‹ Examen critique des chartes mérovingiennes et carolingiennes de l'abbaye de CorbieChapitre 154 sur 233 · CONFIRMATION DE DAGOBERT III · texte numérisé non relu

CONFIRMATION DE DAGOBERT III

[15 avril 711-2'* juin 715]. (Perdue,)

Le roi Dagoberi III confirm e le diplôme de fondation de V abbaye de Corbie.

Ce diplôme est mentionné par ceux de Peppin le Bref et de Cbarlemagne ayant même objet, ^'oir plus loin ces diplômes. — Il est aussi

mentionné dans le Chronicon de Caulaincouri (Bibl, Nat,, lai. 17757, fol. 6 V).

Signalé par K. F. Stumpf, Ueber die Merovinger Diplôme^ dans Hisiorische Zeiischrift, XXIX, p. 399, n* 92.

DIPLÔME DE CtULPÉRIC II

716, 29 avril, Compiègne.

Le roi Chilpéric 11^ à la demande de Vabbé Sébastien^ confirme le diplôme de Clolaire III et la confirmation de ce diplôme par Childéric II qui concédaient à l'abbaye de Corbie certains revenus en nature à percevoir sur le tonlieu de Fos et une tractoria aux officiers de V abbaye chargés de les toucher.

A. Original perdu.

B. Copie de la fin du x^ siècle, cartutaire i, BibL impér, de Berlin^ Phillips, n'>79, fol. 124 (32), d'après A.

C*. Copie moderne, BibL Nat,,ms, lat. 12670, fol. 2^ [Monasticon Benedictinumy t. XIII), d'après B, — C^. Copie d'André Duchesne, XVII® siècle, Bibl, Nat,, Armoires Baluze, t. 42, fol. 214-215, d'après une copie de Sirmond prise sur B, — Z). Copie de Bonnefons, xvii* siècle, BibL NaL, ms. lat. 17142, fol. 127, d'après a. — E. Copie du xvm* siècle, BibL NaL, dom Grenier, t. 53, fol. 7 v**, d'après d,

a, Sirmond, Concilia antiqua Galliae^ notes, I, p. 620^ , d'après B, — b. Lecointe, Annales ecclesiaslici Francorum^ \\\ p. 579, d'après a, — c. La J^ande, Concilia Galliae, p. 72. — d. Labbe, Alliance chronologique^ II, p. 436, d'après a, — e. Dom Bouquet, Recueil des historiens de la France^ IX, p. 693, d'après d. — f. Pardessus, Diplomata, Chartae,.,, II, p. 308, n** 501, d'après a. — g. Pertz, Diplomata, I, p. 76, n*» 86, d'après B (?). — h, G. Henschen, De tribus Dagobertis Francorum regibus diatriba, p. 168 et suiv. (en partie).

Indiq : Bréquigny, Table chronologique des diplômes^ t. I, p. 81, sous l'année 716. — De Foy, Notice des diplômes^ p. 109, sous Tannée 716,

Etablissement du texte d'après B.

