et dependentiam regulares penitus et omnino, absque tamen aliquo mensae abbatialis dicti monasterii praejudicio, apostolioa auctoritate perpetuo supprimas et extinguas, ac de consensu intéresse habentium, et vocatis ad id qui fuerint vocandi, ac si vel postquam reditus praedictus 500 librarum perpetuo assignatus fuerit, ut praefertur, et dummodo alumni in dicto seminario recipiendi ex légitimé matrimonio procreati existant, aliasque qualitates a Concilie Tridentino requisitas habeant, in aedibus conventualibus cjusdem moniasterii unuim seminarium puerorum seu alumnorum ecclesi asti cor um pro supradictae presbyterorum congregationis Missionis et alumnorum in dicto seminario alendorum et educandorum numéro, qui servitio dictae ecclesiae, ut supra, satisfaciant, aliaque omnia et singula supra dicta per Achillem, episcopum, stabilita et oirdinata impleant et observent, eadem auctoritate, sine quoque alicujus etiam mensae abbatialis dicti monasterii praejudicio, et salvo rémanente ipsius titulo collât ivo seu commendatitio, etiam perpetuo erigas et instituas, illique sic erecto et instituto omnia et singula conventualis ejusdem monasterii bona, res, proprietates, dependentias, ac jura, illor umque fructus, reditus et proventus, aliaque emolumenta undequaque provenientia, et ad dictam mensam conventualem quomodolibet spectantia; ita quod praefatis presbyteris dictae congregationis ad regimen et gubernium praedicti seminarii deputatis rerum et bonorum omnium supradictorum veram, realem et actualem possessionem, per se vel alium seu alios, eorum ac dicti seminarii nomine, libéré apprehendere et apprehensam
perpetuo retinere, fructus quoque, reditus et proventus, dependentias ac jura et obventiones dictae mensae conventualis in sues et praefati seminarii usus et utilitatem convertere, dioecesam loci vel cujusvis alterius licentia desuper minime requisita, eadem auctoritate perpetuo applices et appropries.
Praesentes quoque litteras semper et perpetuo validas et efficaces fore et esse, ipsiusque semi/nario et illius rectoribus seu administratoribus et alumnis praefatis perpetuo suffragari debere, neque îllas ullo nunquam tempore de subreptionis aut obreptionis vel nullitatis vitio, aut intentionis nostrae defectu notari, impugnari, invalidari, retractari aut ad terminos juris reduci, aut in jus vel controversiam vocari posse, minusve illas sub quibusvis similium vel dissimilium gratiarum revocationibus, suspensionibus, limitationibus, vel aliis contrariis dispositionibus comprehendi posse, sed semper ab illis excipi, et quoties illae emanabunt, toties in pristinum et eum in quo antea erant statum restitutas, repositas et plenarie reintegratas esse et fore, sicque non alias per quoscumque causarum judices ordinarios et delegatos, etiam Palatii Apostolici auditores, ac Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinales, etiam de latere legatos dictaeque Sedis nuntios, judicari et definiri debere, irritumque et inane quidquid secus super his, a quavis auctoritate, scienter vel ignoranter contigerit attentari, eadem auctoritate décernas ; non obstantibus praemissis ac Lateranensis Concilii novissime celebrati, uniones perpétuas, nisi in casibus a jure permissis fieri prohibentis, ac in universalibus provincialibusque et synodalibus conciliis editis, specialibus vel generalibus constitutionibus et ordinationibus apostolicis, necnon praefati ordinis, etiam juramento, confirmatione apostolica, vel quavis firmitate alia roboratis, statutis, consuetudinibus, caeterisque contrariis quibuscumque.
Datum Romae, apud Sanctum Petrum, anno Incarnationis Domini 1658, pridie nonas aprilis l, Pontiificatus nostri anno tertio.