CAPITULUM LXXV
DE BASTARDIA \
1. Contingit pluries in hoc casu quod detentor negat petentem"^ esse de génère illius, cujus heredem se dicit,
1 Ce bref forme dans N. D. 2 un chapitre distinct, qui précède immédiatement le chapitre intitulé De hastardia, et a pour rubrique les mots Brève de non etate.
2 Die et anno... vel preultimum.
— N. D. 2 anno et die quo obiit et qui obiitpost ultimum augustum ; BB. die et anno quo obiit et qui obiit post ultimum annum augustum vel pérultimum ; C.
anno quo obiit post ultimum augustum vel penultimum.
3 N. D. 2, G. 4 habueris hoc. — Texte français : k Por celui qui est dedanz aage sera li bries tiex ; >
^ Pater suus vel antecessor suus. — N. D. 2 antecessor pater suus; BB. pater suus vel antecessor ; C. 4 antecessor sive pater
suus. — Ces mots sont disposés en français dans un ordre un peu différent : « Tel sesine comme ses encesseurs ou ses pères...; » Marnier, p. 55, 1. 2.
5 BB. est. — Texte français :
« Cist meismes requenoissanz" cort contre celui qui est dedanz aage ; »
S, G., p. 232, col. 2; Marnier, p. 55. 1. 5.
6 N. D. 2 et C. 4 placent la rubrique De bastardia avant les mots Hec eadem recognitio. 1)0.115 BB., les chapitres De possessione antecessoris et De bastardia n'en forment qu'un seul.
N. D. 2, C. ^ partem adversam. — On trouve en français l'expression « demanderres > (Marnier, p. 55, 1. 10).
quod declaratur per juramentum vicinorum. Aliquando vero dicit quod petens est propinquior hères illius qui decessit, sed bastardus ; et tune causa bastardie proposita in curia Régis, que habeat recordationem ^ débet mitti ad episcopum loci cum tali brevi ^ :
Reœ vel senescallus episcopo talis loci, salutem. Cum causa verteretur in curia regia i7iter H. petentem possessione^n antecessoris sui et R. ienentem, ille R. tenens objecit ei quod erat àasta?^dus et non hères, et quia causa bastardie ad forum seculare ^ non pertinet sed ad ecclesiasticum, vobis mando quatinus ^ causam illam audiatis, et quod inde judicatum fuerit in foro ecclesiastico mihi denuncietis
Et ex tune de terra illa petita in curia regia seeundum mandatum episeopi et consuetudinem terre ^ judicabitur.
2. In causa ista, seeundum consuetudinem Normannie, potest appellari ab episcopo ad archiepiscopum solum, quia, si per fraudem possidentis causa non terminetur infra annum et diem, amittet possessionem, salva questione proprietatis.
3. Si vero petens per fraudem non persecutus fuerit causam, et judex vel judices non fuerint in culpa, post annum et diem non audietur, nisi de proprietate "^.
1 Que habeat recordationem. — N. D. '^^ qui recognitionem; C.^ que habet recognitionem. — Texte français : « Se la cause de la batardie est proposée en la cort le roi, qui ait recort... ; » Marnier, p. 55, 1. 14.
2 N. D. 2 fait suivre ces mots de la rubrique De bastardis littere ad episcopum.
3 N. D. 2 regale.
^ Sed ad ecclesiasticum... quatinus. — BB. in uno ad ecclesiasticum mando vobis quod ;