VERS

Ili'go, Beati Dyonisii abbas , omnibus ad quos littcre istc pervcn rint, saliitein. Noverit universitas vestra , quod talis est convciitio intir occlesiam nostram et Johannein de Haiidroit. Predictus siquidem Joliannes terram Beati Dyonisii que pcrtinet ad caiTucam de Ilaudroit , quamdiu vivet , colendam sucepit {sic., et eam timo ecclesiu et sue procurare , et etiam marlare singulis annis ad mensuram trium rasarnm , et medietatem seminis ponere , tenebitur, ita etiam quod nullam alienam terram, excepta Beati Dyonisii terra, colendam suscipere poterit. Inde pro labore suo fructuum medietatem et totius annone stramea et paleam, ad opus videlicet jumentorum et ad timum faciendum , débet rccipere , décima tamen et terragio intègre prius nobis redditis. Post decessum vero ipsius Johannis terra et terre cultura et omnium edifiti';rum structura in manu ecclesie nostre absque contraditione redebic {sic), ita libère quod ipsius heredes in tota terra nichil reclamare poterunt.

{Carlul. blanc de ii. Denys. t. II.

illa«.-

SEPTKMBRE 120->.

Xotura sit, tam prcsentibus quani i'uturis, quod ego Gila et ego Marsilia do Goloceles dedimus et concessimus im perpetuum predictam villam de Goloceles sainte {sic) domui Hospitalis -lerusalem, vidslicet sessionem ville ab orto Herman de Copigni usque ad terram del Val de la Haie, ex utraque parte vie. Similiter ecclesiam sine alteriu.s participatione in perpetuam elemosinam concessimus, et medietatem décime ejusdem ville, dominis Ilospitalariis imponentibus sacerdotem. Et liée eoncessit Hugo de Caigny, in eu jus feodo ipsa villa sita est, et de liac concessione recepit ipse Ilugo de caritaîe domus Hospitalis Ix solides et imum equum et duas vacas ad opus domine. Nos eciam concessiniu.s terram scilicet ad hospitandum quinquaginta liospites, et unicuique predictorum quinquaginta Iiospitum dcdimus octo jornalia terre simul cum orto et cum masura sua. Magistcr Ho.'ipitalis et ego Gila et ego ]\larsilia statuimus consuetudines ejusdem ville, Preterea statutum est quod ego Gila et ego Marsilia darcmus unicuique masure quater viginti pedes terre in longitudinem et tantum in latitudinem, et pro quater viginti pedihus terre prcdictis reddet Tuiusquisqnc liospes

Hospitaii iluoileciin belvacenses ad l'estuiii sancli Keinigii, et duos panes et duos capones et duas minas avenc ad Natale Doraini, sine participatione alterius ; et pro orto arabili reddet nnusquisque hospitum domino taies redituus {sic) ad taies terminos sine participatione Hospitalis. Hii redditus recipieudi sunt in domihus hospitum a domino vel famulis ejus, et similiter ab Hospitali, ita quod hospites non movendi (L moturi) sunt redditum avcne extra domos suas nisi spontanea voluntate. Prsterea ego Gila et ego Jlarsilia concessimus communitati ejusdem ville nemus dcl Faiel et nemus Hugonis. Et, si aliquis Uospitum predictorum inventus est in nemore defenso domini, pro uUo forefacto quod faciant (sic) , non dabit de emendatioiie prêter duodecim belvacenses, placito deducto in omnia Hospitali. Et, si boino Hospitalis inventus sit extra nemus, ita longe quod sit (l. possit) vertere onus suum inter se et nemus, non poterit implacitari. Preterea, ego Gila et ego Marsilia dedimus predictam villam Hospitali tali conditione, quod nnusquisque hospes, in anno quo octo jornalia terre plena erunt, reddat domino sex garbas de dono do tali blado quale in terra fuerit. Preterea, quando hospes Hospitalis debebit dare terragium suum, opportebit eum ire pro faniulo doraini, qui, si venire noluerit, oblato plegio, ibit nd i'amulum de Vallc Haie, et, si pro famulo noluerit terragiare, ipse famulus terragiabit, et terragium mittet in custodiam commimem, donec jus audiatur inter eos in curia Hospitalis. Preterea, pro forefacto quod tiat in villa vel extra, non potest dominusmanus mittere in catalla hominis Hospitalis. Preterea, si contigerit qnod aliquis hospitum moriatur, hères sine relevamine ad hereditatem reddibit (sic). Et statutum est, quod hospes Hospitalis non débet corveam nectailliam Hospitali nec alii, nisi comiti Albemarle ad reparandum fossatum a porta de Folrinetra (V) usque ad murum castri, cum (?) hominibus de feodo Hugonis de Caigni et domini Gerardi. Et, si hospes Hospitalis pauper fuerit, beue poterit invadiare aut vender.- aut dare filie sue in matrimonio, pro numéro pecunie, sine licencia dominorum, alicui qui tamen faciat, quantum ipse faciebat, omnesradditus. Et omnia forefacta ejusdem ville infra cruces' et extra in feodo ville Hospitali pertinent-; placita forefactorum extra cruces deduceuda sunt in curia Hospitalis ; emendationes vero domino pertinent sine participatione Hospitab's. Et, si aliquis possideat x oves aut plures, imum arietem unius anni dabit Hospitali in festo sancti Johannis Baptiste sine participatione domini. Et, si unus (/. minus) quam xx {l. p. e. x) possideat, pro qualibet ove dimidium oboli belvacensis persolvet. Et, si clamor de effusione sanguinis accident infra cruces, damans pro sanguine unum solidum vj denarics belvacenses Hospitali dabit sine participatione domini ; et, si extra cruces contigerit, eandem emendationem domino reddet per curiam Hospitalis. Pistores ejusdem ville debent singulis ebdomadis reddere

1 V"no t'xpiossîoîi anaîojriic se trouve dans une charte île 1220, dans laquelle GiiîllaunïO «le ('hauvi^i . seiprncnr de Cïiâteauroux , ^minière les privilèges des habitants du bourjr de Déols : «' Onines claraores, qui de commissis infra cruces liurgi Dolensis per))elratis fient, ad abbatem lîolensem vel ejus niinistciiales deferantur » ; A. X., K. 28, n. IC. — Ces croix marquaient sans doute les limites de la juridiction des rclîirieux. Voyez ce que uoas avons dit des maisons croisé<'!; , plus haut, p. 38 et 39.

