‹ Documents historiques inédits tirés des collections manuscrites de la Bibliothèque royale, et des archives ou des bibliothèques des départementsChapitre 55 sur 139 · N* XVI · texte numérisé non relu

N* XVI

ACCORD ElfTRS LES HABlTAlfTS DE LA ROCHE DE GLUN ET D'ALAlf80N(DR6lu), ET LEUR SEIGNfcDR GUILLAUME ARTÀUDI.

(Transcrit sur Toriginal par M. Bbrbruogbb, ancien élève de l'écote det chartes» et bibliothécaire à Alger *.)

ANNÉE l5l3y LE 19 DU MOIS DE.

PBiAXBULB. — Ck>nlrover8ia inter Ariaudi et homines Bappit.

Dicebant sindici et homines Ruppis et Alansoni , nobilem virum Guillermum Ârtaudi j dominum locorum predictorum , constituisse et

' Ce document mérite quelque intérêt contentions qui furent si fréquentes dupar son contenu; il rappelle une de ces rant le moyen âge entre les communes et

TEXTE DES DOCUMENTS. 349 ordinasse io eisdem locis et territoriis Ruppis et AlaiisoDÎ, quendani bannerium seu cu»todem possessionum et fructuum dictorum territoriorum, ipsis siodicis et hominibus ÎDSciis, et dum sciverant , invittis. Quas quidem cridaset proclamationes, sic modo infrascripto factas, et coDstitutionem dicti bannerii , dicebant et asserebant ipsi sindici et homines Ruppis fuisse et esse factas in maximum prejudicium , interesse, et totalem destructionem ipsorum sindicorum, hominum et habitanttum Ruppis, con traque libertates et transactiones dicti loci Ruppis, inter eosdem dominum et habitantes, seu suos predecessores, inhitas et juratas, conti*aque libertates générales Dalphinales; quibus quidem libertatibus Dalphinalibus ipsi sindici et homines uti , frui et gaudere possunt et debent, secundum tenorem ultimi capituli content! et descripti, et in libertatibus dicti loci Ruppis, inter eosdem dominum et homines seu suos predecessores inhitis, promissis et ju* ratis, sumptis per magistrum Joannem Bonihominis , uotarium pnblicum quondam Buxi(au Buis), sub anno Domini millesimo quatorcentesimo vicesimo quinto (i^t^S), et die undecima mensis februarii ; et etiam contra usum et consuetudinem hactenus tam in dicto loco Ruppis quam aliis locis observatis. Quare petebant et require-

. bant dicti sindici et homines, easdem cridas et proclamationes revocari, cassari et annullari, sicuti et constitutionem dicti bannerii, una cum expensis jam in dicta causa factis, de quibus et fiendis contra eumdem dominum protestât! fuerunt.

Ex adverso vero, dictus dominus Ruppis dicebat et asserebal se ipsum, tam per se quam suos predecessores a quibus causam habet, fuisse et esse in vera et pacifica possessione, seu quasi ad et per tantum tempus quod non stat memoria hominis, in contrarium faciendi seu fieri et proclamari faciendi dictas cridas seu similes, sicut constat actis

leurs seigneurs. Écrit d'ailleurs dans un idiome dauphinois a de grandes analogies

tangage qui est un mélange du latin avec avec l'idiome provençal, ou n'aura pas lieu

l'idiome vulgaire du bas Dauphiné, tel de s'en étonner, les lieux nommés la Ro-

qu'il était parlé et écrit au commencement che de Glun et Alenson étant situés dans

du xvi* siècle, il peut aussi fournir ma- la partie du Dauphiné qui est limitrophe

tière à quelques bonnes remarques philo* de la Provence, logiques; et si l'on fait attention que cet (Note de V Éditeur.)

35o DOCUMENTS HISTORIQUES INÉDITS,

manibus piiblicis sumptîs; et uiterius se ipsum dominum fuisse et esse in possessione simîliter constituendi bannerium pro custodia possessionum et fructuum ipsoriim terrîtoriorum. Et propterea dicebat eosdeni sindicos et hommes , ad per eos petita , minime audiri debere ^ et se ipsum dominum in dicta sua possessione dictas cridas fieri^ laciendi, constituendique dictum bannerium , debere manuteneri, et ab indebito petitis et supplicatis ex ad verso relaxari cum expensis, de quibus et fiendis contra eosdem supplicantes fuit protestatus.

Super quibus quidem debatis, litibus, questionibus et causis partes ipse cupientes finem imponere, anfTractusque litium et processuum invoiutiones posse Themis evictare, ad bonasque pacem et concordiam devenire :

Igilur, huic fuit et est quod armo nativitatis millesimo quingentesimo decimo tercio^ et die decimo nono mensis. . . . , in loco subdicendo , coramque nobili viro Bertrando Martini ^ domino loci Montisguerci, jurisperito et judice ordinario dictorum locorum Ruppis et Alansoni, sedente super quodam banco fusteo pro tribunali et idonea sede sibi electo, ad infrascriptum actum audiendum^ in nostrorum notariorum publicorum et testium infrascriptorum presentia; existentes et personaiiter constitute dicte partes, videlicet dictus nobilis et potens Guillermus Artaudi, dominus predictorum locorum Ruppis et Âlansoni , necnon nobilis scutiffer Claudius Artaudi y dominus loci Bellegarde ejus filius etquilibet ipsorum in solidum, etc.; et sindici

et homines antedicti loci, trans^erunt, pepigerunt, convenerunt et concordarunt in hune qui sequitur modum :

JSS9* Ce qui suit contient d* abord le texte des anciennes coutumes y article par article y et à la suite de chacun JCeuXy les modifications qui constituaient le noui^el accord et la nouifeUe loi communale de la Roche de Glun et d^Alenson. Ces modificationSy écrites à la marge de chaque article dans la charte originale^ qui est sur parchemin y sont ici imprimées en plus petits caructerts. (Ayis de ' ledit.)

CBfDAS A€COSTUMAY\S DE FAIBR AS LTJOCZ DE LA BOCHE ET DE ALANSON.

El premieramenty del commandament de monseignor lo juge de La Roche et de Alanson, depputat per lo noble et generos seignor

Guilhaame Artaud , seignor desdita luocz : que nulle pei*sone, de quelconque stat et condicion que soit, non ause ny presumtsse blasfemar ny jurarlo non de Dieu Jesus-Crisl, de la Viei^e Marie, et de tous les sainctz et sainctes de paradis. Et aquo sur la pena de ung chascun et per chescuné fois, premierament, de sincqjuante soulz, la seconde de cent , et la terce de avoir tranché la langue.

1. Prima crida, seu proclamatio, redudtur ex nune juxta tenorem iibertatum dicû loci Ruppis, inhitarum inter eosdem dominum et homines Ruppis, per magistrum Joannem Bonihoininis (i4a5), ad quinque solides et a cetero sub eadem pena, quinque solidorum , dicta prima proclamado fiât et proclametur, et non aliter.

II. Item. Que nulle persone non ause ny presumisse juar à nul juoc quant lo divin office se celebrara, ou prédication , sermons; et aquo sus la pena de ung chescun, et per chescnne fois, de vingt et sine soulz.

Page 1