ABBAYE DE SAINT-MEMMIE

Je ne publie celte charte du fonds de Saiut-Memmie que parce qu’elle mentionne le manuscrit dans lequel était conserve à Reims le testament de saint Remy en 1206, et rapporte le legs fait par cc saint prélat au monastère. (Arch. de la Marne.)

Universis présentes litteras inspecturis magister Guillelmus de Boys et Dionisius de Senonis, officiales remenses in domino salutem. Noverint universi nos anno domini 1^96, feria quinta post sanctam Pascham vidisse et diligentur perspexisse in quodam magno libro ecclesiae remensis scriptum testamentum beati Remigii remensis, cui libro plenario fides adhibetur, quod quidem testamentum sic incipit in rubro : « in nomine patris et filii et spirilûs sancti gloria Deo; » in nigro autem sic incipit : « Ego Remigius episcopus civitatis remorum, »— Vidimus in eodem testamento hanc clausulam contineri. « Ecclesia sancti Memmii facinaria ex donis prescripti principis et validos VIII. >

ABBAYE DE CHATRICES.

Bulle de fondation.

(■ Archives de Ia préfecture de la Marne).

Celestinus, episcopus, etc., filio Petro, abbati monasterii sanctae Mariae Castricencis, ej usque fratribus, etc. Piæ postulatio voluntatis debet effectu persequente compleri ut et devotionis sinceritas laudabiliter evitescat et utilitas postulata vivere indubitanter assumat; sicut cum injusta poscentibus nullus est tribuendus assensus, ita legitima postulantium non est differenda petitio. Quapropter dilecti in domino filii, vestris justis postulationibus clementer annuimus et praefatum monasterium Beatae Mariae Castricencis in quo divino mancipati estis obsequio sub beati Petri et nostra protectione suscipimus et praesentis scripti privilegio communimus ; in primis siquidem statuentes ut ordo canonicus qui secundum Deum et beati Augustini regulam in eodem loco institutus esse dignoscitur in perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur. Praeterea quascumque possessiones, quaecumque bona idem monasterium in présentera justè et canonicè possidet aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel

principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis praestante domino poterit adipisci firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus haec propriis duximus experimenda vocabulis : locum ipsum Castriciis in quo praefatum monasterium situm est cum hortis, molendinis, pratis, silvis, aquis et aliis pertinendis suis ; curiam de Moncellis cum omnibus pertinendis suis ; curiam de Ilaconvallis cum pertinendis suis ; terram sancti Victoni, sitam intrà Sumalvam et Elpontem cum omnibus usibus tam in terragiis quam decimis ; praedium de Verno a nobili mulieri Hermessendi vobis concessum ; silvam que dicitur communalia cum omnibus usibus quam vobis dederunt Radulphus de Sancta Manehilde, Oudo de Claramonte, Milo advocatus Belli Loci, Manassès, castellanus de Vitriaco, Rainaldus comes de Dompna petra ; vias, aquas, pascua totius terrae quæ est in comitatu Stadunensi a Rainaldo comite vobis concessa et omnia quæ dederunt vobis Hugo, filius Ebali et Albertus, filius Dudonis de Lavois ; et quidquid contulerunt vobis in allodio de Elisia Wuillelmus de Burgo et Gualterus Ebusci, pascua quæ Oudo Ferrans. vobis cum consensu heredum suorum contulit ; et partem allodii de Vallecurti quam vobis contulit Verricus Bubalus, et pascua quæ Petrus, filius Gipuini de Domna petra tam in allodiis quam in advocatiis et feodis vobis concessit ; et sex solidos provinienses quos contulit vobis Ledwidis, filia Guàlteri Cleii de Ai gei io apud Verno, singulis annis persolvendos; et partem decimæ de Capella vobis a Renarde, filia Hugonis, clerici, concessam ; et carrueatam terrae m finibus Moncellorum et Elisiæ sitam, quam dedit vobis Guido Maelianus deS. Manehilde, et partem quam habebat in pratis de Noena quæ idem dedit vobis ; et quidquid Radulphus Bubalus dedit vobis inter Curaim et Assonam, in decimis de Elisia, in pratis, terris cultis et incultis cum proventibus suis, et allodium de Puteolis, quod dedit vobis Manasses Castellanus de Vitriaco, fratibus suis consentientibus sub censu trium solidorum Cathalaunensium ; et pascua in finibus de Erponto vobis ab Alberto de Vitriaco filio Guidonis a la Ruche concessa et sex sextarios bladii quos dedit vobis ecclesia de monasterio in Argonia annuatim solvendos pro terris de Rotoncbamp et de Vuadonru et partem allodii Vallicurtis quam contulerunt vobis Radulphus Bubalus, et Milo frater ejus cum sex solidis censualibus, apud Verno persolvendis, et tres minas frumenti et campum viginti jugerum situm inter curiam de Moncellis et Braves et Leodegarii pratum quod abbas sancti Remigii cum consensu sui capituli vobis sub censu quinque solidorum calhalaunensium contulit; et prata quæ fuerunt Arnulfi, et Silvani inter Crimen et Leodegarii pratum juxta Villare quod dicitur Alnetum, et altare de Rolumchamp, quod vobis Boso cathalaunensi episcopo contulit, sub censu duodecim denariorum ; altare S. Georgii et capellam quæ est iu veteri Domna petra quam dedit vobis Guido Cathalaunensis episcopus et quatuor sextarios bladii et decem et octo denarios censuales quos dedit vobis Joannes filius Hugonis de Copelville et viginti solidos singulis annis per-

