LEONIS
Divina providentia Papae XIII
De prohibitione et censura librorum.
LEO EPISCOPUS , SERVUS SERVOnUM BEI
Ad perpetuam rei memoriam.
Officiorum ac muncrunn, qiue diligcnlissime sanctissimeque sorvari in hoc Aposlolico fastigio oporlet, hoc caput atquc hiec summa csl, assidue vigilare alque omiii ope contcndere, ul integi'itas fidei moriimque chrislianonim ne qiiid detrimcnli capiat. Idquc, si unquam alias, maxime est necessarium hoc tempore, cum, effrenatis licenlia ingeniis ac moribiis, omnis fere doclrina, quam servator hominum Jésus Ghrislus tucndam Ecclesia^ suaî ad salutem generis humani permisil, in quotidianum vocatur cerlamen atque discrimen. Quo in certamine variœ profecto atque innumerabiles sunt inimicorum calliditates artesque nocendi : sed cum prirais est plena periculorum interaperantia scribendi, disseminandique in vulgus quse prave scripta sunt. Nihil enim cogitari poiest perniciosius ad inquinandos animes per contemptum rehgionis perque illecebras mullas peccandi. Quamobrem lanti metuens mali, et incolumitatis fidei ac morum custos et YÏndex Ecclesia, malurrime intellexit, remédia contra ejus-
modi peslem esse sumcnda : ob eanique rem id perpétue studiiit, ut homines, quoad in se cssel, pravorum librorum leclioue, hoc est pessimo veneno, prohiberet. Vehemcns bac in re studium beati Pauli videmnt proxima originibus tempera : similiquc ratione pcrspexit sanctorum Palrum vigilantiam, jussa episcoporum, Gonciliorum décréta, omnis consequens œtas.
Prsocipue voro monumenla litterarum testantur, quanta cura diligentiaque in eo evigilaA^crint Romani Pontifices, ne ba3relicorum scripta, malo publico, impune serperent. Plena est exemplorum vetustas. Anastasius I scripta Origenis perniciosiora, Innocenlius I Pelagii, Léo magnus Manichœorum opéra omnia, gravi edicto damnavcre. Cognita». eadem de re sunt b'ttera? decretales de rccipiendis et non recipiendis libris, quas Gelasius opportune dédit. Similiter, decursu fetatum , Monotheletarum , Aba:>lardi , Marsilii Patavini, Wicleffi et Hussii pestilentes bbros, sententia Apostolica' Sedis confixit.
Soeculo aulem decimo quinto, comperta arte nova libraria, non modo in prave scripta animadversum est, quce lucem aspexissent, sed eliam ne qua ejus gcneris posthac ederentur, caveri cœptum. Atque banc providentiam non levis aliqua causa, sed omnino tutela lioneslatis ac salutis publica3 pcr ilkid tempus poslulabat ; propterea quod artcm perse optimam, maximarum iitilitatum parenlcm, cbrislianaî gentium humanitati propagandîe natam , in instrnmentum ingens ruinarum nimis multi ccleriter dedexerant. Magnum prave scriptorum malum, ipsa vulgandi celeritate majus erat ac velocius effectum. Itaque saluberrimo consilio cum Alexander VI, tum Léo X, decessorcs Nostri, certas tulere leges, utique congruentes iis temporibus ac moribus, quai oiTicinatores librarios in oflicio continerent.
Mox graviore exorlo turbine, multo vigilantius ac fortius oportuit malarum ha3rcseon prohibere contagia. Idcirco idem
Léo X, postcaque Glemens VII gravissime sanxeruot, ne cui légère, seu relinere, Liilheri libros fas csset. Gum vero pro illius sévi infelicitate crevisset prœtcr modiim atque in omnes partes pervasisset perniciosorum librorum impura colluvies, ampliore ac pnesenliorc remedio opiis esse videbatur. Quod quidem remedium opportune primus adhibuit Paulus IV decessor Noster, Tidelicet elencho proposito scriplorum et librorum, a quorum usu cavere fidèles oporteret. Non ita multo post Tridentinaj Synodi Patres gliscentem scribendi legendique licentiam novo consilio coercendam curaverunt. Eorum quippe Yoluntate jussuque lecti ad id pra^sules et theologi non solum augendo perpoliendoque Indici, quem Paulus IV edidcrat, dedere operam, sed Régulas etiam conscripsere, in editione, lectione, usuque librorum servandas : quibus Regulis Puis IV Apostolicas auctoritatis robur adjecil.