Ghilpericus, rex Francorum, viris inlustribus, omnibus agentibus, tam presentibus quam et futuris. Quicquid in luminaribus locis sanciorum vel pro oportunitate servorum Dei concidemus, et quç parentes nostri pro eorum niercide concesserunt, pi*o noslris oraculis confirmamus, ad mercidem nobis vel pro stabilitate regni nostri pertinere contidimus. Igitur religiosus et venerabilis abbas de monasterio cognominante Corbeia qui ponitur in pago Ambianense, quem praecelsus avunculus noster Ghlodecharius quondam rex vel domna et ava nostra Baldechildis quondam regina, ob amorem Ghristi in honore sanctorum Pétri et Pauli, principes Apostolorum, et sancti Stephani maKyris vise fuerunt construxisse, ad nostram accessit presentiam, climentiae regni nostri sugessit, eo quod prefatus avunculus noster Ghlottarius quondam rex seo etiam dicta ava nostra domna Baldechildis regina, unde lumenana monachis ibidem consistentis habere deberent, de tulloneo de Fossas * annis singulis « ad ipso monasterio concesserunt ; hoc est : oleo lib. X milia, garo modios XXX, pipere lib. XXX, cumino lib. CL, carioiile lib. II, cinnamo lib. I, spico lib. II, costo lib. XXX, dactilibus lib. L, krigas ^ lib. G, amandolus lib. G, pistacias lib. XXX, olivas lib. G, hidrio lib. L, cicer lib. GL, oridia lib. XX, auro pimento lib. X, seoda pelles X, cordevise pelles X, carta tomi L ; ita ut tolonaria qui post toloneo Fossense agere videbatur, anno illatione hec omnia ad missus ipsius monasterii, qui inde directi fuerint, dare et adimplire <^, immoque et evectione ad ipsus missus, qui hoc exigeri ambularent, perpetualiter absque renovata tracturia annis singulis dare precipemus; hoc est : viredus sive paraveridus decem, panis nitedus decem, sequentes vegente, vino modius I, cervisa mod. II, lardo lib. X, carne ponda vegente, cassio lib. XII, pisus lib. XX, capro I, pullus V, ova X, oleo lib. Il, garo lib. I, piper uncia I, cimino uncias II, sal, acetum, olera, lignum sufBcienter. Hçc omnia superius memorata locis convenientehus annis singolis eisdem, tam euntibus quam redeuntibus, absque mora dare et adimplere deberitis ; etiam ad revertendum carra XV de loco in loco pro loca consuetudinaria, usque quod ipse cellarius ad ipso monasterio proveniebat, eis dare deberitis, qualiler pro eorum mercide absque dispendio ipsius monasterii deberet provenire. Unde et ipsa prescriptione subscripto

a. Corr. en sîngalis, B^ ce qui laisse à penser que Vorigintkl portait la leçon singolis. — b. lis. karigas. — c. B porte adimplere corrigé en adimplire.

1. Il y a deux Fos : Tun, dans les Bouches-du-Rhône, arrondissement d'Aix ; l'autre, dans la province de Liège en Belgique. Cf. A. Longnon, Atlas historique, pi. VU et VUI, texte p. 28 et 180. — Il s'agit ici du premier.

avunculo nostro Chlodechario necnon et ava nostra Baldechilde regina, seo et confirma tione domno et genitore nostro Childerigo quondam rege, ipse venerabilis Sebaslianus * abba nobis ^ in présente ea hoc protulit relegenda, vel »e ex hoc pre nianebus habere affirmât. Sed p'ro firmîtate studium petiit ipse domnus Sebastianus celsitudine nostra, ut hoc circa ipso vel ipso monaslerio Corbeia, aut successores suos, vel ipsa con^j^rega tione, que in ipso monasterio consistere videntur, pro nostra auctoritate plenius in Dei nomine confirmarc vel concedere deberemus. Cujus peti tione gratante animo pro merccdis nostre compendium, vel pro reverentia ipso sancto loco, ita prestitisse vel confirmasse seu et ad nostro precepto concessisse vel confirmasse cognoscite. Precipientes enim, ut ipso cellareo de jamdicto tuUeneo Fossense, seo et ipsas tractuas, inspectas ipsas preceptionis mémoratis principebus, sicut pro easdem declaratur, pro hanc nostra auctoretate, plenius in Dei nomine confirmatum, tullonarie quam et reliqui judicis subscripto cellario ad missus ipsius monasterii dare et adimplere procuretis, etiam dum in loco fuerint demorate, suprascripta prebenda eis dare studeatis. Immoque et reliqui judicis pro locis convenientibus de constituta evectione tam carrale quam navale, seu et suprascripta prebenda, eisdem omnimodis nostris et futuris temporebus absque mora vel delà tione dare et adimplere annis singulis faciatis, qualiter nobis pro beneficium integram et perpetualem debeat provenire mercidem. Et ut h^c preceptio firmior habeatur vel pcr tempora conservitur, manus nostras subscriptio* nebus subter eam decrivemus roborare.

