BOTES
Gonirà omnium gentium consiieludinem faciens
Yidentes unam gentem rebellem adversùs orane homÎDum genus pervertis uli legibus. (Estker, xiii ,
(i5i) Nos autem à pessimo mortaliam Judaeos neci destinatos in nullâ penilùs culpâ reperimus, sed è contrario justis utentes legibus. (Estker, xvi, .5J
(i5!2) Tu autem, Esdra , secundùm sapientiam Dei tui quœ est in manu tuâ, constitue judices et présides , ut judicent omni populo qui est trans Aumen, his videlicet qui noverunl legem Dei tui. Sed et imperitos docete libéré. Et omnis qui non fecerit legem Dei tui , et regem régis diligenter , judicium erit de eo , siye in mortem , sive in exilium , sive in condemnationem substantiae ejus, vel cerlè in carcerem. (i Esdr., vu, aS, 26, J
(1^5) Nunc itaque te hodiè eligimus esse pro eo nobis in principem et ducem, ad bellandum bellum nostrum. Et suscepit Jonathas tempore illo principatum. {i Mackab, ix, 3o, 3i.J
Et acceusus est spiritus populi simul ut audivit sermones istos (Simonis) Et responderunt voce magna, dicentes : Tu es dux noster loco Judae , et Jonaths fratris tui pugna praelium noslrum ; et omnia quaecumque dixeris nobis , faciemus. (Ibid. , x\n ,
(i54) Judas Machabœus, et fratres e)us, et populus Judseorum , niiserunt nos ad vos statuere vobiscum societatem et pacem , et conscribere nos socios, et amicos veslros. ( i Machab. viii , %o.)
(i55) Jonathas, summus sacerdos , et seniores gentis, et sacerdotes, etreliquus populus Judseorum, spartiatis fratribus , salutem. ( i Machab, , xix , 6'.J
(i56) V. Joan. , VIII, 3 et seq.
(167) V. Joan., IX, I et seq.
a6o VOTES.
(i58) Accipite eum tos ; et Mcundùm legem ves* tram judicate. (Joan, , xviii, 3i.J
(159) V. Acl. , cap. IV et v.
(160) V. Act. VII.
(161) Il (Ananus) prit le temps de la mort de Festus, et qu^Albinus n'était pas encore arrivé , pour assembler un conseil dans lequel il fit venir Jacques , frère de Jésus nommé Christ , et quelques autres; les accusa d'avoir contrevenu à la loi , et les fit con* damner à être lapidés. (Josephe, Aniiq. jud. , liv. XX y chap, 8. )
( 16:2) In anno primo Darii, filii Assueri, de semine Medorum, qui imperavit super regnum Chaideorum , anno uno regni cjus , ego Daniel intellexî in libris numerum annorum de quo factus est ser* mo Domini ad Jeremiam prophetam, ut complerentur desolationis Jérusalem septuagintaanni. Et posui faciem meam ad Dominum Deum meum , rogare et deprecari in jejunio , sacco , et cinere ; et oravi Dominum Deum roeum. (Dan, ix , i , 2,5,
(r63) 31. Adhnc me loquente in oratione, ecce vir Gabriel , quem videram in visione k principio cit6 volans, tetigit me in tempore sacrificii vesperini.
31. Et docuit me, et locutus est mihi , dixitque: Daniel , nunc agressus sum ut docerem te , et intelligeres.
25. Ab exordio precum tuarum egressus est sermo. Ego aulem veni ut indicarem tibi, quia vir desideriorum es. Tu ergo animadverte sermonem , et intellige visionem.
34^ Sepluagenta hebdomades abbreviatae sunt su* perpopulum tuum, et super urbem sanctam tuam, ut consummetur prœvaricalio ; et finem acCipiat peccatum, et deleatur iniquitas, et adducatur justitia sempiterna, et unguatur sanctus sanctorum.
a5. Scit6 ergo, et animadverte. Ab exîtu sermo*nis ut iterûni sedificetur Jérusalem , usqué ad Christum ducero , hebdomades septem , et hebdomades sexageota duœ erunt ; et rursùm œdificabitur platea et mûri in aDgustiâ temporuin.
