‹ Examen critique des chartes mérovingiennes et carolingiennes de l'abbaye de CorbieChapitre 188 sur 233 · Ribemont, canton de Corbie, arr. d'Amiens, Somme · texte numérisé non relu

Ribemont, canton de Corbie, arr. d'Amiens, Somme

iants Ut permission de construire une église sur le domaine d'Huyse donné au monastère par ledit Conrad, proclamait la liberté de celte église et lui concédait les saintes huiles et le chrême,

A. Bibl, de Metz, ms. Salis, sans cote. Original scellé, largeur 650™", hauteur 455"" K

B. Copie de 1295, cartulaire xn, BibL Nat, lat. 17758, fol. 203 \^ {Cartulaire Noir), diaprés A. — C*, copie de Du Gange, xvii® siècle, Bibl. NaL, ms. fr. 9468, fol. 159, d'après B. — C^. Copie de Du Gange, xvii* siècle, BibL de V Arsenal, Du Gange, Titres de Picardie, ma. in-fol. 4103 (anc. 332), fol. 40, d*après B.

a. Le Ver, Examen d'un diplômede l'an 877.,, (Paris, 1829), d'après A. — b. Fortia d'Urban, Examen d'un diplôme attribué à Louis le Bègue, roi de France... (Paris, 1833), d'après a (traduction en face du texte). — c. A. Wauters, Un diplôme de l'époque car lovingienne concernant le village de Huysse {Bulletins de l'Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique, 42® année, 2® série, t. XXXVI. Bruxelles 1873, in-8, p. 96), d'après B.

Établissement du texte d'après A.

IM 5^ In nomine sanctae et individuae Trinitatis, Hludowicus FrancoRUM REX. In omnibus negotiis oportbt nos purissimam bonorum praem-

DBRB UTILITATBM, IN HIS MAXIME QUIBUS SANCTA AUGMBNTATUR ECGLESIA ^.

Il ^ Quapropter cognoscat fidelium sanctae Dei aecclesiae cunctorum soUertia tam presentium quam futurorum quod vir venerabilis Hodo, abbas ex Gorbeia monasterio quod est construclum in pago Ambianinse in honore sanctorum apostolorum || ^ Pétri et Pauli et sancti Stephani protomartiris Xpisti et Ghuonradus comes adierunt praesentiam nostram, eo quod c[ommuta]tionem quandam fecissent cum domno Raginelmo ^ Tornacensium episcopo. Ghuonradus quippe

a. adonne Raguielmo; c'est une faute de lociure de Le Ver, d'autant plus grave que Le Ver fait remarquer que celte forme insolite exislait dans Voriginal.

i. Je dois cette indication à mon maître M. Arthur Giry qui m'avait communiqué la transcription qu'il fit de Toriginal.

2. Les grandes capitales jusqu'à ecclesia correspondent à la première ligne de l'original écrite eu longues lettres, Les œ sont ainsi séparés a e (note de Le Ver). — Le Cartulaire Noir et, après lui. Du Gange donnent partout des e pour œ.

¥«M. «I doc. i* VèeoU it Chartu. — V. 19

290 EXAMEN DES CHARTES DE œRBIE

jamdictus cornes || '* dederat praefato monasterio unam villam quae dicitur Uscias, in qua tune non habebatur aecclesia, propter quod predictus cornes et abba Corbeiensis petierunt domnum pontiBcem ut eis licentiam construendi aecclesiam in eadem villa concederet, || ^ altare quoque consecraret ; cui pro Dei amore atque pro reverentia sanctorum libertatem tribueret, sacrumque oleum et chrisma singulis annis tali tenore ut desupradicta villa ',scilicet Useias ^, vni terrae mansos in dote || * altaris Molthem ad cujus parrochiam pertinere videbatur memorata villa susciperet. Quod praescriptus pontifex gratanter et bénigne concessit, agnoscens quod nihil decanonicaauctoritate convellitur quicquid domesticis fidei pro tranquillitate {| ^ pacis vel pro reverentia sanctorum tribuit. Horum ergo nos commuta tiones audientes^ vide[Iicet] abbatis atque episcopi, ambarumque partium consulentes utilitati nostra auctoritate et fidelium nostrorum temporum tamepiscoporum quamlaicorumconfirmarevoluimus, perpetuoqueanathemate || ^ quicumque hoc infringere temptaverit dampnavimus. Nostri etiam signi impressione subtersignavimus hanc cartam, ut in perp[etu]uni stabilis et inconvulsa maneat.

SiGNUM HlUDOWICI

L. GLORIOSISSIMI REGIS. DuBANDUS DIACONUS AD VICEM FrIDUGISI REGOGNOVI ET S <^.

Signum Hincmari Remorum archiepiscopi {paraphe). Signum Raginelmi Tornacensium [episcopi] (paraphe). Signum Engelwini Parisiorum episcopi {paraphe). Signum Otgarii Belvagorum episcopi (paraphe).

Signum Hodonis abbatis / et Ghuonradi comitis Jj qui hanc cartam confirmari petierunt a suprascriptis <'.

