Cf. bulle publiée ci-après
bien que la consécration de 1 1 12 a été partielle et provisoire, la définitive a eu lieu le 20 janvier 1 1 1 6, comme le dit le Liber pontificalis.
L'église une fois reconstruite, il fallait y assurer le service divin. Pascal II le fit par une bulle datée du 24 mai i i 16 dont la copie est conservée de nos jours, aux archives de l'abbaye de Sassovivo, à l'archevêché deSpolète'.
In nomine Domini. Amen. Hoc est exemplum quarumdam litlerarum felicis recordationis domini Passchaiis pape II, vera ipsius domini pape bulla plumbea cum filo de serico jaido bullatis (sic), cujus ténor de veibo ad verbum per omnià talis est :
Passchaiis, episcopus, seivus servoium Dei, tam piesentibus quani futuiis ecclesie filiis, in perpetuum.
Multa in Romana urbe célèbres quondam ecclesias seu monasteria claïuisse scriptoium veteium monimenta déclarant, ex quibus quedam omnino perierunt, quedam opido diminuta sunt. Nostris sane temporibus, sanctorum Quatuor Coronalorum ecciesiam, tituli nomine insingnem, ingne consumptam novimus, et res ad eam pertinentes multa bellorum diuturnitate pessundatas. Set, cum indignum valde videretur ut toi sanctorum corpora, que eadem fuerant ecclesia lumulata, per tanla temporis interstilia, congruis carerent officiis, divina inspiratione excili, ecciesiam ipsam, licet minoribus spatiis, reparare, et sanctorum multorum illic inventa corpora congruenter coperire curavimus, et quia locus idem, habitaloribus circunquaque perehuntibus , versus in solitudinem fuerat, oportunum duxiriius, ad cotidiana sanctorum exequia peragenda, monachorum illic congregationem , Domino prestante, statuere. Quorum subsidiis providentes, béate Marie, que in Michaele dicitur, ecciesiam, que monachorum quondam habitaculum fuerat, supradicle sanctorum Coronatorum ecclesie copulare et cum omnibus ejus pertinentiis unire decrevimus. Hanc itaque ipsarum unionem fralrum nostrorum consensu et decreti presentis pagina confirmamus et firmam perpeluo permanere sancimus. Omnes enim fundos, possessiones seu ceteras res ad prefatam b. Marie ecciesiam pertinentes, sub illius provisione ac dispositione persistere deliberamus, quem apud sanctorum Coronatorum cenobium, in abbaiem preesse contigerit , ut unum deinceps ex utrisque cenobium fiât , et monachorum apud prefatum titulum permanentium. usibus omnium possessionum illarum fructus redditusque proficiant; nec ulli deinceps liceat predictarum ecdesiarum sive rerum diremptionem facere, sed omnia, ut prediximus, indisposila conjunctione et unitate serventur. Si quis autem decreti hujus, tenore congnito, temere, quod absit, contraire temptaverit, honoris et officii sui periculum patiatur, aut excommunicationis ultione plectatur, nisi presumptionem suam digna satisfactione correxerit. Que omnia ut perpetuam firmitatem semper oplineant,
I . C'est pour moi un agréable devoir de reconnaissance de rappeler ici l'accueil plein de bienveillance que m'a fait, sur la présentation de M. le comte Pila, Son Excellence Mgr Paliari, archevêque de Spolète, et i'eniièie liberté qu'Elle m'a donnée de fouiller dans ses riches
archives.
presentis constitutionis paginam, nostram et fratrum nostrorum episcoporum seu caidinalium pre[s]biterorum ac dy[a]conoiutn susciiptionibus roboramus, Koia. Verbo Domini celi fiiniati sunt.
•J* Ego Passchalis, catholice ecclesie episcopus, ss.-Benevalete.
•f Ego Ciescentius, Sabinensis episcopus, ss.
'f Ego Petius, Portuensis episcopus, ss.
•j* Ego Cono, Penestrinus episcopus, inlerfui et ss.
j Ego Bonifatius, cardinalis tituii S, Marchi, interfui et ss.
•]- Ego Vitaiis, cardinalis tituii S, Balbine, laudavi et ss.
•■• Ego Petrus, dyaconus S. Adriani, laudavi et ss.
y Ego Gg., cardinalis dyaconus S. Angeli, laudavi et ss.
7 Ego Johannes, dj'aconus cardinalis S. Lucie, laudavi et ss.
7 Ego Benedictus, cardinalis tituii Eudoxie, ss.
7 Ego Theobaldus, cardinalis tituii Pabachii, ss.
•'• Ego Braynerius (sic) cardinalis tituii SS. Marcellini et Pétri, ss.
t Ego Boso, cardinalis S. Anastasie, interfui et scripsi ss.
\- Ego Petrus, cardinalis dyaconus SS. Cosme et Damyani, laudavi et ss.
•]* Ego Johannes, cardinalis S. Cecilie, interfui et ss.
-]• Ego Corradus, humilis de titulo Pastoris presbiter, ss.
*i* Ego Desiderius, cardinalis S. Prasedis, ss.
*]• Ego Deusdedit, cardinalis S. Laurentii in Damasso, laudavi et ss.
7 Ego Johannes, cardinalis tituii S. Eusepii, laudavi et ss.
Dat. apud Transtiberim, per nianum Johannis, sancte Romane ecclesie dyaconi cardinalis ac bibliothecarii, IX kalendas junii, indictione IX-^ incarnationis dominice anno MoC'^VIo, pontificatus autem domini Passchalis secundi pape anno XVIIo. »
Nous croyons cette bulle inédite; elle ne figure pas dans le recueil de Jaffé-Lœwenfeld ; mais surtout elle nous paraît authentique. La copie en a été faite dans la seconde moitié du xiii^ siècle, si on en juge par la paléographie. Le copiste nous dit formellement qu'il a eu entre les mains l'acte original, portant encore la bulle de plomb et les fils de soie jaune : « Vera ipsius domini pape buUa pUimbea ciim fîlo de serico jardo bullatis. » D'ailleurs rien ne peut faire soupçonner une altération de détail ou une fabrication de toutes pièces. C'est bien la devise de Paschal II ; le cardinal-diacre Jean qui a rédigé cette bulle a rédigé le plus souvent celles de iii6. Les signatures des cardinaux concordent avec celles qui ont été recueillies par Jafîé'. Enfin, le 24 mai 1 1 16, le pape résidait, en effet, au Transtevère, où il séjourna js du 20 mai environ jusqu'au commencement de juillet ■.