2 Xous avons cru devoir lire PEKTINEXT. encore bien que le ^Is. porte un si;^ne d'abréviation superposé aux dernières lettres de ce mot; niai.s ri;r.TINKN*Tls ou tout autre cas du jiarticipe ne donnerait pas de sens satisfaisant.

llospitiilî j panemuiiiusol)oli belvacensis de estolagio cr. tuntimulcm de i'iiniagio. Furnus ville pertinet Hospitali, et ad expensam Hospitalis débet lieri. Defensio nemorum de Goleceles non durât nisi de monte de Goloceles usque ad nemus del Maisnil. Si hospes Hospitalis aret juxtu nennis, poterit capere liarces (?) et melleum (?) sine causa domini. Kr totum nenuis a monte de Goleceles usque ad novam viam datur conimnni pascuo ville. Greiguum et alivid nem.us datur ad disrumpenduin liospitibus. Si aliquisin curia Hospitalis implacitctur, si stupefactus vel indescretus (.s/r) stulte aliquid dicat, seniel et secundo et tercio ad sermonem discretum sine causa redibit. Preterea, si dominus nemus suum vendiderit, tandiu poterit ilhid gravare donec bestie non possint summitatem illiiis attingere; postea in communi herbagio redibit. Frater Hospitalis vel famiilus ejus, qnicquid accidat, débet inveniri iii villa et non extra qiieri. Aliquis juratus de villa non débet secum adducere extraneum, si conjugatus"* fuerit, nisi de juratis. Et, .si dominus quesierit ab aliquo eorum ipsum plegiari, usque ad v solidos débet ipsum plegiare; et, si dominus permiserit ipsum incurrere, numquam amplius dominum plegiabit, et sic de singulis. Et, si aliquis istorum alicubi impediatur, a jurato suo, si superveni, débet ipsum [l. ipse) plegiari usque a[d] V solidos belvacenses et eciam ad villam rediemitur {l. reducitur) ; de catallis jurati impeditti debent solvi ; et, si catalla defuerint, de communitate ville debent restitui. Et, si aliquis hospitura ab extraneis impeditus fuerit, frater Hospitalis per unum diem propria expensa débet eum vel res suas requirere, et postea, expensa liospitis. Et, si tantum pauper fuerit et [l. quod) non valeat sufficere ad expensam suam, de communitate ville débet fieri. Et sciendum est quod ego Henricus de Goleceles hec omnia supradicta libère et quiète dedi et confirmavi, teneiis jura que sequuntur, que talia sunt, videlicet : si liospes vel hères ejus l'eliquerit terram, terra in manu Hospitalis remanebit, et frater Hospitalis pro orto et pro octo jornalibus terre predictos redditus débet miclii vel heredi meo in supradictis termiuis persolvere ; et, si contigcrit quod commune exilium penitus terram devastet, ita quod frater Hospitalis nec dominus nec cultores ejusdem ville possint ibi morari per duos annos et amplius, tandiu cessabit redditus. Et sciendum est quod hospites ejusdem ville miclii debent tria auxilia, scilicet de relevamiu : ejusdem i'eodi adversus dominum meum, et de redemptione corporis mei in deffensioue castelli Albemarlie et patrie, et de militia primogeniti mei . Inde sunt testes : Ricardus de Rotors, decanus Albemarle; Galterus, sacerdos de Ecala (?) ; Keinerus, sacerdos de Alneto; Galterus, sacerdos de Oirival; Baldricus, sacerdos de j\Iorviller; Rubertus Revel; Robertus de Fraitencurt ; Hugo de Marcha ; — Isti sinit clerici : frater Willelmus, preceptor de Sanctitinnanio ; frater Hugo de Doiehier; frater Radulius Fargate ; frater Henricus (?) de Orbec ; Alanus de Caigni ; Ingerranmus de Boafles ; lugerrannus de Forseignies ; Johannes de BeltVaisne ; Wermundus d'Aillencurt ; — Isti sunt milites : Robertus de Alneto ; Ricardus de Rotors ; Willelmus Torel , et omnes jurati tune temporis ejusdem ville. Et si (?. ut) hoc ratuiii et inconcussum semper perniaueat, ego frater Stephanus *, et

o J,a lecture rlc ee mot est ilouteuso. Le Sis. porto ; COATUS avec un trait au-dessus de 0,i. Xous avons iir^-féré lONjur.ATUS à cocNATUS.

■i II faut probublemcnt suppléer ici plusieurs mots, peut-être : llusI'IlALls -MAUlSTEi;.

preceptor in Normania, sigilli mei niunimine corroboravi. Factum est hoc in ecclesia Beati Pétri Albcmarle, fratro Daniele existente magîstro Hospitalis in Montana Albemarne, anno Incarnati Verbi milesimo ducentesimo secundo, mense septembris.

(Copie d'après un vidhniis de 1409^ aux Arch. Nul., S. 6199, 71. ().)