ADDITION
À LA CROISADE D'EDOUARD D'ANGLETERRE [Arck de VO. L, I, 617 et 652]
Nous avons reçu récemment de M. le ch.' Cornelio Desimoni, qui nous a permis, avec sa libéralité ordinaire, d*en user à notre gré, la pièce suivante, jusqu'ici inédite, et qui est d*une grande importance pour le sujet traité dans la première des présentes Études.
1271, 3 janvier. Trapanî.
Quittance donnée par les propriétaires de neuf vaisseaux génois et marseillais, nolisés pour la croisade d^ Edouard d^ Angleterre, à V amiral Luc de Thonay ' agissant pour ce prince.
[G/ifM, Arch. notarile. — Reg. de Joâchino Mepttelk (1361-1278) f. 114].
Nos, NicoLAUS Nepitella et Luchinus Streiaporcus , pro una navî que vocatur Sanctus' Franciscus , et Iacobus Bassus pro duabus navibus, videlicet pro una que vocatur Sanctus Luchas et altéra Sanctus lohannes, et Enricus Spinulla pro una que vocatur Sanctus Lucas et Oddinus de Guasco de Naulo et Petrus de Tebaldo pro una que vocatur Sancta Maria , Desiderius de Roterio pro una que vocatur Sanctus Anthonius Peire, capîtaneus Bonifaci pro una alla que vocatur Sanctus Franciscus et Iohannes Girelmus' de Massilia pro duabus, una quarum vocatur Stella et altéra Sanctus Georgius, * quas ducimus in présent! pasagio et pro quibus alias promisimus ut dicimus contineri in publicis instrumentis , confitemur vobis domino Lucas de Tanai , militi et admirato domini Eduardi , primigeniti illustri(s) Régis Anglie, récipient! nomine et vice ipsius domini Eduardi, nos habuisse et récépissé integram solucionem et satisfacionem de omn! eo quod nobis et alicu! nostrum tenebatur dare dictus dominus Eduardus de naulo dictarum navium et cuiuslibet ipsarum usque ad complementum viatici , et omnes illas curcumas quas nobis dare tene-
c Voir sur ce personnage Archiv, tU t*0, L. 1 , 631 (Études, p. x$) et Rymer I, 494, $56.
8o Études sur les derniers temps du roy. de Jérusalem. [408]
batur et debebat dictus dominus Eduârdus, videlicet solides octo Turonensium pro qualibet libra, occasione remicionis secundutn quod continetur in insirumentis pactorum factorum inter nos et dictum dominum Eduardum , sive alium pro eo , de quibus omnibus nos quietos et solutos vocamur^ abrenunciantes quilibet nostrum exception! non habitarum et non acceptarum curcumarum, doli in factum condicioni et sine causa , et omni iuri pro quo tueri possemus, unde et pro quibus sine aliqua alia solucione quilibet nostrum promittimus et convenimus vobis domino Lucha de Tanai, recipienti nomine et vice dicti domini Eduardi, vos expectare in portu Trapene cum navibus nostris predictis , videlicet quilibet cum predictis sive predicta , pro quibus promisit usque per totum .madium proximum, et movere ad voluntatem vestram vel illius vel illorum qui essent loco dicti domini Eduardi, sive quando dictus dominus Eduardus , vel eius nuncius decreverit , usque per totum mensem madium et ante ad voluntatem vestram vel illorum qui habuerint decretum a dicto domino Eduardo, seu eius nomine cum navibus predictis et cum omni sartia et apparatu ipsarum secundum quod promisimus in predictis mstrumentis pactorum , et movere ad voluntatem vestram ut predictum est et illorum qui essent loco dicti domini Eduardi, causa eundi in Accone vel in aliqua parte Sirie ad voluntatem dicti domini Eduardi, vel illorum qui essent loco eius, et honerare res promittimus, et exhonerare cum barchis nostris , et ipsas accipere ad litus maris et portare illas omnes et illas quas voluerit seu voluerint noncii dicti domini Eduardi, seu qui esset vel essent loco eîusdem domini Eduardi, usque ad completum dictum viagium et ibi honerare et exhonerare ad voluntatem eiusdem domini Eduardi sive qui essent loco eius secundum quod tenemur per predicta instrumenta pactorum, et expectare ad locum illud Sirie quo aplicuer.imus causa exonerandi per unum mensem. Et si dictus dominus Eduardus , vel ille qui esset loco eius constitutus, vellet in mensem infradictum se transferre vel ire ad aliquem alium locum in eadem regione, promittimus iterate rehonerare et exhonerare res omnes ipsosum , ut predictum est , vel illorum qui essent loco dicti domini Eduardi , omnes saltem quas tenemur in predictis instrumentas pactorum cum barchis nostris, et predicta omnia, et singula iuramus quilibet nostrum et iuramus tactis sacrosantis Evangeliis , attendere complere et observare, et contra non venire in aliquo et bona fide custodire, et salvare res omnes et singulas dicti domini Eduardi , et eorum qui cum eo essent , vel eorum qui essent loco eius , et facere et curare sic et taliter quod antedictum fuerit et observatum , ut supra , per illos qui essent in dictis navibus , pro nobis et loco nostrum sub pena dupli totius nauli et curcumarum de eo quod percepimus, et quilibet nostrum percepit et habuit pro
[409] in. Les combats de Bibars. 81
présent! viagio, in qua pena incidat quilibet nostrum qui predicta non observaverit , seu in nullo contraveniet ille qui erit loco dicti domini Eduârdi, et pro pena et ad sic observandum universa bona nostra et quilibet nostrum presencia et futura vobis domino Luche, recipienti nomine et vice cuius, vel quorum interest vel intererit pignori obligamus, et insuper ego Luchas, nomine et vice dicti domin Eduardi, promitto et convenio vobis et cuilibet vestrum, quod, completis et observatis per vos omnibus et sîngulis supradictis , bona fide et sine fraude, absolvam vos et quemlibet vestrum et Kbna vestra omnia, et fideiussores vestros, de omni eo et toto quod, occasione dictarum naulizacionum tenebamini dicto domino Eduardo , vel alicui pro eo vel obligavistis, occasione presentis passagii, et quod absoluti eritis per illum vel illos, qui essent loco dicti domini Eduardi, observatis predictis. Et de predictis preceperunt dicte partes fieri pubblica instrumenta unius tenoris, ut quilibet a pena predicta possit caveri et attendere quod promisit.
Actum Trapane in domo heredum quondam Giberti âbbati, NTCCTLXXI — die IIP lannuarij, indicione XIIP, circa vesperas. Testes: Simon Malonus; Iohannes Guaracus; Rainaldus Ceba.