N^ III
i2i7. il juin.
Jagement prononcé par Rodolphe II, comte de Habsbourg, dit Y Ancien et le Paisille^ Avoué héréditaire et Protecteur de Schwyz » Dominé arbitre par les moines d'Einsiedeln et les hommes de Schwyz pour terminer leur différend. — c Avsspruch Graf Rudolfien von Habspurg vmb die Landt-» marcken zwischen dem Gottshauss Einsidien vnd denen von Schwytz. »
(En allemand et en entier dans Lilerias Einsidlensis , docum. n^. XI, p. 63-66. et Herrgott» Cod. Prohatîon. n^ CCLXXUI. T. II, p. 224 et suiv.— En latin, mais incomplet, dans Aeg. Tsehudi Chron. HebeL T. I, p. 114 et Hartmann Annales Heremi, p. 238 ).
c In Gottes Namen Amen.
Ich Grafe Rudolff von Habspurg tun Kunt , an diser gegenwûrtiger Schrifft, allendie disen Rrieff sehend , ôder hôrentlesen,dassbiminenZiten grôsser v;id herter tôt, wiriger Krieg vffgestanden was, zewi-
fehent Apt Chonnil vod dien Einsidellen , vod dien Lanllûten Too Schwiu» darumbe dass die Lântlûte tod Schwiu wider dess Gotcshoses dess Tor^ geoaodeD fiantfestine p den Walt 9 in dem das Gottshuss gelegen iat , nuntzeton , oder mineton, vnd buton, dessstosses namen sich an zwen Gebr&der R(adolf) vnd H(einrich) Ton Raperswile » die dasselbe Gottshass wolten achinnen »
wan Si œch rechte Vc^gt, vnnd Schirmer waren de98elben GolUhuses, vnd bereithensich vff mit aller M acbt , vnd brandon Hûtten» vnd Gedmer, vnd was vff dien guteren gebuwen was, vnd triben, vnd iurtan dannen wa^ si funden » von Vicbe» vnd vonGeschirre, vnnd die inss weren vrolten , ' der erscUugens ein teil» ein teil verwantent ons , vnd wert der Krieg dru Jar » vnd wart als hert , das beider teil Klegeda fur mich kam , CQann cech ich çon rechter Erhschf^, rechU erVôgeiQndSckirmerderçor^ genanden Luien çon Schcniz Un vnd darumbe » dass ich das Recht , beider teilen , tur^
hôrti, vnd den Krieg geeÎDberti, do kam ich ze dem Egenandeii GolUhase se dien Eiosidellen , vnd nam m mir mio guten Batgeben , Berchtolden voD Scbnabelbarg , ArnoIdeD ¥0B Wârt, R. voQ Wediswile»
vnd ander Ynaer dientsslâte , da kam der vorgenande Apt Cbnroat (Chanrat) vod dien Einbidellen , vnd der Conuent deaselben Gottsbuses mii ir Vi^U dem Jûngern » Heirt" rich dem J^enanden, cQonn der elier Fogi, R. çpossgeuaren Hier mer, zedem heUigen Grabe^ vnd leiten (iir, vnd bewarten mit offennen Brienen »
vnd Hantuestinen , die ineo Keiser Otto der gevraltige gegeben batte, vnd œcb bestetet wâren von Keiser HainricK dem Yierten an dem Namen , vnd von C. Keiser Fridericbs Yettern, dass der selbe Grnnt, do das Gottsboss lit , mit allem vmbelegenemWalde vnnd Marcbe» aU bie nacb gescbriben atat.
Da engegen da die Sunne furgat , da vahet es an bi dem Wasser ze der Biber, vnd zùhet sicb uff vnzint ze dem Vr-
seD» YDtz an Spital, vnd dan* nan die SHchti votz vber gebrochen Berg» vnd vntz zu da dem wasser in mitelem alb« tal , Tnd dannan die Slichii , YDtz vber schinernel , Tnd ailes daSy dass voo dien Zilen gegen dem Gottshoss gelegen ist , das 80II œch ze dem Gottshass bœren. Ynd was Ton dem slein do stille Wâg vssflusset ze ietwederem teil die Slichti den berg vf , vnd was da obèrent ist , das sol frilich vnnd ewekiich die Lantlute von Schwitz an hoeren. Aber was von dem selben stein ze dem stillenwage dur mit Sitten , vnd dar den geharen stok» vntz in mitte blatten » ynd gegen Wnrtzen in Sil , das sol gemeine Weit sin beider teil , vnd bi dem necheren stade bi Minster gegen dem Gotzhase , von dem stillen Wage vntz an beittingen , an das^ dass vor vssgescheiden was, dem Gotzhuse » das sol ailes gemeine Weide sin , ietweders teiles, vnd weder dise, noch ene, Sun dekein Eigenscbafft inen sunderlicbdarinne schepben.
