Ibid,, c

suae poenas anathematis mucrone percussus excipiat. Altarîâ vero seu basilicas in monasterio rogatus ||^^ ab abbate ^ pro Xpisli nomine consecret atque benedicat. Chrisma quoque sive sanctificationis oleum singulis annis praebeat. Sed {{^' elsi quem petierit abbas aut de monachis aut de c[an]o[nîcis] suis ad aliquem graduni ecclesiaslicum consecrandum, nullatenus con| ^^tradicat, nisi forte his ^, pro quo peiitur, indignas tali honore v[er]itatis teslimonio depraehendatur, quoniam ^ sicut divinae benedictionis sa l^^cramenium aut pro muneribus aut pro gratia largiri cuiquam non decct indigno, ita gratis débet exhiberi ^ dignis, sicut Salvator ait ||^^ : « Gratis accepistis, gratis date *. » Electionis autem privilegium ut habeant fralres ejusdem monasterii decernimus, id est ut querocumque ||^' de se ipsis, qui sit monachicae professionis, dignus tamen pastorali praelatione, voluerint eligere, secundum regularem auctoriH^^tatem, potestatem habeant eligendi. Et super hoc monentes obsecranius gloriosos (ilios nostros HIot[a]rium « ac f Hludovic[um o ||** Ajugustum *, ut sicut memorabiles Augusti genitor et avus eorum ^, et priores ante se reges Francorum eidem coenobio concesserunt eli||^^gendi de semedipsis ^ abbatem atque ipsi suis praeceptis hoc idem sanxerunt, ita quoque conservare suis temporibus proXpisti amore |{'^ dignentur, et conservanda perpetuis diebus aeternitatis suae legibus constituant; ut dum famulis Xpisti libertatem electionis conces||'^serint et concessam servare studuerint, etpraesentis vitae regnum et sempiternae beatitudinis gloriam a Domino ipsi percipere mereantur. ||®^ Atque quod est aut regio munere aut fidelium devotione ad idem coenobium Deo famulisque ejus oblatum, nec ipsi auferant J ||*^, necalios auferre permittant. Quoniam ^ valde justum constat atque religiosum, ut qui a Domino meruerunt percipere regni hono|l*^rem, ipsi Deo conservent quod ei collatum ' estpia credentium devotione ; et qui a Xpisto regali magnificentia praelati sunt ||*^ ceteris, ipsi famulis Xpisti eligendi sibi pastorem non auferant libertatem. Nam quis ignorât illa quae collata'^ sunt Deo per fide{{'^Iium manus, divinitati possidenda consignari, et ab humano jure in jus divinum concedi, nec etiam hominum dominatij^^^oni posse transcribi quod constat divinitatis possessione ^ semel fore contradictum ? Unde quisquis ea sui

a. abbatem, B, — b. Il faudrait : is. — c. qûôm, A ; qûÔ, B, — d, cxhiberc corr. en exhiberi, B, — e. On peut lire aussi bien : Hloierium, A, — /". aci omis dans B, — g. et Karolum, B, — h. Augustes, B, — i, semctipsis, B. — /. autferant, B, — k, Qnm. -A, Qïïô, B, — /. conlatum, B, — m. conlata, B. — n. possessioni, B,

i. Matth., 10.

2. Diplôme de Louis le Pieux et Lothaire, vers août 825, Aix-la-Chapelle.

juris domina IP^Uioni conatur adjungi, alterius, id est, Dei juris pervasorem eum certum est fore. Etenim si quis alicujus hominis possessionem ||*^^ per violentiam sibi conatus fuerit usurpare, reus publiai juris effîcitur, et tamquam raptor et pervasor hereditatis alienae legali II*®' judicio puniendus subicitur. Multo magis igitur quicumque ras Deo consecratas in jus suae * possessionis transfuderit ||*®^, non humani tantum, verum etiam divini juris noxius tenetur, et non solum raptorisaut pervasoris crimine *, verum etiam sacri||^®Megiinotadampnandus, caelesti judicio muleta bitur ^. Unde magnifici principes cogitent quanto se crimine ante conspectum ||*^* divinae majestatis obligent, qui res Deo [tra]d[itas] invadere et ab ecclesiasticis usibus in suas utilitates convertere non ||^^^ metuunt. Si vero privatorum quamvis ingenuorum hominum tamen possessiones injuste pervaserint, atque violenter abstule||*^^rint, non reges, id est, justi et modesti, sed tyranni, id est, crudeles et iniqui vocantur et habentur : quo nomine, quove hono||^^^re censendi sunt, qui divinam hereditatem, id est ecclesiae Ghristi possessione ^ injuste invadunt, et violenter auferunt? Unde haec cogitan||*^®tes filii nostri religiosissimi principes, res monasterii Corbeiaensis ^ inviolatas illivatasque ^, tamquam sacra divinitatis|p^^ custodiant, nec ipsi eas tollentes, nec ab aliis auferri sinentes, ut ante superni régis conspectum quod dictuntur nomine reges{|**^ merito censeantur, ut dum Deo quae sua sunt custodiunt, eis a Deo et regni terraeni ff principatus custodiatur, et sempitemae^ll*^^ beatitudinis corona tribuatur. Quapropter monentes eos hortamur i ut tam sua quam priorum principum concessa incon||**^vulsa custodientes, pontificum quoque nostraque décréta nullatenus praevaricantes, monasterio sepedicto ^' electionis {|^^' privilegium tam suis quam futuris temporibus et servent et servanda sanctionis perpetuae stabilitate décernant. Verita[tis] \\*** etenim voce docemur, quoniam * « si quis in ovile Xpisti non per hostium ' ingreditur, sed aliunde ascendit, hic fur est et latro » *, ||*^^ [et taljis non dominici gregis salutem, sed sua lucra, non ut salvet, sed ut perdat, requirit. Ovile autem Xpisti fore collegium {|^^^ sanctum monachorum, nuUus prudentium dubitat. In hoc ovile per hostium'^ ingreditur, quando per

a. suç, B, — b. B a commis un bourdon occasionné par les mots verum etiam répétés, — c. multabatur, B. — d. Il faudrait : possessionem comme on le lit dans B, — e. Corbeiensis, B. — f. pour illibatas, B. — g, terreni, B, — h. sempiterne, B, — i. ortamur, B, — J. saepedicto, B. — k, qûô B. — /. otium, B. — m. ostium, B.