36. £t.post hebdomades sexagenta duas ûccidetur €hristus; et non erit ejus populus qui eum negaturus est. Et civitatem et sancluariom dissipabit populus cum duce renturo; et finis ejus vastitas, et post finem belli statuta desolatio.
27. Confirmabit autem pactum multis hebdomada una ; et in dimidio hebdomadis deficiet hostia et sacrificium ; et erit in templo abomina tio desolationis; et usquè ad consummationenf et finem perseverabit desolatio. (Dan, ix^ii et seq,)
(i64J Numerabis quoque tibi septem hebdomadas annorum , idest septies septem. ( Levit, xxv, 8.^
(i65) lu diebus illis, ego Daniel legebam triuro hebdomadarum diebus. (Dan, x, 3.^
Donec complerentur trium hebdomadarum dies.
(166) Messias Tenit qui dicitur Christus. (Joann.
ÎV,25.J
(167) Et confessus est quia non sum ego Christus. Et interrogaverunt eum , et dixerunt : Cur ergo baptisas, si tu non es Christus? ( Joan, i, ao, sS.^
(168) Numquid verè cognoverunt principes, quia hic est Christus ? Sed hune scimus undè scit : Christus autem cùm yenerit , nemo sciet undè sit. (Joan, Tii, 26, 27. J
De tnrbâ autem mulli crediderunt in eum, et dicebant : Christus cùm yeneril , numquid plura signa faciet quam hic fach'i ( Ibid, , 5i,J
Circumdabant ergo eum Judaei , et dicebant ei : Quousquè an imam noslram toi lis ? Si tu es Christus, die nobis palàm. (Ibid, , x^ 2^,)
a6a NOTES.
(169) Respondens Petrus, ait ei : Tu es Ghristus. (Marc, viïi, 29. J
(170) Christiim autem jamrenisse habemus à Da* DÎele prophelâ , qui tempus ejus adveutus sic ipse , yel poliùs archangelus Gabriel ipsi iudicavit. lxx • hebdomades abbreviaiœ sont super populum tuum et super urbem sanctam , ut perficiantur peccata , et obsigneniur peccata. Et paul6 post : et obsignetur Visio et prophetia , et ungatur sanctus sanclorum. Quia ergo aliusunctus est sanctorum, praeter solum Christum , ut Dei viventis? lxx eniin hebdonàades quadringenlos nonagenta anuos significant. Namque à Daniele ad hoc tempus sunt auni plusquam octogenti. Ostendant igitur nobis Judaei quinam apud ipsos sit sanctus sanctorum post quadringentos nonagenta annos Danielis , qui et sacrificium libationemque legalem abrogaveriL Sanè neminem poterunt judicare qui hœc praesliterit , nisi Jesum-Christum, filium Dei. ^«S*. Jlhanasius , quœstiones ad An-^ tiochum, quœsL cxxyii, n<> i.J
Si quis autem Toluerit annos illos per numerum hebdomadarum ab angelo Daniel! dictos, ab aedificatione urbis enumerans , in ipsius ortum descendere , hœc cum illis consentire deprebendet. (S, Joannes Chrysost, in Malth. , homiL iv , n? 1, )
Daniel etiam tempus quo yenturus fuerat Cbrîstus atque passurus , numéro definivit annorum ; quod longum est computando monstrare , et ab aliis factitalum est antè nos. (S. Augustinus , de Civit, Dei , lib. xviii \ cap, 34 » n® i.)
(171) Dicant Judaei quemnam sermo propbeticus Tocet Christum ; quis autem sit ex cis qui apud ip-> SOS Christi dicti sunt. Sive rex , sive propbeta , sive sacerdos qui appellatus sit Dominus, nunquàm ostendere poterunt; licet multis utanlur mendaciis. Glarum est igitur quod propbeta prsedixit Salvato-
rem Dominimi nostrum. f Theodoretus , in LamenL Jerem, , cap. iy,J
(172) Voyez ci-dessiis , S î , n» xiir, note 161.