Data sunt sub die III Kalendas Maii, anno primo rcgni nostri, Compendium. In Dei nomine féliciter.

Dn*LÔME DE PEPPIN LE BREF

Peppin le Bref^ à la demande de l'abbé Leodegarius, confirme tes donations faites à V abbaye de Corbie par Cloiaire III et les confirmations des rois Childéric II, Thierry III, Clovis III, Childeberl III et Dagobert III ^ et renouvelle le privilège de t immunité,

A, Original, perdu.

B. Copie prise entre 1184 et 1187, cartulaire viii, BibL Nat,, ms.

a. Les mots : ipse venerabilis Sebastianus abba nobis, sont écrits sur un grattage. L'écriture est contemporaine de celte du manuscrit.

!• Sébastien, 4* abbé de Corbie.

la t. 17758, fol. 4 v®, d'après A. — C. Copie de la fin du xii* siècle, cariulaire ix, BibL Nat.^ ms. lat. 17764, fol. 19 v®, diaprés A.

D*, Copie du xv^ siècle, sur papier, BibL NaL^ ms. lat. 17184, fol. 1 (anc. Blancs Manteaux, n® 8), d'après C. — D*, Copie de Bonnefons, xvn* siècle, BibL Nat,, ms. lat. 17142, fol. 128, d'après C. — E. Copie du xvni* siècle, BibL Nat.^ dom Grenier, t. 53, fol. 9,

d'après D.

a. De Sickel, Beitràge zur Diplomatik^ \\ 389, n^ 1, d'après B,

Indiq. : Sickel, Acta Karolinornm^ II, p. 10, n** 33. — Bôhmer- Mûlhbacher, Regesta, I, p. 50, n"" 108.

Etablissement du texte d'après B, C.

Pipinus*, rex Francorum, viris inluslribus 'i. Si ea quae ab anteriorum ^ regum quondam nostrorum ad loca sanctorum vel pro opporlunitate ^ servorum Dei fuit ^ concessum alque indultum nostris ^ oraculis affirmavinius f ^ regum Q consuetudinem exercemus et nobis ad mercedem vel /^ stabilitatem ^ regni nostri pertinere confidimus. Igilur venerabilis vir Leodegarius ' abba de monasterio Corbeia qui ponitur in pago Ambianensi, quem antecessores nostri Clotharius ' quondam rex vel Balthechildis quondam regina î eorum opère a fundamento construere praeceperunt ^^ clementiae regni nostri suggessit eo quod praefatus princepseti regina talem ad ipsum'" monasterium*" per eorum praeceptiones concessissent beneficium, ut omnes res tam quod ipsi ibidem pro eorum mercedem visi fuerant ^ Rrmasse quam etiam a succedenlibus regibus vel a quibuslibet Deum timentibus hominibus fueril ^ additum vel collatum aut ab ipsis custodibus praefati monasterii per quodlibet ingenium fuerit attractum p in quibuslibet pagis vel terri toriis 7, hoc '* pars '' ipsius ** monasterii ' sub intégra emunitate absque introitu ' judicum vel fisci publici répétition ibus

a. illustribus, C. — A. antiquorum, C — c. uportunitate, C. — d. fuerit, C — e. per nostris, C. — /. aflirmamus, C — g, regiam, C. — h. Omis dans C. — i. Lotharius, C — j\ Omis dans B. — k. preceperint, C — /. vel Balthechildis, C, — m. ipso monasterio, C — n. fuerunt, C — o. Tout ce passage depuis Armasse est omis dans B, M, de Sickel Vavail restitué diaprés le diplôme de Charlemagne, ne connaissant pas C, — p. abstractum, C. — q. terraturis, C. — r. Omis dans C. — «. predicti monasterii, C. — (. introitum, C.

1. Peppin le Bref, 751-768. Sur la date 751, novembre, voy. de Sickel, Forschungen zur deutschen Geschichle, t. IV, p. 445-453, et Acta Karolinorum, I, p. 243 ; — Bdhmer-Mikhl bâcher, Begesta, n^ 62*.

Page 1