Verum salutis publicaî ratio, quai Régulas Tridentinas initio genucrat, novari aliquid in eis, labentibus aîtatibus, eadem jussit. Quamobrem Romani Pontifices noraiuatimque Glemens VIII, Alexander VII, Benedictus XIV, gnari temporum et memorcs prudenti», plura decrevcre, qua3 ad eas explicandas atque accommodandas tcmpori valucrunt.
QucC res pra3clare confirmant, préiecipuas Romanorum Pontificum curas in eo fuisse perpetuo positas, ut opinion um errores morumque coiTuptelam , geminam hanc civitatum labem ac ruinam, pravis libris gigni ac disseminarr solitam, a civili hominum societate defenderent. Neque fructus fefellit operam, quamdiu in rébus publicis administrandis rationi imperandi ac prohibendi lex jelerna prœfuit, recloresque civitatum cum potestate sacra in unum consensero.
Quai poslea consecuta sunt, nemo nescit, Videlicet cum adjuncta rerum atque hominum sensim mutavisset dies, fecit id Ecclesia prudcnter more suo, quod, pcrspecta natura temporum, magis expedire atque utile esse hominum saluti videretur. Plures Regularum Indicis pra'scriptiones , quiv
excidisse opporlunitate pristina videbantur, vel decreto ipsa suslulit, vel more iisuque alicubi invalescente antiquari bénigne simul ac provide sivit. Recenliore memoria, daLis ad Archiepiscopos Episcoposque e principatu pontificio Litteris, Plus IX Regulam X magna ex parte mitigavit. Prseterea, propinquo jam Goncilio magno Vaticano , doctis viris, ad argumenta paranda delectis, id ncgotium dedil, ut expendcrentatque œstimarent Régulas Indicis universas, judiciumque ferrent, quid de iis facto opus esset, Illi commutandas, consentienlibus senlenliis, judicavcre. Idem se et sentire et petere a Goncilio plurimi ex Patribus aperle profitebantui". Episcoporum Gallia? extaiit hac de rc litterai, quarum sententia est, necesse esse et sine cunctatione faciendum, ut illœ Regulx et imiversa res Indicis novo p?'07'siis modo nostrse œtati meliiis attemj)erato et observatu faciliori instaurarentur . Idem eo tempore judicium fuit Episcoporum Germanije, plane petenlium, ut Regulœ Indicis... recenti revisioni et redactioni submittantur . Quibus Episcopi concinunl ex Italia aliisque e regionibus complures.
Qui quidem omnes, si temporum, si institutorum civilium, si morum popularium habealur ratio, sane a3qua postulant et cum materna Ecclesia.'. sanclie caritate convenientia. Etcnim in tam céleri ingeniorum cursu, nullus est scientiarum campus, in quo non littera) licentius excurrant : inde pestilentissimorum librorum quotidiana colluvies. Qiiod vero gravius est, in tam grandi malo non modo connivent, scd niagnam licenliam dant leges publica.'. Hinc ex una parte, suspensi religionc animi plurimorum : ex altéra, quidlibet legendi impunila copia.
Hisce igitur incommodis medendum rati, duo facienda duximus, ex quibus norma agendi in hoc génère certa et perspicua omnibus suppetat, Videlicet librorum improbala^. lectionis diligentissime recognosci Indicem; subindc, malurum cum fuerit, ila recognilum vulgari jussimus. Prœ-
lerca ad ipsas Régulas mcntcm adjecimus, easque dccrevimus, incolumi earum natiira, efficere aliquanto moUiores, ita plane ut iis obtemperare, dummodo quis ingenio malo non sil, grave arduumque esse non possit. In quo non modo exenipla sequimui' decessorum Nostrorum , sed maternum Ecclesiai studiiim imilamur : qua^ quidcm nihil tam expetit, quam se impertire benignam, sanandosque ex se natos ita semper curavit, curât, ut eorum infirmitati amanter studioseque parcat.
Itaque matura delibcratione, adiiibitisque S. R. E. Gardinalibus e sacro Gonsilio libris notandis, edere Décréta gcnerdlia staluimus, qu2B infra scripta, unaque cum hac Constitutione conjuncla sunt : quibus idem sacrum Gonsilium poslhac utatur unice, quibusquc catholici homines toto orbe religiose pareant. Ea vim legis habere sola volumus, abrogatis Regulis sacrosanctse Tridcntinse synodi jussu editis, Observationibus , Instructione, Becretis^ Moniiis^ et quovis alio decessorum Nostrorum hac de re statuto jussuque, una excepta Constitutione Benedicli XïV Sollicita ac provicia, quam, sicut adhuc viguit, ila in posterum vigere intcgram volumus.