(173) Voyez Dissertation sur la propagation du christianisme , chap. i , n" 4 ) °^^^ "•
(174) Voyez Isaïe lui, 4» 5 , 6.
(175) Ut quid enim Ghristus , cùm adhùc infîrmi essemus secundùm tempus pro impiis mortuus est? ^jRom. , v , 6.J
Ghristus mortuus est pro peccatis nostris, secun<dùm scripturas. Ci Cor. xv, 5.J .
Dédit semetipsum pro peccatis nostris , ut nos eriperet de saeculo prsesenti nequam. ( Galat. 1, 4- J
In que habemus rederaptionem per sanguinem ejus , remissionem peccatorum. (Ephes. 1,7; Coloss. I , i^.)
Qui dédit semetipsum redemptionem pro omnibus. ( I Timoth. Il , (y.)
Semel Ghristus pro peccatis nostris mortuus est , justus pro injustis. ( i Petr. , m, ï8.J
(176) Filius hominis venit non ministrari, sed ministrare , et dare animam suam redemptionem pro multis. ( Matih, xx , 28; Marc, x, 1^-)
> (177) Quid est autem quod dicit (Daniel) signari visum et prophetiam ? Quontam omnes prophetse nuntiabant de ipso quod esset venturus , et pati haberet. Igitur quoniam adimpleta est prophetia per adventum ejus , proptereà signari visionem et prophetiam dicebat ; quoniam ipse est signaculum omnium prophetarum , ademplens omnia quœ retr6 de eo prophetae nuntiaverunt. Post enim adventum Ghristi et passioneni îpsius , jam non visio, neque prophètes est qui Ghristum nuntiet venturum. Deniquè si hoc non ità esset , exhibèrent Judœi prophetarum aliqua yolumina. {Terfullianus conlrà Ju-^ dœo$ , cap. VIII. J .
a64 NOTES.
Itaqiie quoniam impleta est proplietia per adventum ejus , id est per nativitatem quam suprà memoravimus, et passionem quam evidenter edizimus, proptereà et Daniel signari yislonem et prophetiam dicebat; quoniam Christus est signaculum omnium prophelarum , ademplens omnia quœ retrô erant de eo nuntiata. Post enim adventum ejus et passionem ipsius, iam non visio» neque prophètes. Undè firmissimè dicit adventum ejus signare i^isum et prophetiam. Itaque ostendentes , et numerum annorum, et teropus lxix et dimidise hebdomadarum adimpletarum , probavimus tune venisse Ghrislura , id est natum. (Ibid, cap. xi.J
(178} Omnes enim prophetse et lex usqitè ad Joannem prophelaverunt. ( Matih, xi, i3.^
('79) Dico autem yobis quoniam adhùc hoc quod scriptum est , oportet iropleri in me , et cum iniquis deputatus est. Et enim omnia quae scripta sunt, de me finem habent. (Ibid», xxiv, 44'^
Et alibi passim.
(18e) Cùm ei^o accepisset Jésus acetiim , dixit : Consummatum est. Et, inclinalo capile, emisitspi-» ritum. (Joan. xix, 3o.J
(181) Yerùm quia nobis propositum est, non adversarii calumniis respondere , quse longo sermone indigent, sed ea quœ à prophetâ dicta nostris disserere, id est christianis , illud in proefatione commoneo, null'jm prophetarum tam apertè dixisse de Chrislo. Non enim solùm scribit eum esse venturuni) quod est commune cum cœteris , sed eliam quo tempore yenturus sit docel , et reges per ordinem di« gerit ,' et annos enumerat , ac manifesta signa praenuntiat. (S. H jreroidmus , comment, in Danielem, prœfaL)
- (182; Quia igitur postulas pro Jérusalem , et oras pro populo Judœorum, aucÛ quid in septaagenta
aanorum hebdomadibus futurum sit populo tuo, et urbi tuae quae sequuntur. 6cio de hâc qusestione ab eruditissiinis y tris varia disputalum ; et unumquémque pro captu icgenii sui dixisse quid senserat. Quia igitur periculosum est de magistrorum ecclesiac judicare senlentiis , et alterum praeferre alleri , dicam quid unusquisque senserit , lectoris arbitrio dereliaquens eu jus exposilionem sequi debeat. fS, Hye^ ronimus, comment, in Danielem , cap, ix,J (i83) Voyez ci-dessus , note 170.