ACTUM COMPBNDIO, ANNO DOMINICf INGARNATIOMS DCCCLXXVII, INDICTIONbX, IMPERIl VERO HlUDOWICI GLORIOSISSIMI REGIS ANNO XX, SUB DIB XVII KALBNDARUM APRIUUM .

a. Le mot villa oublié d*abord par le scribe a été ajouté par lui en interligne. — b. aie. A; corr. Useias. — c, La fin du mot se perd en un paraphe bizarre sans analogie avec les ruches. — A droite, vestiges d'un sceau plaqué en cire brune qui a laissé une empreinte de six centimètres de diamètre. — d. Toutes ces Souscriptions sont de la main du scribe de Vacte.

No 36

DIPLÔlfB DE CHARLES LE CHAUVE, EMPEREUR

877, 29 mars, Compiègne. (Faux forgé entre 932 et 985,)

L'empereur Charles le Chauve confirme, sur la demande de Vabbé Guntharius, les diplômes royaux, les privilèges épiscopauxet les bulles pontificales de Vabbaye de Corbie; il interdit à tout évêque, ar\cien abbé ou moine du monastère, de prétendre à quelque droit que cesoit^ à rencontre des privilèges de Vabbaye,

A. Original perdu.

B. Copie faite vers 1150, cartulaire m, Bibl, Nat,, ms. lat. 17762, fol. 19, d'après A,

C. Copie du xii' siècle, cartulaire perdu, apparenté avec B et peutêtre avec a, représenté par E, — /)'. Copie du xiii® siècle, cartulaire x, BibL Nat., ms. lat. 17794, fol. 48, d'après B, — D^, Copie de Du Cange, XVII* siècle, BibL Nat., ms. franc. 9468, d'après B, — D^, Copie de Bonnefons, xvii** siècle, BibL NaL, lat. 17142, fol. 275, d'après 5. —

E, Copie de Du Cange, xvii" siècle, BibL de V Arsenal, Du Cange, Titres de Picardie, ms. in-fol. 4103 (anc. 332), fol. 41, d'après C. —

F. Copie de dom Grenier, xviii® siècle, BibL NaL, dom Grenier, t. 53, fol. 31.

a. D'Achery, Spicilegium, t. VI, p. 408, et édit de 1723, t. III, col. 446, d'après un manuscrit de Saint-Germain-des-Prés. — A. Dom Bouquet, Recueil des hisL de la France, t. VIII, p. 657, d'après C*,

Indiq. : Bréquigny, Table chronologique des diplômes,,,, 1. 1, p. 309, sous l'année 877.

Établissement du texte d'après B, C et a et a l'aide du diplôme

DE Charles le Simple.

In nomine sanctç et individue Trinitatis, Carolus Dei omnipotentis misericordia imperator au^ustus. Si clementia majestatis nostrç locis Deo sacratis imperiali largitate consulimus et privilégia ecclesiastica ^ vel antiqua proprium robur obtincre statuimus, vel novis emergenti-

a. çclesiastica, B,

buscausisquçdam proliberalitateaugustaliSf subliinitaiis promulgamus, hoc nobis ad imperii gloriam sublimandam et ad obtinendam sempîternitatis coronam sine dubio credimus profuturum. Unde nolum esse volumus omnibus pr^senti^ iemporis atqae futnri ^cclesiq nostrisque fidelihuSy quia venerabilis ei amabilis serenilati nosir^ congregaiio Corbeiensis monasterii^ cui praeest Guntharius * venerabilis abbas^ petiii cum omni humilitate magnificentiam polestalis nostr^^ quatinus eis quod olim regali edicto * inviolabile in* postera m ^ statueremus nunc augustalis excellentiç decreto, quod et gloriosissimq recordationis avus et aequivocus nosler fecerat ', necnon sacratissimç et memorie beatissimç genitor noster piissimus augustus ^, super omnibus immunitaiibus et cessionibus regum ei imperatorum confirmaremus. [Nos] ', etiam devotissimis precibus supplicaverunt, ut etiam privilégia epis^ coporum antiquorum ' et moderni iemporis *, videlicet archiepiscoporum Hincmari ', Guntboldi ®, Wenilonis * et aliorum episcoporum^ nostra mansuetudine sibi concassa, sed et privilégia poniificum romanorum^ Benedicii*^ videlicet, Gregorii**, Christophori ^^ a/çriie domni papq Nicolai*^ imperiali edicto in* perpetuum^ intemeraia caveremus, Annuit itaque benignissima dignalio nostra precibus humilitatis eorum, et concessit quod et in perpetuum eis ad munimen proficiat, et dominationi nostrq cqleberrimum nomen apud posteros semper exhibeat, Siatuimus ergo hoc preceplo aucloritatis imperatorie celsitudinis ut omnia illa qu§ sanctissima

a. Hoc, B, a. — Nous avons restitué d'après le diplôme de Charles le Simple. — b, imperpetuum, B,

Page 1