DE EP1DEMIC0 STR ANGE LATO RIO AFFECTE
43 1. Pestilentis, iuiuianis venenatique pernapolitanaui hanc civitatem mùltis abhinc mensibus grassati morbi; grassantis adhùc, et perilli conjunctas regiones, Siciliæque regnurn , anguis instar serpentis , sennonem lioc opusculo liabi tu— rus, operæ pretii me facturum sum ratus , ante tractationem , non oratorio penicillo atque coloribus morbi hujus insoîentem ac inusitatam veni amplificare, extollere , exagerare, sed hislorico more quæ ad illius cognilionem spectare videntur, percurrere, ut infra dicenda clariùs evidenliùsque intelligantur , quodque hujus morbi principiurn exstiterit, quique progressus, lectorem non lateant.
Anno 1618, mense junii in hujus napolitanæ civitatis foro quodam in arenoso maris liltore silo ( Ckuu a vulgo dicto), innumerabiles pueros orco esse commissos, uiorbo quodam, medicis ineognilo . jugulâtes, sed oris internas partes tentante
CAHNEVALF,.
et apprehendente nunciatum est, quetn mox passim per nostram civitatem maximâcuui infantiuui puerorumque strage et corruptelâ vagâsse observatum est; observalum vero eliam ab infanlibus' et pueris non minori discrimine ad nalu majores transiisse; quique in cum rncidebant fcrè omnes interibanl , et à morbi magnitudine malignilalequc , et à remediorum def’eclu , quia hallucinal1 medici , nullum niorbo opporlunum remcdium adhibere poterant, ut eo parlo silere visa sit boc morbo medicina, quo de Atheniensiuin peste inquit Lucretius :
TSTec requies erat ulla mali, defessa jacebant
Corpora, nntssabat lacito medicina limore.
•Quippecùm morbus iis haudcognitus esset, et lelhalis haberetur, babelur adhuc et est. A i cru i t morbus liic et viget ut in dies magis ac magis in populum sævire ac dcbacchari inspiciatur, quamcuuique ætatem , et sexum indiscriminatim apprebendens. invadens, ut idem contingere videatur in bac conslitulione quod Jo. Bapt. Gnarinus inarcadianæ peslis descriplione ibi contigisse leslatur : tali paclo ut, lioc lemporis inlenallo, milita 111 il I ia houiinum periisse pro certo à plerisque babealur. Quique inleribant et intcrcunt . necdùm mortui , sed ad vitæ lerminum accedenlcs pulrilaginis corruptionisque exemplar pravè fr—
runt , sphacelatis nempè internis cris partibus, sanie h naribus defluente , fœlore horribili hæc concomitante, quibus vice spiritus prohibition ac proinde suffocatio concomitatur et accedil.
Cap. II. Oris anatoine.
Cap. III.
432. Quod nomen grassanti morbo conveniat strangulatorium appellandum mérité existimavi , quod languenles strangulare et sufl’ocare videalur, sive etiam à so'à inflammalione sive ab ulcéré ipsam concomitante... Via spiritus intercluditur, périt proindè strangulatus et suffocatus æger.
Ergb hune tnorbuin rpctè et propriè anginam appellari non facile adniiserim : propriè enirn veJ tonsillaruni inflammation vel ulcus , vel utrumque clici clebet.
Licet aliquandô fauces inflammari, exulcerari contingat, quia lamen ut plurimùm tonsillaruni proprius est aiïeclus ; ideô place! hoc nornine euni insignire , quod si f ajfectus slrangulatorius qui in- Jlammationem vel ulcus tonsillurum f'tuclumve sequatur.
