ASS

Ad ejus comparationem rcquiruntur equidem tum sensus, tum intellectus; sed necessaria insuper ars discendi, seu Logica, quœ cum sensuum, tum rationis excursus ac errores praeceptis suis dirigat.

Ass.

Artis hujus industria in eu pru;sertim elucet, quod intinitam rerum multitudinem paucis quibusdam classibus ingeniosissime complectatur : Earumdem convenientiam et oppositionem scitc definiat; aliàrum ex aliis consccutiones perspicue ostendat; omnes^itu suo denique collocet,

Ass, 4».

Classes illuL' sunt naturales Generuni ctSpecierum,individuorumque nonnuliorum, cum adjacentibus uniuscujusque difterentiis,

subordinationes. Decem porro convenienter statuuntur , substantiae, quanHtatis, etc., reipsa diiterentes; in qùibusiinita quœque imo et Detis ipse infinitus, collocentur.

Ass. 5«.

Conveniunt prae ceteris universalia, singulariaque ipsis subordinata. Universale auteni est, unum aptum înesse multis; in eoque duo, Natura et Universalitas ; quorum prius existit re, ipsa, posterius, duntaxat intellectus operatione.' Hujus quinque sunt species, Genus, Species, Differentia, etci, Uniyersalis naturam ex aequo participantes.

Opponuntur praesertim relativa, contraria, privativa et contradictoria.

Ass, 6».

Enunciatione Rerum respectus so»

lent definiri. Nulla formari potest ■quae non sit determinate vera vei falsa, etiamsi futurum contingentissimum respiciat* Ut effugiatur error^ enunciatio perceptioni semperest conformanda;

Ass. 7*.

Earumdem Rerum connexionesscquitur discursus cujus potissima

n'avoir pas à ajouter les fameuses lettres RPR; 3» de n'avoir pas demandé l'autorisation d'imprimer, dans le but d'éluder cette même obligation; 4"» de n'avoir pas fait suivre les noms des candidats à la maîtrise de ces trois lettres, partout exigées par les arrêts du roi.

species est syllogismus, in quo ex duabuspropositionibus, tertia necessario deducitur. Très sunt illius figurae; fundamenta duo.

Quaecumque sunt eadem uni tertio, ea sunt idem inter se.

Quaecumque non sunt eadem uni tertio, ea non sunt idem inter se.

Ass. 8».

Methodus convenienter omnia disponit, id semper praescribens, ut a notioribus ad igniotiora semper procedatur.

Ex Metaphysica.

Assertio prima.

Ubi Ars sciendi est comparata, tum sciendum. Quod autem primum objicitur, evidenter cognçscendum, est substantia Immaterialis, cujus ratio in cogitatione sita est. Species vero sunt très :

Mens humana, angelica, et divina, in quibus omnibus explicandis occupatur Metaphysica.

Ass. 2'*.

Mens humana est Substantia cogilans, ad hominis compositionem naturaliter ordinata. Hujus facultates sunt, intellectus, et volun^ tas, operandi modo différentes, sed entitate eaedem. Praerogativa vero Libertas, quâ ex cognitione praevia sese ad agendum déterminât . Origo omnino divina ; quaridoquidem alià via quam creatione, produci nequeat. Et immortalitas, non quidem absoluta,'quae uni Deo convenit; sed naturalis,nulli cuiquam creaturae subjacens, cujus vi annihilari possit, aut interire.

Ass. 3«.

Angelica est substantia cogitans tinita, ex Se ad Jiullum corpus determinata. Hujus quidem existentia naturalibus rationibus potest suaderi. Demonstrari autem non potest : eaedem sunt ejus

facultatcs eademque privilégia, sed tum intellectus, tum voluntatis, tum potentiae, modum vix possumus definire.

Ass. 4».

Divina est substantia cogitans summe perfecta» Ejus existentia tam nota, quam quod notissimum. Omnia unico actu distinctissime cognoscit. Polest quoque distributive producere; at quaecumque potest non vult. Quemadmodum mundum ex nihilo creavit, sic quoque in fluxu perpctuo conservât. Quin et nihil quicquam eâicitur, quin ad ejus productionem concursu tum simultaneo, tum praevio, cooperetur.

Ex Physica.

Ass. prima.

Ut Metaphysica in substaxitiae îmmaterialis, sic Physica in mate rialis , seu corporis naturalis contemplatione occupatup. Hujus autem disciplina; pars duplex, * generalis, quae corporis naturalis principia, essentiam et proprietates. Et specialis, quae varias ejusdem species persequitur.

Ass. 2».

Principia ex quibus corpus naturale componitur, sunt materia et forma, seu extensio, extcnsionisque modificatio. Principia vero a quibus producitur sunt tum mundi permanentia, tum natura, hune scopum operando sibi praestituens.

Ass. 3^.

Quae in schoKs explicari soient rerum naturalium proprietates* sunt, Quantitas, Locus^ Tempus, Motus, Quantitas autem est extensio determinata, a materia ration© determinationis tantum ^ diversa ; quae mathematice est equidem infinité divisibilis; at^ physiee, finite*

Ass. 4».

Locus internus non est spatium quoddam intelligibile, sed situs unius corporis inter alia. Externus vero est immédiate circumjacentium superficies, quae quidem immobilis; sed potius in idea quam in re, eo quod corpus

■ ab ea discedere nequeat, quin cogitatione figatur.

