‹ Dictionnaire de droit canonique, ou, Le cours de droit canon de Monseigneur AndréChapitre 761 sur 802 · CONSTITUTION DE BENOIT XIV · texte numérisé non relu

CONSTITUTION DE BENOIT XIV

qui condamne cinq propositions favorisant le duel et

qui sanctionne par de nouvelles peines les anciennes

lois contre les duellistes.

« Ben-edictus Episcopus, servns servorum Dei,

« Ad perpeluam rei me»iotia>n,

« Delestabilera, ac divina naluralique lege damnatum duellorum abusum a barbaris gentibus atque superstitiosis, non sine ingenti corporum animaruraque clade, in christianam rempublicam auctore diabolo invectura, cum semper execrata sit, atque improbarit Ecclesia, tum prœcipuo in eam curara studio, vigilantia, ac zelo incubuerunt Eomani Pontifices, ut a fidelium cœtu longissime arceretur. Xam, ut antiquiora mittamus praedecessorum nostrorum, Xlcolai 1, Cœlestini III, Innocentii II, Eugenii III, Alexandri III 2, Innocentii IV 3 adversus singulares pugnas décréta, ex tant recentiores apostolicae Sedis constitutiones quibus Romani Pontiûces Julius II *, Léo X 5, Clemens VII 6 ac demum Plus IV " gravissimas pœnas anteastatutas confirmarunt, aliasque de novo addiderunt, contra duellantes ex quacumque

1. Ep stola ad Carolum Calvum. — 2. In concil. Laieranemi, rap. I ft 2, de Torneamends, ubi trium prxdecesiorum décréta citantur. — 3. In epUt. ad arcM-'piscopoSj episcopos, aliosce ecclt" siatticos regni Francix, apyd Rnynald., ad onnum 1252, num. ât. — 4. Consfitulio incipiente Régis pacifici . — 5. — Constitutio

Qvam Deo et hominibus 6. Constitutio Consuenit Romantis Pan-

tifex. -~ 7. Constitua Ea giut a prxdecessoribus.

causa, eliam per sseculares regionum, ac locorum legcs for^au pêruiissa, adjecla infauiia, bonurumque proscriptione etiam adversus complices, ac participes, et qualemcumque operam iisdem praebentes.

« Tridenlina vero synodus i latam in eos excommunicationem extendit ad imperatores, et reges, duces, ac principes, CKterosque dominos temporales, si locum ad monomacliiam in terris suis concesserint, ac jurisdictione, et dominio loci, in quo duellum fieri permiserint.quem ab Ecclesia obtineant, eo ipso privatos declaravit. Committentes veropugnam, eorumque patrinosexcommunicationis, ac omnium bonorum proseriplionis, nec non perpetuoe infaniiae pœnam incurrere statuit; et si in ipso conflictu necesserint, ecclesiasiica sepultura perpetuo carituros decrevit.

« Cum vero praefatis saluberrimis legibus judicialia dumtaxat, ac solemnia duella comprehensa, ac proscripta viderenlur, piae mémorise praedecessor noster Gregorius Papa XllI 2 bujusmodi pœnas adversus omnes extendit, qui nedum publiée, sed etiam privatim ex condicto, staluto tempore et loco, monomachiamcommiserint,etiam sinulli patrini, sociive ad id vocati fuerint, nec loci securitas habita,ni\llave provocatorise litterae , aut denonciationis cartulae praecesserint.

« Denique felicis recordationis Clemens papa VIII, etiam praedecessor noster, apostolicas romanorum ante se Ponfificum leges omnes, et pœnas in eis statutas sua constitutioue, quae incipit : lUius vices, data 16 calend. septembris, anno 159:J, diserte complexas, easdem extendit ad omnes non solum duello certantes, sed etiam provocantes; suadentes, equos, arma, commeatus praebentes, comilantes, carlulas, libellos, manifesta mittentes, scribenles, vel divulgantes, aut quomodolibet circa ista coopérantes, socios, patrinos de industria spectatores, fautores, criminis demum participes illudque permittenles, vel, quantum in ipsis est, non prohibentes, ac delinquentibus veniam, et impunitatem concedentes, quiquese praedictis quoquomodo immiscuerint, etiamsi neque pugnae effectus, neque accessus ad locum sit subsequutus.