(i84) Sgo enim maxime illud de hebdomadibus Danieiis, secundùm tempus quod jam transactum est, intelligendum puto. Nam^eSal va loris adventu, qui expectatur iu fine , tempora <lkiumerare non audeo ; nec aliquem propLetam de hâc re numerum annorum existimo praefinisse , sed illud potiùs prsevalere quod Dominus ait : Nemo polest cognoscere tempora quae pater posuit in suâ potestate.
Hoc me compulii dicere cujusdam opinio , quem presbyter quoque Hyeronimus temeritatis notât , quod au sus fuerit Danielis hebdomadas de adventu Christi futuro , non de praeterito exponere. CSi Jugustinus , epist. cxcvii, odHesyckium, n«» i el5j (i85) In diebus autem regnonim illonim suscitabit Deus cœli regnum , quod in SBtemum non dissipabitur , et regnum ejus alteri populo non tradetur. Comminuet autem et consumet universa régna hsec, et ipsum stabit in aeternum, secuncEum quod vidisti, quod de monte abcissus est lapis sine minibus ; et comminuet testam , et ferrum , et ss , et argentum , et aurum. Deus magnus ostendit régi quae yentura sunt posteà ; et verum est somnium , et fidelis interpréta- . tio ejus. (Dan. 11 , 44 » 45- )
(186) Aspiciebam ergo in visione noctis; et ecce cum nubibus cœli quasi filius hominis vaniebat ; et usquè ad anliquum dierum pervenit ; et in conspectu T. I. 12
ejiis obtulèruDt euro. Et dédit ei potestatem , et houorem , et regnum ; et omnes populi , tribus et linguse ipsi servient. Pdtestas ejus , potestas setema non auferetur , et regnum ejus quod non corrompetur. Horruit spirilus meus. Ego , Daniel , terri tus sum in bis, et visiones capitismei conturbaverunt me. Accessi ad unum de assis teniibus, et veritatem quserebam ab eo de omnibus bis ; qui dixit mihi interpretationem sermonum , et docuit me : Hœ quatuor bestise magnae , quatuor sunt régna quse consurgent ôe terra, suscipient autem regnum sancti Dei altissimi; et obtinebunt regnum usquè in sseculum , et in sseculum ssBCuli. (Dan, vu , i3 et seq,)
(187) Aries, quem vidisti habere eomua , rex Medorum est atque PersarUm. Porr6 hircus caprorum rex Grœcoruin est. (Dan* viii , ao, 11,)
(18B) Et veuicnt super eum Trières et Romani , et perçu lietur. (Dan. xi, 3o.J
(189) Voyez Huet, Dëraonst. evang. , propos, vir, n° 20 , et propos, ix , cap. 8.
(190) Voyez x;i -dessous, art. vu, 11; n»» m et suir.
(191) Ecce, inquit (propheta) , in nubibus cceti ut fAïus konùms veniens. Non dixit ut fîlius Dei , sed
filius hominis, ut ostenderet quod carne indui haberet in terra , et, susceptâ hominis figura et conditione mortali, doceret homines justitiam. (Lactantius, di* vin, Instit, , lib. iv, cap, ia,J
(192) Neque hoc tantùm narrât^ sed quem justi habituri sunt honorem, sic describit : Et judicium dédit sanctis Altissimi; et regnum ohtinuerunt sanc* ti, (S, Joan, Chrysost, contra Judœos , quod Chrie^ tus sit Deus ,n^it.J
(195) Ecce ego yobiscum sum usqué ad consummationem ssculi. (Matth, xxviii , 20. J
(194) Tu es Petrus, et super banc petram œdifica-
bo ecclesiam meam ; et portœ inferi non preyalebunt ad versus eam. ( Mattk. xm ^ it.)