Quandôquidem eorum aflecluum essenlia non in strangulando forinaüter consistât, sed p'.erùm-
488 CAR.NEVALE.
que eoruin mocli eventûs hùc tendunt : neque putes me , cùm strangulatorium dico, anginosum affeclum esse dicex’e , utaliquibus iorta.-ssè videri poterit, quod scilicel anginæ instar ægros suffocet : sed dicere me scilo hune aflectum ægros ut plurimùm strarigulare quia ad pulrilaginem . et corruplionem duclæ parles, viarn ingredienlis egredienlisque aeiis impediunt, arctant, claudunt, que fit languentem necessariô strangulari.
Ouod si Mc de causa à suflocando a nsi nam
appellare velint ii, quôd !aquei furiisve modo suffocet, strangulet, facile concédant, dummodo in rei essenliam conveniamus; qnippè cùm non sit magna de nominibus habenda ratio, quibus tôt ac tanlarum rerum imminet speculalio.
Jt
Cap IV. Vagantium morborum natura, quæque essentia ?
433. [In hoc capite, auctor notât différé nti a s morbi ac varios cjusdeni aspect us , et sic sœp'e conjusio orilur. )
Prima species : inflammatio verè dicta tonsillarum.
Secunda species : observatur verô in aliis uslio quædarn superficialis. p rva , minimèque profunda quæ summam oris occupât parlem cum igneâ quâdam caliditate ac si causlico sive septico
medicamentO vel tacta vel innsta esset , atque aliquotiès primo die ità superûcialia ulcéra observanlur, ut meritb aphtarum nomeii illis conveniat. Sed uiox serpentia cognoscuntur cujus evenlus erit il I it cl argumeuto, quod, hi qui in hujus morbi pravi versati non sunt, credent, non alitai nisi pituitam adhœrentem esse.e At mullâ verô posthæc adhibilâ ab iis diligentiâ, sive aquâ acelosâ, sive rhodo mellite, sive oximellite nullo modo abradi aut abstergi ilia albedo videtur.
Pars atïecla : aliquandô sunt multis glandulæ (scilicet lonsillæ) vel illarum aliquæ aliæ, vel ut quibusdam observatur, quæ post uvula pars est,
afficitur hoc morbi genere quin etiam quæ
succis aliô transuiissis vicinior et propinquior est. Quod si iis hoc modo affectis auxilium cita paratur et inhibetur, ut pluiimum mollis discri men aufïcgiunt...
U Itérais vergenle malo , (ali pacto imprimi , ut ullo medicaminis genere hciucl supcrari possit.
Tertia species : cruslosum ulcus.
Quarta spec:nU'i demùui aliis ulcus quoddam in tonsillis ob.ovvatur cum evidenli carnis dcfcctu , et hoc aliquibus horum prima die fieri visitur; undè colligi tu r humoris maligui, elc. sane causam vulidissimam , malignam admodùm et vehemenlem in hoc morbo generando adesse, indè
CAKNEvAI.E.
probari potest, quôd non tantùra in eâ parte, quæ primo loco afïici et lahorare cœpit, vim infert , quin etiam velocissimo sæpè transitu, sive per asperam aiteriam ad thoracem , sive per œsophaguui ad ventriculum . sive per palatûs foramina ad cerebrum ( id est membranam pituitariam ) permeare observatur, ut latiùs dicam cùm de eventu signa tradam.
Cap. V. Morbum hune epidemicum esse.
Cap. VI. Morbum hune conlagiosum et à totu substantiâ
esse.
Cap. XII.
454. Quibus signis morbus liic præsens internosci possit , quæque ejus differentias demonstrent
Iiæc signa sunt ab Areteo enumerata qui bdeli et historico more videtur banc differentiam ejusque signa ad vivum delineâsse, ut semper quoli-
diana in bac constilulione obseitalio docel.
Cap. XIII. De signis prognasticis, etc.
4")5.... Sed majoris discriminis et pernicieiesst gangrenam... Quod si iilnd aufugere alicui contingat, id tantùm possibile eril. si eâ incipiente.
opportuna remedia præsto sint, statimque adhibeantur.
De sphacelo adinodùm progresso non loquor, nam milium huic à periculo subterfugium ralio promiltit.