Blatten trans Horgrassen osqueHospitale. Inde oItraGe* brecbenberg nsque ad amnem ex inferiori parte medii Alptal proximum. Inde directe ultra montem Schivervel omnis vicinitas Mooasterii , propriè Honasterio subjaceat. Et ab illo lapide ubi Stillewag effloit, in utraque parte montts directe, et inde ad omnia superiora , Hominibus de Swites libère et in perpetuum utenda permaneant. De prsedicta rupe apud Stillewag per Mittesice, et per Gebarenstocb , usque ad mediam Blatten, et contra Wurtzen in Syla , totius utrinsque popnli habeatur pascua, et ex propiori littore flnvii qui dicitnr Minster respicienti ad Monasterium de Stillewag usque Heitigen (nisi quod prins Honasterio in prsesenti pagina determinatum est) totam similiter ad communem utrorumque pascuam deinceps babeatur. Et ut in omni communi pascua nec istis nec illis liceat aliquam proprietatem per tempora ex-
Ynd do di88 beschach , do
waren erber Ittie ze gegen ,
die dess Gezage atod. Apt G.
TOD dien Einsidellen. H. der
Yoeget TOD Raprechtswile ,
BerchtœU von Sch(D)abel-
borg. Arnold von Wart. R.
iron Wedis^ile. H. vnd Ylr.
YOD Bonstetten. R. der Meyer
▼on Obreowintertara. Wern-
her Ton Schublenbach. R.
▼nd Ylrich von Wolrœwa.
Aber Ton Schwitz waren da
G. Hanno » Ylrich Kesseler »
Wernher Weibel, vnd H. von
Ybach» vnd ander erber Lute
genuge. Ynd dass diss ailes
war si , vnd stete belibe nu »
vnd œch hinnach, so han ich
disen Brief besigelt mit mi-
nem Insigel.
Wâr aber , da vor Gott si , dass diss von iemanne vbergaogen wurdi, derist wirdig, dass er gekestigot werde mit gegenwartiger Kestignng , vnd mit ewigen Fluche.
Dissbeschache ze dienEinsideilen im XII * Brachotzt , indem Jare do man zalie von
qoirere sen vindicare.
Testes vero hiis interfuere compositionibus. Ego ipse Xudolfus cornes. Ghunradus Abbas. Heinricus Advocatas.
Berchtoldas de Snabelbnrg.
Arnoldnsde Warte. Rudolfus de Wediswile. Heinricus et Ulricns de Bonstetten , Rudolfus Yillicus de Obern- Winterthur. Wernberus de Schubeinbach. Rudolfus et Uiricus de Wolrowe. Et de Switz. Gunradus Hunno. Uiricus Kessier. Wernberus AYeibel. Heinricus de Ybach cum multis aliis. Ut autem bsBC pagina per secula autentica , veritateque subniza a nullo dubitari permittatur, Sigilli mei impressione eam constitui insigniri.
Et si aliquis (quod non optamus) ejus transgresser unquam extiterit , nisi instant!
satisfaciat , praesenti digna ultione , et seterna puniatnr maledictione.
AclumlILIdusJunii» in loco Heremitarum. Anno Domini-
* Lisez 11| an lieu de 19.
1231. 26 nui.
Henri, roi des Romains, fils de l'empereur Frédéric I(« affranchil les hommes d'Uri de l'avooerie du comte Rodolphe (Il> de Habsbourg , dit Y Ancien et le Paisible^ et ^ usant du droit de retour à la couronne , il les place sous U protection particulière de l'Empire.
(Tschudi, CAron. Belçei. T. I, p. 125.}
€ Henricus Dei Gratia Romanorum Rex etc. Semper Aogustus. Fidelibus suis universis Hominibus in Yalle Uraniae constitutis, quibus prsesens Litera fuerit ostensa gratiam suam et omne bonum ; volenles semper ea (acere , qaae ad vestrum Gommodum vergere poterunt et profectum et Ecce vos redeminus et exeminus de possessione Gomitis Rodolphi de Habspurc promittentes vobis « quod vos nunquam a nobis vel per concessionem seu per obligationemalienamus, sed semper vos ad usus nostros et Imperii manutenere volumus, et fovere. Monemus igitur universitatem vestram sincerissimo cum affeclu , quatenus super Requisitione nostrae precarise et solutionis credatis et Tacialis , quae fidelis noster Arnoldus de Aquis vobis dixerit vel injunxerit faciendum ex parte nostri ut promtam vestram fidelitatem dcbeamus commendare, quia ipsum ad vos ex Providentia Gonsilii nostri duximus destinandum. Datum apud Haginow VII. Kal. Juoii. Indictiooe Quarta. »