Ass, 5».

Rei cujusque naturalis tempus est ejus duratio, externo quodam motu uniformi et perspecto mensurabilis.

Proinde cum duratio a re durante non distinguatur, nisi ratione cxterioris mensura^ notificantis :

nec etiam distinguitur tempus.

Ut magnitudo ex punctis existentibusj sic tempus ex momentis sibi essentialiter succedentibus constat.

Ass. 6«.

Motus est successiva status mutatio . Quilibet est essentialiter localis, possunt tamen ex variis efl'ectibus sex ejus species statui.

Generatio, Corruptio, Accretio, Decretio, Alteratio et motus Localis, specifice sic dictus. Sive quid quiescat, sive moveatur, tamdiu manet in suo statu, quamdiu ab alio non dimovetur.

Ass, 7«.

Pro varia partium constituentium dispositione variœ suntcorporum naturialium species. Aliud enim est simplex et homogeneum, cujus partes sunt similes : aliud concretum ac mixtum , cujus sunt dissimiles; omnium systema a Deo sapientissime structum, vocatur mundus, qui est ita unus, ut eodem tempore multiplex esse posse non detur; quique certo quodam tempore ex nihilo ita eductus, ut œternus esse non potuerit, tametsi in

aeternum sit quodam modo permansurus.

Ass, 8«.

Corpora simplicia ex quorum mixtione alia concrescunt dicuntur Elementa. Chimistarum sai, sulphur, et mercurius; Aristoteleorum Terra, aqua, aer et ignis, possunt ordinis hujusce corpora utrumque censeri. At recentiorum Philosophorum, ignis, aether et tellus, potiori jure censebuntur.

Ex Ethica,

Ass. prima,

Contemplatio omnis ad praxim et vitae felicitatem est transferenda; adeoque, partà rerum spiritualium ac materîalium cognitione, hisce merito accedit Ethica, quae ult/mo hominis fine praemonstrato , hujus obtinendi viam , actionum omnium humanarum enumeratione, earumdemque directione commonstret , eoque modo Philosophiae totius systema compleat.

Ass. 2«.

Datur ultimus hominis finis, quo adepto possit quiescere : is est

• summum illius bonum. Quod duplex, vel morale, vel physicum. Morale est Dei ut redemptoris dilectio. Physicum vero voluptas inenarrabilis, ex ea dilectione efïiorescens. Ex utriusque autem concursu adjunctisque concomitantibus, plena exsurgit hominis félicitas.

Ass, 3".

Media, ad hune finem ducentià« sunt omnes hominis actioneSj ex prœvia cognitione sic procedentes, ut rectse esse possint, vel vitiosae. Harum quaedam ex siiperiori animae parte, cujus modi:

Intentio, Volitio, etc. Aliae vero ex inferiori, cujus generis aftectus, ex boni aut mali apprehen-

sione animum sic commoventes, ut in corpus redundent, procedunt,

Ass. ultima.

Non possunt porro ad felicitatem perducere, ni eo, quo debent, modo temperentur : temperatio autem ejus modi dicitur vel honestas, vel virtus, quae nihil

aliud est quam conformi\as cum rationis dictamine fidei lumine iilustrato. Générales autem virtutis species, sunt Pietas, qua^ Deo, Justitia quae proximo, et Sanctitas, quae nobismet ipsis jus persoivunt. Quamobrem qui pié, juste et sanctè vixerit, is omnibus tum hominis, tum christiani ofliciis, ad felicitatem pletie fuerit defunctus.

Ad obtinendum artium magisterium tuebuntur adolescentes sorte

sic dispositi.

Daniel Day. Benearnensis.

Petrus des Reaux. Rupellensis.

Philippus Cappellus. Salmuriensis.

Elia Duval. Issoldunensis.

Paulus Bancellinus. Metensis.

Claudius Testifollius. Niortensis.

Petrus Seignette. Rupellensis.

Joannes Laius. Benearnensis.

Petrus de Villemandi de la Mesnière. Rupelfocaldensis.

Fredericus Ri vêtus. Picto.

Franciscus de Laeger. Castrensis.

Petrus Hamelotus. Rupellensis.

Joannes Casamajor. Benearnensis.

Isaacus Dusoul \

Jacobus Cappellus ! Salmurienses.

Daniel Ligerius )

Elias Berthon. Turonensis.

Nous n'avons point de programme 'pour le baccalauréat. Cependant ce dernier grade était conféré à Saumur comme partout ailleurs; nous en avons la preuve dans le programme des examens publié par le conseil ordinaire et extraordinaire du 1 1 août i683 *. Parmi ces examens, qui durent du 19 août au i3 septembre, nous voyons que ceux de la piété (est-ce de la théologie?) sont fixés aux 19, 20 et 21 août; ceux de philosophie, aux 3o et 3i ;ceux de latin et de grec, au i«r septembre et jours suivants. Le 6 septembre on.t lieu des thèses des maîtres es arts ; le mardi 7, les lauriers sont décernés ; le 9 ont lieu les disputes des bacheliers. Après Texamen des logiciens,- le conseil enregistrait les noms du plus avancé et du plus faible *.

1, Reg. II, p. 6.

2, Cf. Reg. I, 3o.