Dictionnaire arménien-français et français-arménien

Je me suis empressé de porter à la connaissance de Sa Majesté l'Empereur de toutes les Russies la lettre dédicatoire que vous m'avez fait tenir, à cet effet, par l'entremise de l'Ambassade impériale.

C'est avec la plus gracieuse bienveillance que mon auguste Souverain a daigné accueillir votre demande, monsieur le Directeur, et agréer la dédicace du Dictionnaire arménienfrançais que vous publiez.

Sa Majesté Impériale a bien voulu me charger de vous exprimer ses remercîments.

J'ai l'honneur de m'acquitter de ce Message impénal, et ;ous prier de recevoir la nouvelle assurance de ma considération très-distinguée.

Le Ministre de la Maison de l'Empereur, Comte d'ÀDLERBERG.

A Monsieur Ambroise Cai.ia.

Directeur du Collège national arménien,

A Paris.

3 ընդհանուր ձաւալել յացգիս Ziujng ուսմ՛ա՛ն գաղղիականին կենցաղօգուտ բարբաո ոյ , եւ յաՅել քյայասիրացն Թուոյ յե?ւրոսլա, եւս քան գեւս յերեւան գայր եյարեւորուԹիւն Zuij-Գաղղիարէն Բաււ՚գրոց , գործի անհրաժեշտ որոց իմարգս եւ իվաստակ երկոցուն լեգուացն ւզարաւղիցին. նմին իրի եւ իիյոյգեւ հխՆ Ո-է ր են ամենեքին մ՚ատենիգ, որոյ ւիորօք ինչ ցարդ եղեն աննշանը եւ ոչ յոյժ օգտաւքատոյցք ; Վ-աո-եալքս սիրոփվւաո-աց եւ մատ են ագրուԹեան մերոյս ք)այրենի աշխարհին, ձեռնամուխ յերկն եդաք, եւ բուռն եռանդեամ՚բ գամս յոլովս ինոյն վաստակեցաք անձանձիր : Ջեռն արկեալս այս երկասիրուԹիւն իվեր քան գկարծիս մեր եւ գայլոց տարժանական եղել եւ դժուարաքիրտն : Քանզի բնաւ չէր նմ՛ան աշխատուԹիւն մեր այնոցիկ իյօրինոդացն բառագրոց , որ բազում՛ այն է զի ոչ այլ աո նեն, բայց գոյզն ինչ յաւելուլ, զեղչել կամ՛ ուդգել իգիրս անգ նախորգացն իւրեանց : Նւ սլակասէին մեգնախորգք:

Մատեանն Փրանկիսկեայ Ռիվոլայ, մ՚ակագրեալ P ա ռգի ր ք Z այ- Լատին, քյրատարակեալ ի Մի լան յա մի 1621 եւ ընծայեալ Փրեգերիկոսի Պոո ոմէոյ ծիրանաւորի արքեպիսկոսլոսին Միլանու, բառարան է |)ամ՝առօտ յօրինեալ վերի ւ| tr ր ու իմն գիտուԹեաւքբ հայկականս լեզուի , յորում՝ եւ բնիկ բառք հայեցիք խառն են ընդ. աշխարհիկ բաո ից եւ դարՍուածոց անխտիր. ուոյլագրուԹիւնն իսկ բազոււք ուրեք վրիաակ եւ այլանդակեալ:

Ւգրչագիրս կայսերական Մատենադարանի Փարիգու կայ եւ ձեռագիր մատեան Բառգիրք Ziujng անուանեալ, աշխատասիրուԹիւն ՓըԹի Տըյաքրուա գադդիացւոյ : Նոյն է սա ընդ. Pաrւարանի Ոփւ[ոլայ Միլանեցւոյ, միայն յաւելեալ են ինա բառք ոմ՛անց ինախնեաց մերոց եւ քերականուԹեանն Շրոտէրի գերմանացւոյ : Ւնմ՚անոդուԹեանս յայսմիկ գոգոես աո-աւել քան ի բնագրին Թերի է կարգաբանուԹիւն . բառք խաո ն իխուո ն եւ աո անց խոլական ընտրուՍեան սմւռեալք իմ՚ատենիդ ըստ օեւոյ եւ տարագու գտելոց իգիրս, նշանակուԹիւնք նոցին Թերակատարք կամ անքյաւաստիք յայտ իմն առնեն գքյարեւանցի (յայագիտու!<}իւն մ՛ատենագրին ;

p sumjLSiup'Jv

տեղեւ արժ՚՚՚նաւրր , Տէսլէէո եւ ոչ սակաւ ժաւքանակո են յոոմէ ք)ետէ սսլաՈ-եցաւ տսլագիոն, ել fi լսս տարա կումն նմանօրինակ մե&աԹաիւ անո ի՚նդրի յագգայնոց ել յօսւաոաց :

ՍԼյօսլէս |}ափուո ! ւքասւոակակցացն օգնւսկանուԹենէ , քյարկ bi^bu մեգ ան օն ատոլ ր լինել յաո ան օին հւ իսշւոաշան JtunJu, յանո-ուլեւ իսանոաո1 սոկուՏիւնս եւ իճիգն երկայնա-