DECRETA GENERALIA De prohibitione et censura librorum,
TITULUS I
DE PROHIBITIONE LIBRORUM
CAinjT r
DE PROIUBrriS APOSTATAUUM, IL-ERETICORUM, SCHISMATICORUM, ALIORUMQUE SCRn>TORUM LIBRIS
1. Libri omnes, quos ante annum mdc aut Summi Pontifices, aut Goncilia œcumcnica damnarunt, et qui in novo
592 APPENDICK
Indice non rccensentur, eodeni modo damnali habeanlur, sicut olim damnati fucriint : iis exceptis, qui per hœc Décréta Generalia permittunlur.
2. Libri apostatariim, hsereticorum , schismalicorum et quorumcumque scriptorum haeresim vel schisma propugnantes, aul ipsa religionis fundamenta utcumque evertentes, omnino prohibentur.
3. Item prohibentur acatholicorum libri, qui ex professo de religione tractant, nisi constet nihil in eis contra fidem catholicam contineri.
4. Libri eorumdem auctorum, qui ex professo de religione non tractant, sed obiter tantum Jidei Toritates attingunt, jure ecclesiaslico prohibili non habeantur, donec spécial! decreto proscripti haud fuerint.
CAPUï II
DE EDlTIONinUS TEXTUS ORIGINALIS ET VERSIONUM iNON VULGAUIUM
SACR.E SCRIPTUR.«
5. Editiones textus originalis et antiquarum versionum catholicarum Sacra3 Scriptuni», cliam Ecclesiaî Orientalis, ab acatholicis quibuscumque publicatœ, ctsi fidcliter et intègre editcG appareant, iis dumtaxat, qui studiis theologicis vel biblicis dant operam, dummodo lamen nonimpugnentur in prolegomenis aut adnotationibus catholicœ fidei dogmata, permittunlur.
G. Eadem ratione, et sub iisdem conditionibus, permiLlunlur alia3 versioncs Sacrorum Bibliorum sivc laLina, siA'^e alia lingua non vulgari ab acatholicis editœ.
CAPtJT ni
DE VERSIONIRUS VERNACULIS SACR.li SCRIPTURJ':
7. Gum expérimente manifestum sit, si sacra Biblia vulgari lingua passim sine discrimine permittantur, plus inde.
APPENDici': 593
ob homiiium temerilatem, detrimenti, quam utilitatis oriri; versiones omnes in lingua rernacula, etiam a viris calholicis confectiB, omnino prohibentur, nisi fuerint ab Apostolica Sede approbatcB, aut cditse sub vigilantia Episcoporum cum adiiotationibus desumptis ex sanctis Ecclesiœ Palribus, atque ex doctis catholicisqiic scriptoribus.
8. Intei'dicunlur versiones omnes Sacrorum Bibliorum, quavis vulgari lingua ab acatholicis quibusciimque confecta}, alqiie ilL'e pra3scrtim, qua», per Societates Biblicas, a Romanis Pontificibus non semel damnatas, divulgantur, cum in iis sahd3eiTim{B Ecclesiœ leges de divinis libris cdendis funditus posthabcanlur.
Hfe nibilominus versiones iis, qui sludiis theologicis vel biblicis dant operam, permitluntur : iis servatis, qme supra (n, 5) stalula sunl.
CAPUÏ IV DE LIBRIS OBSCENIS
9. Libri, qui rcs lascivas scu obscenas ex professo tractant, narrant, aut docent, cum non sohnu fidci, scd et morum, qui hujusmodi librorum lectione facile corrumpi soient, ratio habenda sit, omnino probibentur.
10. Libri auclorum sive antiquorum, sive rcccntiorum, quos classicos vocant, si bac ipsa turpitudinis labe infecti sunt, propter sermonis eleganliam et proprietatcm, iis tantum permittuntur, quos officii aut magisterii l'atio excusât : nulla lamen rationc pueris vel adolescentibus, nisi solerti cura expurgati, tradendi aut praîlegcndi erunt.