solvendos ab heredibus Helesendis de Buscoio quos dedit vobis Cecilia de Claromonte cum heredum suorum consensu ; domos et vineas quas apud Catalaunum possidetis ; domum et vineas et quidquid habetis apud Visiniolum ; sive novalium vestrorum quæ propriis manibus aut sumptibus coletis sive de nutrimentis animalium vestrorum, nullus a vobis decimas exigere vel extorquere præsumat. Liceat quoque vobis clericos vel laïcos liberos et absolutos e seculo fugientes ad conversionem recipere et eos absque contradictione qualibet retinere. Prohibemus insuper ut nulli fratrum vestrorum liceat post factam in vestro monasterio professionem nisi arctioris religionis obtentu absque abbatis sui licentia de. eodem loco discedere, discedentem vero absque communium litterarum cautione nullus audeat relinere. Interdicimus etiam ne cui liceat in vos vel ecclesias vestras sine manifesta et rationabili causa excommunicationis vel interdicti sententiam ferre, seu vos novis et indebitis exactionibus fatigare libertates quoque et immuninitates antiquas et rationabiles consuetudines monasterio vestro concessas et hactenus observatas ratas habemus, et eas perpetuis temporibus illibatas permanere sancimus. Cum autem generale interdictum terræ fuerit, liceat vobis clausis jannis, exclusis excommunicatis et interdictis, non pulsatis campanis, subpressa vos divina officia celebrare ; christma vero, oleum, sanctum consecrationes altarium, seu basilicarum, ordinationes canonicorum vestrorum, qui ad sacros ordines fuerint promovendi a diocesano episcopo, si catholicus fuerit et gratiam atque communionem apostolicse sedis habuerit, vobis grater et sine provitate aliqua volumus exhiberi. Obeunte verô te nunc ejusdem loci abbate vel tuorum successorum quolibet nullus ibi qualibet surreptionis astutia vel violentia praeponatur, nisi quem fratres communi consensu vel fratrum pars consilii sanioris secundum Dei timorem et beati Augustini regulam providerint eligendum. Sepulturam quoque loci ipsius liberam esse decernimus ut eorum devotioni et extremæ voluntati qui se illic sepeleri deliberaverint, nisi forte excommunicati fuerint vel interdicti, nullus obsistat, salva tamen juslicia ecclesiarum illarum a quibus mortuorum corpora assumuntur. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum liceat præfatum monasterium temere perturbare aut ejus possessiones auferre vel ablatas retinere, minuere; seu quibuslibet vexationibus fatigare, sèd omnia integra conserventur eorum pro quorum gubernatione ac sustentione pia liberalitate concessa sunt usibus omnimodis profutura salva sedis apostolicæ auctoritate et diocesani episcopi cathalaunensi canonica j usticia. Si qua igitur in futurum ecclesiastica secularisve persona hanc nostræ constitutionis paginam sciens contra eam temere venire lentaverit, etc. (Suit la formule d’excommunication et les noms des cardinaux soussignés.) Datum IVkalendarum maii, indictione quinta decima, anno do~ minicæ incarnationis M° C° XG° septimo, pontificatus vero domini Gelestini papæ anno septimo.

ABBAYE DE MONCELS.