միտ աո. ի!ւաոք]'յ; ւոասլալե] ոյոգնա1)իւ խոչս խափանարարս ոոո րնդ. աււա£ մեդ ելան էին յա մեն այն ոտն փոխս : ճա՚ւեւքւսւոուՓիւն lT էւ ո յ եւեք} յիյից Բաո գրոյ]ւ; ընո-նաիւայիչաաակելոցն թուիանգսյկ:՝լ[}իւն շատ [ի<]ի առ. ւսկներեւ ցուցանքդ զիյտիրն մհծ որ [՜: մի ՝ : ւէերոց լիուլի աււնել իրաւունս :

h լո յ ս ըն $*սյ H ա լս ցարգ բ ո փւն դ ա Լլելո • լ ի ն մ h 7յ ե լ զա J են այն թաււս որ արտաոոյ մեծ՜ի ճայկաղեան Բառգո:՜ոն գտանիցին : ՍկՒ^բն իսկ աոաոաօ տսլագրու Օեանն . բայց ա ո ա ՚՜ 'ւ Սասանելու յաաաչադիրս նպատակ ֆարկ ի՚իերւսյ մեր եգւսք իճադկաոաւլ ?) ր ա ւո լար ակ:՝ւմն ն^րհն Ցեւակոխել. քան q[i ստուալա կարկւստ մեծում եա ս՞բն ծանրանային ծախք ել ճանոագաՆգադ յաո.աչէր գործն դմ՜ուարաւոիս| . որ ել գնոյն բարօ ր.՛ ւ [] h lu լքր գմուարա fuuu իսկ արգեօք fi ան գեր à եա լ էր լինել յոգունց եւ գժոււսրակիր :

Լաւագոյն Fjiuifiu րեքյսւ ք սալա ն^ւիրել քյասւսրւսկւսց լքաւոեւսն գիւրւստար դ.իւ ո ագին . եւ միանգամայն օգտաւէտ, գիւրա- |]աս ե ւ կարեւորօօն Su խ աղն ալ, ել ա ru ա յ ս դւս մ են այն զփ nj Q հւ q;iuû h J էօ ւսուաք : Գուն դորձեցաք բաո֊իօն առատուԼ) եա '.ւ կցորգել գնշւսնակու!] եւսնցն օճշգու1}իւն եւ սյսսւակու1}իւն : 3 ա ; ս եգեաւ օանձնասիոու11 իւն ւքաւոենւօդրի JiniB յ անձիս կալար զնիւ}} մենագիր ուԹա&ալ մատ են ի իբրու 1600 իշից կւսր^ել աւքփոփել հւիոքրագիր եւ ինուագագոյն Էշս, աո֊անյ ա մ ե ն ե ւ ին իր ա g \՝յ ա տ ւսն ե j ւ ՜. յ ա յն ո ւ ո չ գւգ իսւան ի pn.ii , ոչ q բ ա ajfî ս գ Է J ի ե ւ գփ ո խ ւ ս թ ե ր ա 1լ ւսն ւս rL ս ՛ո ւն ս ն n g ին , ե ւ ոչ quj զգ h ա գգ ի ոճս ել գդ ա ր 0 ո ւ ա 5 ս 1} այ կ ա ր .սն r ւ '} ե ան ե ւ գգ ւս լոիաոււՀնու|}եան :

b. եդէն. սեռ., «լի^ի» դինաց, որպէս Znnjin^ti , Çnnbղինի , (յոդեոինաց #

Սովին կանոնիւ վարին եւ բարդ գոյականք, օրինակ իմն Աչակոդմն , լԼարդա13՝ուվւ , եւ այլե, որոց սեո֊ականն քյանգոյն է սեռականի արս՞ատոցն Կոդմն , կալման, մանց կաս" U>£iuկոդմն , աջա կո դս՞ան , մանց . Թուվւ , Թփոյ , ոց կամ՛ Վ արդա- Թուվւ , վարդաՍվւոյ , ոց , ել այլն :

ագսուագունի , աղնուագունից , ել ւՐար1(} է Թարգմանել օնոսին գւս ղղէ tu ր էն Նախադաս արմաւոոցն կարգելովդ զմի իմակբայիցս très, fort, plllS, bien plllS : Ա&ականքս այսոքիկ երբ մակբայ օր էն վարից ին մար Թին աո նուլ գտաո գ ս ի ծայրն . տես ճգօրագոյնս, եւ Ա՛յլս :

Բաո ք որոց յոգն ակի սեո ականն Էից կաւք աց, սովորաբար եղակէ սեո ական նոցա Է ի, օոր յաաաւեցաք բաց իգա բտ ուղի գէպս , որսլէս Այսքան , այսքանոյ OU այսքանի , այսքանից :

Ւչգտանել յայթուբենական կարգի զկրաւորական կաւՐղչեգոք բայս յանգեալս ի if , ւղարա է որոնել օնոսին իվեր£ knJu ներգործականի նոցին յանգելոյ ե մ՝ :

իծանուցանել գմերն , գոր օրինակ Herse (instrument d'agriculture).