« His tam sapienter, tam aperte atque prespicue ab Ecclesia et ab Apostolica Sede constitutis, dubitari jam nuUo modo posse videbatur, quin duella omnla tam publica, quam privata, et naturali et divino et ecclesiastico jure prorsus illicita, vetita, atque damnata censeri deberent. Sed nonnuUi earum legum interprètes, per benignitatis speciem humanis, pravisque cupiditafibus plus œquo faventes, apostolicas sanctiones ad corrupta hominum judicia inflectentes, ac tempérantes licere, docuerunl 3. « Viro equestri » duellum acceptare ne timiditatis notam apud alios » incurrat •» : fas esse defensionis occisiva vel ipsis » clericis, ac religiosis, tueri, honorem, dum alla » declinand» calumniae via non suppetat 5 ; propul- » sare damna quae ex iniqua judicis sententia certo » imminent 5 ; defendere non solum quae possidemus,

1. Sess. XXV, cap. 19, de Reformatione. — 2. Consdtutio ad Tolcendum. — 3. Propositio damnata ab Alexandre VII. — i. Propositio 17 ex damnatis ab eodem Alexandro. — 5. Propositio 18 ai eodem damnala,^6, Propositio i% ex damnatis ab Itmoeentio XI.

DUEI,

» sed etiam ea, ad quœ jus inchoatum lialiemus, duiii >i alia via id assequi non valeamus. » Quas qiiidem asscrtiones duellis fa ventes Apostolica Scdos censura nofavit, rejecit. proscripsil.

. « Et niliilominus cxtiterunt qnam proxime recontiores alii qui etsi duella, vel odii, vel vindictœ, vel honoris tuendi causa, vel levioris momenti res fortunasque servandi fateanlur illicita. aliis tamen iu circumstanliis, et casibus vel amiltendi officii, et sustentationis, vel denegat» sibi a magistralu justitiœ, defensionis innoxiii; titulo, oa licera pronunciant. Laxas, et periculi plenas opiniones liujusmodi. ex vulgalis eorum libris ad nos delatas, ubi primiim accepiraus earum examen nonnullis ex venerabilibus fratribus nostrisS. R. E. cardinalibus, etquibusiam dilectis fîliis sacrne tlieologiae magistris specialiter ad id per nos deputatis. coramisimiis qui re mature discussa. latis coram nobis tum voce, tum scripto sulTragiis, infrascriptas propositiones censura, et proscriptione dignas existimarunt.

« Vir militaris, qui nisi oITerat, vel accepfet duellum, tanquam for.iiidolosus, timidus, abjectus, et ad officia milltaria ineptus haberetur, indeque officio, quo se suosque sustentât, privaretur, vel promolionis alias sibi debitœ, ac promeritce, spe perpeluo carere deberet, culpa, et pœna vacaret, sive offerat, si ve acceptât duellum.

« Excusari possunt etiam honoris tuendi vel humanœ vilipensionis vitandœ gratia, duellum acceptantes, vel ad illud provocantes, quando certo sciunt pugnam non esse secuturam, utpote ab aliis impediendam.

« Xon incuvritecclesiasticas pœnasab Ecclesia contra duellantes latas, dux, vel officialis militiae, acceptum duellum, ex gravi amissionis famse etofflcii.

« Licitum est, ia statu hominis naturali acceptare, et offerre duellum. ad servandascum honore fortunas, quando alio remedio jactura propulsari nequit.

« Assertalicentia pro statu naturali, applicari etiam poteststatui civitatis maie ordinatœ, inqua nimirum, velnegligentia velmalitia magistratus, justitia apertc denegatur.