Confirmation des biens et donation par lo comte de Champagne. — 1165.

( Archives de la Marne).

Ego Henricus trecensium cornes palatinus presentium existencie et futurorum posteritati notum facio quod Anselmus quidam de Moncellis , se et suam videlicet uxorem videlicet suam cum filiis suis et locum in quo sita est ecclesia S. Marie sanctique Mauriici , annuente domina Wiburge a qua idem feodum possidebat, concedentibusque etiam ejusdem feodi heredibus,, per manum patris mei pie memorie comitis Teobaldi prefate ecclesie dedit et concessit in perpetuum. Quod et ego eidem ecclesie laudavi cum omnibus bis quecumqüe de eodem feodo exemptione patris mei, et Domine Heluidis de Domno petro , predicte ecclesie possident canonici. Scilicet molendius duas carrucatas terre, prata, piscationem quoque et nemus, et duos homines Guiardum et Albricum et quicquid etiam in predictis emptionibus de feodo Stephani de Heis habebatur , et terciam partem decime de Moncellis tam maioris quam munitae et que tenebat Albricus frater predicti Anselmi, contigit autem defuncta prenominata Wiburge feodum illud ad Acelinam nepotem ejus jure hereditaria spectare. Quam quia Galterus Flael duxerat in uxorem ejus vice adversus ecclesiam eamdem in predictam elemosinam calumpniam suscitavit. Qui lamdem ad se reversus calumpniam istam dimisit omnino et prescriptum ejusdem Anselmi beneficium et predictam patris mei et predictse Heluidis emptionem ex integro predicte ecclesie laudavit. Laudaverunt etiam ejusdem Aceline filii , Alberlus, Richerus, et Sibilla filia ipsius Aceline. Nec illud omittendum est quod ob istam laudationem ipse Galterus X libras et Acelina uxor ejus vaccam habuit. Adhuc igitur omniumque prescripta sunt assertionem et immutabilem constanciam, ne pravorum malicia valeant infirmari rem sicut scripta est ratam et inconcussam tenere manucepi. Quam autem facta mortalium una cum suis auctoribus nisi litterarum a miniculo fulciantur , faciles intereunt, presentem paginam sigilli mei impressione communiri curavi , sub testimonio legitimorum et probabilium virorum quorum nomina subscripta sunt :

Gaufridus de Jovinvilla senecallus meus.

Ansericus de Monte regali.

Symon de Brecis.

Drogo de Pruvino.

Deimbertus de Ternantes.

Johannes de Possessa.

Bertrannus de Yitriaco.

Odo de Monte Omeri .

Nevelo de Rameru.

Actum est hoc apud Vitriacum anno incarnati Verbi miilesimo G0 LX° III0 tempore Eustachii ejusdem ecclesie abbatis. Tradita per manum Willermi cancellarii. (Manque le sceau).

ABBAYE DE MACHERET.

Titre de fondation.

(Ar ch. de la Marne.)

Omnes quod geritur in fuga temporis fugit cum tempore nisi sistat scripti memoria fugam eius. Ego Symon Joinville Dominus propterea, notum facio omnibus tam futuris quam presentibus sancte Matris ecclesie fidelibus quod ego in remissione peccatorum meorum Jobertum de Nomecort domui de Mastun et Grandi montis fratribus qui ibidem Deo servientibus libere et pacifice dedi et concessi in elemosinam perhenniter possidendum : preterea quodam homines de Nomercort videlicet Ernaudum et familiam ejus, Terricum et familiam ejus, quos Gaufridus frater meus bone memorie jamdicte donavit domui, et omnes illos homines quos memorati fratres de terra sua sive de terra alia in praefata villa advocare poterunt libere et pacifice et absque omni calumnia eisdem fratribus similiter in perpetuum possidendos concedo. Et sciendum est prenominatorum fratrum homines tam in villa manentes quam in villam advenientes nostri custodie et advocatie subjacent. Notandum est preterea quod pluries dicti fratres feminas suas et mares suos feminabus et maribus suis vel feminabus meis et maribus meis tantum maritabunt. Quod ut ratum perhenniter inconcussumque iugiter permaneat, sigilli mei munimine communivi. Actum Joinvilla anno verbi incarnati, M . GG sexto. Datum per manum Gerardi tunc notarii mei.

Grand sceau rond avec cavalier, — cire blanche,

lacs en laine rouge.

Listes des Abbés des monastères du Diocèse.