դրոլ^եանցս à, de, contre, après:

♦■Լաստակն մեր շահաբեր պարտ էր լիՂւել որպէս իմ՚ասւոնոյն Նոյնպէս եւ ո ամկին. վասն այնորիկ գրոշմեցաք իԲաօ.արանիս մհլւուլք զգորՏ-ա&ակաՆ niau ււաւքկակսՀնս , եւ յաձախ աո երի եգաոնոցուն զքյաւքան"»անակս գրոց՛ս բւսրբաո ոյ այնպէս ընտելացուցանել կամե|ոլյ զրն|ք1երցոգս մեր ո՜Յից եւ գարօուաՏ՜ոց արգի եւ վագեմի [եզուաց մերոց գրաբատ՚ւի եւ աշխարհաբառի : Տես Ւ^ելք , Երես , Noud. , Կրակ , Ստակ , Ցեււք , Մատ , Սիրտ , Փոր, եւ այլե :

PuifLD կեն գան ա բանա կան օ եւ բուսաբանականբ մ՚անրսյխոյգ քննուԹեաւքբ ՜Յշգրտեցան իքյոմ՚անիշսն գա գղի ականս ւ Ւմ՚անրակրկիտ եւ իգմուարին խուզաբկուԹեանս յայսմիկ (յամ՛ան շան ակուԹեան եւ 1)ամեմ՝ատ ուԹեան վաստակ միոյ ուրուդ յազգայնոցս մերոց օմանգակ մեծ եգեւ մեգ:

Ոչ սակաւ խնայուԹեան տեգւոյ եւ ժամ՛անակի րնօեռեաց մեգ իգործ ածումն հորիզոնական գծի՝ վւոխանակ երկրորգելոյ զա ռաշին զգայեցի կամ՚զգագղիացի բառս իւրաքանչիւր տոգագւխոց. գոր օրինակ, Փունչ, bouquet ; գեգեցիկ —, ԱՈ beau —, փոխանակ կրկնելոյ գՓունջ եւ bouquet բառսգ գկնի գեգեցիկ եւ beau ա&ականաց : ԻկրկնուԹեան բայից գաներեւոյԹ եգանակ նոցին գեկուցանէ գ&իկգ — :

Ակն ունիմք զի ագգայնոց եւ օտարաց գտեալ յաշխասոա» սիրուԹեանս մերում՛ զոր ինչ մ՚արԹէր ամ՛փոփ ել իփոքոագիո Բառարանի մեկնուԹիւնս ru սեմ՛ ճշգրիտս եւ անԹերիս, պարզաբանուԹիւնս գիւրիւքացս եւ քյակիր՜ձս, օրինակս թազմ՚ատե-

2.այ-Պ՜ազղիական £աո գիրքն օելւ Թուի ինս աո սւ£ի ըն&այել նշանաւոր իմն կնիք գործնական օգտակարուԹեան Ziujncj որք qգազդիարէնն կա մի ցին ուսանել, որսլէս եւ օւոարաց ոըք զ()այերէնն գիտել ըզօանայցեն : Pաn աpանu այս կատաբելագոյն է քան զորս իլոյս ընծայեցան ցարգ եԹԷ ըստ բաււագրա» կան կարգաբանուԹես;նն , եւ եԹԷ ըստ օրինակացն եւ ըստ յատկաբանուԹեանց , որոց զգազղիական զուգականսն քա£իկ ՜Տշգրտեցայք: ԲացատրուԹեաւքբըգ հայկական ույից եւ գար* օուածոց մանաւանդ. յաչս իմ՛, &աո այուԹիւն ամենամեծ մատուցիր դուք, գոր եւ ւգատուական (յամ՚արեսցին ամենեքին որք գիտակ իբրեւ ղիսն իցեն եԹԷ բազմամեայ ՜ոգանց եւ զերծանուԹեան ւզէտք են աո անձին սեսլ()ականել qնnuին : Կարգ եւ իյնայուԹիւն Բաո ագրոցգ անԹերի են . աո աքԱ°ունքն պարզք եւ մեկինք յայլ եւ այլ յօգուա&ս ^աս՞ասլատասխանի^ս , որք այսսլէս զիրեբաց լեուն զԹերի : ճամանշանակքն !)այկականք եւ գազդիականք բարւոք են յոյմ աո. հասարակ, եւ քա£այայտ աո նէ մսւտեանգ զի երկոցուն իսկ լեզուացն էք քա£աք)մուտ: Ներես£իք ինձ, ուրեմն, սիրելիգ իմ՛ Տէր, խնդակից ձեզ լինել վասն օգտաւէտ երկասիրուԹեանդ, եւ ոււլւլել առ ձեզ յաո աշագոյն զշնորք)ակալիս իմ՛ վասն օգտին զոր անտի քադիցես* իվաստակս իմ՛ (յայեցիս :