(igS) Deindè furit eorum amentia, atque ade6 impudentia ut , aliis in prsesenli omissis , hujus ( Da* nielis) prsdictiones enodare atque aperire aggrediamur. Et siquidem inipudentise processêre ut à prophetarum choro ipsum segregent, prophelicoque cognomento defraudent. Impudens certé hoc ipsorum est commentum , non tamen ab eorum fine abhorrens; cùm enim mullo apertiùs quàm alii omues magni Dei et Salvatoris nostri Jcsu Christi prsedixerit ad?entum , ueque solum ea quae facturus esset antè commemorârit , sed etiahi tempns praesignificârit, numerumque adscHpserit annorum qui usquè ad illius adyentum intercessérunt , apertè percensitis omnibus calamitatîbus quae post admissum perfidlae scelus in eos essent invasurœ mérita , ut Deo iufesLÎ et yeritatis hostes , audent impudenler asserere non esse prophetam , qui hase et infînita alia ediderit oracula; sufficere arbitrati suam senlentiam ad hoc men* dacium confirmandum. ( Theodoretus , comment* in Vanielem , prœfaL J
(186) Quœ quia yidit Porphyrius, uniyersa compléta et transacta negare non poterat. Superatus historiae yeritate in banc pronipit calomniara , ut ea quae in consummatione mundi de anlichristo futura dicuntur propter gestorum in quibusdam^ simili tudinem , sub Antiocho Epiphane impleta contendat. Cujus impugnatio testimonium yeritatis est ; tantaenimdiclorum fides fuit, ut propheta incredulls horoinibus non yideatùr futura dixisse , sed narrasse prœterita. fS. Hyeronimus, comment in Danielem , prœfat)
(197) Et si fuerint très viri isti in medio cjus, Noë, Daniel et Job , ipsi justitiâ suâ liberabunt animas suas. (Ezech, xiv, y,)
Etsi Noë , et Daniel , et Job fuerint in medio ejns, yivo ego, dicit Dominus Deus, qaia filium et filiam non liberabunt ; sed ipsi juslitiâ suâ liberabunt animas suas. (Ibid, , ^o,J
Ecce sapientior es tu, Daniele?Oninesecretum non est absconditum à te? fJbid, , xxviii, 3.J
(198) Daniel in suâ simplicitate liberatus est de ore leonum. ^i Machab,, 11 , 60.)
(199) Cùin ergo yideritis abominationem désolationis, qusB dicta est à Daniele prophetâ stanteni, in loco sancto. (Matih, xxiv, i5.J
(2ooj Populus isle dicit : Nondùm venit tempus domûs Domini sediHcandœ? (Jgg,, 1,3.^
(aoi) Et factum est verbum Domini in manu Aggœi prophelae, dicens : Numquid tempus Tobis est ut ha* bitelis in domibus laqueatis , et domus ista déserta ? C^gg^ I .3,4J
Hscc dicit Dominus exercituum : Ponite corda vestra super yias vestras ; ascendite in monlem , portaie ligna , et aedificate domum ; et acceplabilis mibi erit, et glorificabor , dicit Dominis. ( Ibid. ^'j^^.J
Et nunc confortare Zorobabel , dicit Dominuà), et confortare Jesu , fili Josedec , sacerdos magne ; et confortar^e omnis populus terrs^ dicit Dominus exercituum f et facile ; quoniam ego yobiscum su m , dicit Dominus exercituum* (Ibid,, ii , S.)
