CXXXIV. Synode de Sens, de l'an i5a

<c Praecipimus ut presbyteri fréquenter, loco » et tempore competentibus, moneant adulte* y> ros, incestuosos, usurarios, et vendentes ad » falsura pondus et mensuram, et concubina- » rios manifestos, ut à talibus abstineant; et si » reperiuntur incorrigibiles, nobis aut oflicia- » libus nostris Tel proinotoribus denuntiare non » omittant praefatos usurarios manifestos, quos » nos tanquam juris executores excommunica- » tos denuntiamus, auctoritate nostrâ publicè » denuntient; et praedictos vendentes ad falsum » pondus et mensuram, concubinarios, adulte- » ros, incestuosos manifestos, si post monitio- » nem praemissain non abstinuerint, denun- » tient decanis nostris, qui factâ informatione w citent coram nobis vel officialibus nostris, et » eosdem de praedictis certificent. » ( Bochelle, décréta Eccles. Gallicanae, lib. vni, tit, 45, cap. v, pag. 1275. )

« CXXXV. Premier Concile de Cologne, en i536, can. xxxi.

c< Nemo militans Deo implicat se negotiis *> secularibus, ut ei placeat cui se probavit. » Quaremultâ providentiâ olim vetitum est, ne » clerici, vel monachi, mercatores ( tacemus » feneratores ) sint lucri causa. » ( Concil. Labb. , tom. xiv, pag. 5io. )

CXXXVI. Premier Concile de Milan, de Pan i565, seconde partie, can. lxviii, deusuris.

« Usuram ad perniciem populorum latiùs » manantem, pro nostri muneris cura repri- ■o mere cupientes, quœdam hujus generis de- » licta ex sacrorum çanonum , et probatorum » Patrum sententiis délegimus; quœ quoniam 5> frequentiùs in hâc provinciâ committi ani- » madvertimus, ea praectpuè ac nominatim » prohibenda duximus, eo consilio ut si quis » in aliis etiam ejusdem generis vetitis contracta tibus deliquerit, pœnas à jure conslitutas sibî » subeundas esse intelligat.

- » Ex mutuo, vel depositis, etiam apud Ju-

dœum factis, nihil praeter sortem à quovis » homine percipi ex convento, vel principa- » liter sperari possit; tametsi pecuniœ ipsae sint >7 pupillorum, aut viduarum, aut locorum pioyr rum, vel etiam dotales, nisi quatenùs id jure » nominatim permittatur.

» Si quis oblatas reipsa, loco, et temporc » pecunias, etiam dotales, sibi débitas, acci-

» pere recusaverit 3 nihil prœter sortem , etiam » ratlone damni émergent is vel lucri cessantis, *> vel ex quâcumque aliâ causa accipere possit.

» Ne fiant cambia , cùm litterœ ad destinait tum locum verè non mittuntur, et ibi non » fit solutio, sed uno et eodem loco pccunîa » datur et recipitur : vel quando dantur et acci- » piuntur pecuniae cum eo pacto, ut habeatur » recursus ad domum vel ad respondentem » dantis aut accipientis, quod pactum vulgo m yocatur la ricorsa : atque ita impensa?, aut » alterius rei onus imponitur.

» Ne cui liceat cum altero ita contrahere, » ut is totam pecuniae summam ei qui dede- » rit, sol va t, cùm ille partlm pecuniâ dederit, » partim nomjnibus, quae difficile exigi possint, » vel in rébus pluris quàm valeant aestimatts.

» Ne cui, praesentem pecuniam quaerenti, « quidquam cartùs vendatur, ut statim ab ven- ■» ditore, per se, vel interpositam personam » viliùs ematur.

» Ne quis rem aliquam , ob dilatam solu- » tionem, cariùs vendat justo pretio.

» Ne ob anticipatam solutionem res minoris » ematur justo pretio , vel solvatur minus quàm » debeatur.

» Ne res vendatur, dilata in tempus solutions ne, ita ut pretium, quod intérim rei accre-. » verit, venditori solvatur, si ejusdem pericule w non sit diminutio. .

DISSERTATION. 55j

y* Ne res modico pretio pignori detur, vel *> vendatur pacto redimendi intra certum tem- *> pus : ut, si ad dictum tempus res redempta » non sit, res libéra sit emptoris, vel ejus qui » pignori accepit.

» Ne frumentum, vinum, oleum, aliudve » detur, ut eo quod datum est aliquid am- » plius exigatur, sive ejusdem generis, sîve » alterius quomodocumquè, etiamsi opéra? sint.

» Ne quïs mutuo det frumentum, vel id ge-

» nus aliud corruptum, ut fantumdem integri » carioris reddatur; etiamsi restitutio différa tur »• in quodcumque tempus debitori commodum.

» Ne in socletate, in quam alter pecuniam » confert^ alter opéras, lucri distributio cons- » tituatur nisî per quotas partes.

» Nec ultra eas, cerla pecuniarum summa, » vel quid aliud, conferenti pecuniam persol- » vatur.

» Neque fiât pactio, ut sors salva sit, fructus » verô communiter dividantur.

» In societate animalium , quae inœstimata

» alicu* dantur ad custodiam,, sive ut opéras » prœstet, omnes easus, etiam fortuiti, semper » sint periculo ejus qui dederit; nisi id alterius » socii dolo,, vel magna, negligentià accidisse » constiterit.

. » Née fiât paclum, ut sors sit semper sal- » va, etiam ex primis fetibus.

» Neve quidpiam certura, praeter sortem, ex » fructibus animalium quotannis solvatur.

» Et in location ibus animalium, quœ fiunt » certo pretio, si illa absquc dolo aut negli- » gentiâ ejus qui conduxit, détériora fiant, id > semper sît damno ejus qui locârit.

» Si autem animalia dentur œstimata, ita ut *> sors danti salva sit, nihil omninô percipi

* possit.

» Ne fiant con tract us, qui libellarii, seu ficti

* libellarii dicuntur, ubi non antecedat emptio t> certae rei immobilis pretio justo.

» Vel ubi venditor redimere cogatur; vel » ubi non possit redimere , nisi post certum 5> teropus.

» Vel ubi an nu us census, ad cujus solutio- » nem res obligatur , superat œstimationem » frucfuum, quos ex ipsâ re dominus solet, aut i> potest percipere.

» Et si loco pecunia? vinum, frumentum, » vel quid aliud in singulos annos promittatur; » illud ad pecuniœ, et justi pretii rationem re- » digatur pro consuetudine locorum.

» Si qui autem in aliquo ex his casibus, aut » aliis, qui usuram sapiunt, et à jure, ut ini- » qui, prohibentur, contraxerint ; ipsi contrac- » tus, etiam jurefurando munîti, nulli* irritî, » et inanes sint. Contrahentes vero, tabelltones » qui instrumenta confecerint, proxenetœ usu- » rarum, aut lucri participes., ministrique on*-

DISSERTATION. 55g

» ries liorum scelerum, et pœnis jure statutis, » et ecclesiasticis censuris puniantur.

» Hortamur verô principes, et magistratus , 5> ut ipsi etiam huic pesti, quibus maxime po- 3> terunt, remediis occurrant. » (Concil. Hard., tom. x, pag. 702 et 7o3; — èt Concil. Labb., tom. xv, pag. 5io, 5n et 3i2.)