De progresso inquam, nam hurre nullis ad/iibitis remediis superari potuisse , qui in hoc statu exercitali sunt medicinæ professores experimentorum testimoniis confirmatum habent, ultrô eliam fateutur : si verô corruptionis initio à dili— genti medico magna adhibeantur præsidia, plerùmque sislil corruplio, et quæ pars jam sphaeelaricœpit, ulteriùs atl sphacelum non progreditur, et quæ jam sphacelata erat abslergitur, et abraditur. Quin et ab ulceris diflerentiis et a corpore ægrolante salutis aut perniciei discriinen colligitur, ut eniin si ulcus sit stans, si non admodùni sordidum , si non valdè magnuui , non valdè profondum, validis medicamentorum generibus superari posse speratur , ilà si saniosum , virulentum , pulrilagi nosum , purulentum , sordidum; si profundum et magnum, si serpens et depascens, si in corpore cacochyme , in maxirno vilæ discrimine silum ægrum cerlô constet : constet eliam nonnisi à principio et validissimis præsidiis posse supe-
Infantes et pueri valentius et majon cum perieulo tentantnr...
Morbus hic brevis est, et maximâ acutid , celeritateque movetar. Non tamen idem constitutus inviolabilis terminus omnibus existit, sed diversus nonnullis
Quôdsi forte quis periculum aufugiat. dubium adhùc restât quin voxei lædatur. .. ut Prothei instar varias in formas , varios in aspectus morbum liunc inox mutari variarique observatur...
Cai>. XIV. Quæ præcavendi ratio, etc.
Cecle cito , longinquus abi , serusque reverte.
4 ">6. Utque prudentereo versiculo in hiscasibus faciendum in recentiores monent quicumque , præsertim pueri, et mixturam habentes teneram omninô à languenlibus absint ne contagio inficiantur.
Cap. XVI. Curandi ratio.
437. Venæseclio. Aliquantisper grandioribus vena secanda, scio tamen in lioc maximam inter
doc tores esse controversiam
Præcedènlibus opporl u n is évacuai ion ib us inullæ liirudines collo afiiganlur. Hoc sant* tune eiïicax
satis reinedium est, quod à parte afl’eclâ humorem extrahit et evacuat. Pars aureo eaulerio inuratur.
Yesicatoria in hujus morbi curatium non admilte.
Medicamentum purgans suadetur :
Topica — Interna ,
i° Antiphligostica.
2° Résolu toria.
5° Caustica.
Sed ( cùxn aureorum bujuscemodi causticorum illiliones ulceribus admovendæ sint) in pueris séduit) et cautiùs bis utendum est.
Inter hujuscemodi præsidia continuo usu probata est aqua aluminosa ex descriptione Fallopii : quæ recipit aq. plantag. et rosarum ana libram unam ; aluminis Roraæ , argenti sublimati ana duas drachmas terantur. Ponatur aqua in pliiolâ vitreâ. Rulliat ad medietatis consumptionem , quiete præcipitetur, et posteà aqua limpidissima extrahatur quæ in vase vitreo servetur.
InsufFlatio pulveris radicis gentianæ cl iridis. Fortissima pharmaca in oris affectibus eligenda. El uuntur indè à saliva , fortissima au tain sunt quæ crustam cfficiunt.
Tandem in affectionibus maxiuii inomenti et ultiuiis utendum oleo sulfuris. IVequeobstat quod
494 A.KTIUS.
Mercatus hujuscemodi olearum usui cdversetur, quod sint aplæ partes sanas corrumpere : nam ego lais facile satisficio. Partes enim sanas corrumpi admilto, si eæ comprimendo à dictis oleis tangantur, etc.
Pueri verô admodùm tenelli , neque nostro nutu os aperiunt. Cùm eliam gravis sit error vi eas partes comprimere, in promptu semper adesse debet condilum.