(20:^) Quia baec dicit Dominus exercituum : Adbùc unum modicum est , et ego commoyebo cœlum et terram , et mare et aridam ; et movebo omnes gentes ; et yeniet desideratus cunctis gentibus ; et implebo domum istam gloriâ, dicit Dominus exercituum. Meum est argentum , et meum est aurum , dicit Dominus exercituum. IVfagna erit gloria domûs istius novissimse plus quàm primœ, dicit Dominus exercituum; et in loco isto dabo pacem , dicit Dominus exercituum. ( Jgg^ 11, 7 Éf< seq,)
(205) Ecce ego mitto angelum meum, el prœparabit tiam àntè faciem meam ; et statimyeniet ad templum suum dominator quem vos quaeritis, et angélus testament! quem vos Yultis. Ecce Tenit, dioit Dominas exercituum. (Malach. m, i»)
(2 o4) In die illâ radix Jesse , qui st&t in signum populorum. (Is., xi, lo.J Legem ejus insulae expectabunt. (Ibid, , XLfi , 4*^ (ao5) Plurimi etiam de sacerdotibus et levitis , et principes patrum , et seniores, qui viderant templum priùs cùm fundatum esset, et hoc templum in ocnlis eoruih flebant voce magnâ. (i Esdr, ,.111, 12.^
(206) Voyez ci-dessous , art. vu , n^ vu.
(207) Et per eum reconcilians omnia in ipsum , pacificans per sanguinem ejus, sive quae in terris sive quœ in cœlis sunt. ( Coloss. , i, 20. J
(208) Loquebatur de illo omnibus qui expectabant redemptionem Israël. (Luc, 10, 38.^
(209) Audiens autem Herodes rex , turbatus est , et omnis Jerosolyma cum illo : et congregans omnes principes sacerdotum et scribas populi , suscitabatur ab eis ubi Ghnstus nasceretur. (Matth. 11 , 3 , 4* ^
(210) Invenit Philippus Nathanaël , et dicit ei : Queni scripsit Moyses in lege et prophelœ, invenimus Jesum , filium Joseph à Nazareth. (Joan. i, ^5,)
(211) Miserunt Judœi ab Jerosolymis sacerdotes et levitas ad eum, ut interrogarent eum: Tu quis es? Et confessus est, et non negavit, et confessus est quia Non sum ego Ghristus. (Luc, i , 19, 20.^
(212) Convenerunt seniores plebis, et principes sacerdotum et scribae , et duxerunt illum in concilium suum, dicentes: Si tu es Ghristus, die nobis. (Luc, XXII , 6^, )
Gircumdederunt ergo eum Judœi , et dicebant ei : Quousquè animam nostram toUis ? Si tu es Ghristus die nobis palàm. ( Joan. x^ 2^,J
2yo NOTES.
(ai 3) Scio qaia Messîas yenit qui dicitur Christus. Gùm ergo yenerit ille , nobis annumiabit ornnia. (Joan. vf^^S.)
(2 14) V. Act. y, 36 , 37 ; et Josephe , Antiq. jud. , Ht. xyiii; Guerre des Juifs , liy. 11.
Rursùs vero etiam hoc his quae proposita sunt proximiim addimus , yidelicet eo qu6d tempus adyentûs Christî commoyerat populum , quod quidem tempus jani aliquo modo instabat circa annos qui erant ab orlu Jesu , et paulô superiùs usquè ad denionstrationem prœdictionts. Quocircà scribis et legis perîtis, ut probabile erat expectantibus eum qui sperabatur, quia tempus illius è diyinis scripturis coUegerunt, tumulluatus est Theudas, non paryâ muititudine congregatâ , tanquàm opinor Christus esset , et post illum Judas gaïilsus in diebus professionis. Consentaneum est ergo cura Ghristi adyentûs feryentiùs expectarctur diyulgareturque , Judaoos ab Hieroso- . Ijmis sacerdotes et levitas misisse ad Joannem per illud : Tu, quis es ? discere yolentes nùm fateretur seipsum esseChristum. fOrigenes, in Joannem, tonu yiii, n« 6,J
(21 5) De Termino yils , lib. m, sect. 6.
(216) Voyez ci-dessus, art. i , n» xxxiii, note
(217) Percrebuerat in oriente toto yetus et con»tans opinîo esse in fatis , ut , eo tempore , Judaeâ profecti rerum polirentur. (Sueionius in Vespas, , cap, \y,)
Pluribus persuasum fuerat antiquis^ sacerdotum litteris contineri eo ipso tempore fore ut yalesceret oriens, profec tique judœa rerum potirentui*. (T€^ citus , Histor., lib, y, cap. i3.J!