« Auditis itaque, super unaquaque earum propositionum, diclorum cardinalium, et consullorum judiciis, nonipsas, prœsentiumlitterarum tenore, et apostolica auctoritate, tanquam falsas, scandalosas, ac perniciosas rejicimus, damnaraus, ac prohibemus, ila ut quicumque iUas, ut conjunctim, aut divisim docuerit, defenderit, cdiderit, aut de iis, etiam disputandi gratia, publiée, aut privatim, tractaverit nisi forsam impugnando, ipso facto incidat in excommunicationem. a qua non possit (praîterquam in mortis articulo) abalio, quacumque etiam dignitatefulgente, nisi ab existente pro tempare Romano Pontifîce absolvi.

(. Insuper districte, in virtute sanctœ ohedienlise et sub interminatione divini judicii, prohibemus omnibus Ghrisli fidelibuscujuscumque conditionis, digni-

tatis et status, eliam specialis, et specialissima nota dignis, nepra^dictas opiniones, aut aliquum ipsarum, ad praxim deducant.

" Jam vero ut exitiosani duellorum licentiam, in cliristiana. ae prwsertim militari republica. non obstanlibus providis legibus a plerisque eliam sxcularibusprincipibusetpotestatihusadeamdcmextirpandam laudabiliter editis, adhuc gliscentem, validiore manu pxerceamus, gravissimumque scelus apostolicK districtionis gladio magis, magisque insequamur, omnes, et singulas dictorum Romanorum Ponfificum prœdecessorum nostrorum constilutiones superius enunciatas, quarum tcnores, ac si prresenlibus de verbo ad verbum inserlœ forent, pro sufficientes expressis haberi volumus, apostolica auctoritate confirmantes, ut innovantes, ad hoc ut pœnarum gravitas, et severitas majorera perditis hominibus ingérât pcccandi metura nostro motu proprio, ac de apostolica; auctoritatis pleniludine, earumdem prœsenlium litterarum série, statuimus. atque deeernimus. ut si quis induello. sive publiée, sive privatim indicto. hominem occiderif, sive hic mortuus fuerit in loco contlictus, sive extra illum ex vulnere in duello acceplo, hujnsmodi homicida, tanquam interficiens proximum suuin animo praîraeditato, ac deliberato, ad fonnam constilutionis felicis recordationis prîedecessoris nostri Benedlclipapœ XIII qure incipit : Ex quo divl/ia, data 6 idus junii anno Domini 1725 ab ecclesiasiicœ immunitatis beneficioexclusus, et repulsus omnino censeatur, ita ut a cujuscumque sacri ac religiosi loci asilo, ad quod confugerit, servatis lamen de jure servandis, extrahi et judicis competenlis curiie pro merito puniendus tradi possit ac debeal. Super quo nos episcopis, aliisque superioribus anlistibus, adquos respective pertinet, et pertinebit impostei'um, necessarias, et opportunas facullates prœsentium quoque tenore impertimur. Quin etiam vivenle adhuc altero in singulari certamine graviter vulnerato, si percussor in locum imraunem se receperit, ex quo, eveniente illius morte, fugam arrip?re et legumseveritatem cvadere posse prospiciatur. Volumus et respective permittimus, ut, quatenus periti ad inspiciendum vulnus asciti, grave lilie periculum adesse retulerint, percussor ipse, prœvio semper decreto episcopi, et cum assistentia personae ecclesiasticae ab eodem episcopo deputata?, ab hujnsmodi loco immuni extractus, sine mora carceribus mancipetur ; ea tamen lege judicibus indicta, ut illum Ecclesiœ restituere debeant, .si vulneratus superstes vivat ultra tempus a legibus, quse dehomicidio sunt, constitutum, alioquin in easdcm pœnas incidant, quae in memoratis Bcnedicti XIII litleris constitutse sunt adversus illos, qui delinquentem in aliquo ex casibus ibidem expressis, ex indiciis ad id sufficientibus sibi traditum, restituere récusent, postquam is in suis defensionibus hujnsmodi indicia diluerit.

(. Prreterea, simili motu, et auctoritate deeernimus, ac declaramus, sepulturae sacrœ privationem asacrosancla Tridentina synodo inflictam morientibus in loco duelli et conflictus, incurrendam perpetuo fore, etiam ante sententiam judicis, a decedenfe quoque extra locum conflictus es vulnere ibidem accepte.

Page 1