CAPlîT V
DE QUIBUSDAM SPECIALIS ABGUMENTl LIBIUS
11. Damnantiir libri, in quibus Deo, aut beataî Virgini Mariic, vel Sanctis, aut Gatholicœ Ecclcsiœ ejusque cultui.
vel Sacramcntis, aiit Apostolicai' Sedi deti'aliitur. Eidem reprobationis jiidicio subjaccnt ea opéra, iii quibus inspirationis Sacrai Scriptiiraî conceplus perverlilur, aut ejiis exlensio nimis cbarctaUir. Prohibenlur quoqiie libri, qui data opéra Ecclcsiaslicam Hicrarchiam, aut statum clericalcm vel religiosum probds afficiuut.
12. Ncfas este libres cderc, légère aut rctinere in quibus sortilegia, divinalio, magia, cvocatio spirituum, aliœque hujus generis supcrstitiones docentur, vel commendantnr.
13. Libri aut scripla, quîie narrant novas apparilioncs, reyelalioncs, yisiones, prophelias, miracula^ vel quae noA^as inducunt devotiones, etiain sub pniïtextu quod sint privata', si publiccntur absquc légitima Supcriorum Ecclesiaî liccntia, proscribuntur.
14. Prohibentur pariter libi'i, qui duellum, suicidium, vel divortium licita statuunt, qui de seclis massonicis, vel aliis ejusdem generis socielatibus agunt, easque utiles et non perniciosas Ecclesire et civili societali esse conlendunt et qui errorcs ab Apostolica Sede proscriptos tueutur.
GAPLT VI
DE SACIUS IMACmUîUS ET liSDULGENTlIS
15. Imagines quomodocumque impressœ Domini Nostri Jesu Ghristi, beataî Maria) Virginis, Angclorum atque Sanctorum, vel aliorum Scrvorum Dei ab Ecclcsia^ sensu et decretis ditïbrmes, omnino velantur. Nova> vero, sive preces habeant adnexas, sive absquc illis edantur, sine ecclesiasticcP poteslalis licentia non publiccntur.
16. Univcrsis intcrdicitur indulgentias apocryphas, et a Sancla Sede Apostolica proscriptas vel revocalas quomodocumque divulgare. Oua> divulgata' jam fucrint, de manibus fidcliiim auferantur.
17. Indulgenliarum libri omncs, summaria, libelli, folia, Ole, in quibus eariim concessiones conlinciitur, non publicenlur absque competentis aiiGloritalis licenlia.
GAPUT YII DE LIBRIS LrrUUGICIS ET PRECATORIIS
18. In authcnticis cditionibus Missalis, Breviarii, Rilualis, Oîieremonialis Episcoporum, Pontificalis Romani, aliorumquc librorum liturgicorum a Sancta Scde Apostolica approbatonim, nemo quidquam immutare prpesumat : si sccus faclum fuerit, hdd noYX editiones prohibeantiir.
19. LitanitT omnes, piwter anliquissimas cl communes, qum in Brcviariis, Missalibus, Ponlilicalibus ac Rilualibus conlincnlur, et pra^ter Litanias de beata Virgine, qu» in sacra yEde Laurelana decanlari soient, cl Litanias sanclissimi Nominis Jesu jam a Sancta Sede approbatas, non edanlur sine rcvisione et appmbatione Ordinarii.
20. Libros, aul libellos precum, devotionis, vcl doctrinœ inslitulionisqucreligiostie, moralis, ascetica>, myslicaî, aliosque hujusmodi, quamvis ad fovendam populi christiani piclalem conducorc videantur, nemo prœter légitimai auclorilalis licentiam publicet : secus prohibili habeantui'.
CAl'UT VtlJ DE DIAlUlS, FOLIIS ET LUJEIJJS PERIODIGIS
21. Diaria, folia et libelli periodici, qui l'eligionem aul bonos mores data opéra impelunt, non solum nalurali, sed eliam ecclcsiastico jure proscripti habeantur.
Curent autem Ordinarii, ubi opus sit, de bujusmodi leclionis periculo et damno fidèles opportune monerc.
22. Nemo e catholicis, praisertim e vii'is ecclesiasticis, in
hujiismodi diariis, vel foliis, vcl libellis periodicis, quidquam, nisi suadcnte jusla et rationabili causa, publicet.
GAPUT IX DE FACULTAÏE LEGENDl ET RETliVENDI LIBROS PIIOIIIBITOS
23. Librossivc speciallbus, sive hisce generalibus Decrelis pi'oscriplos, ii tantum légère et retinere poterunt, qui a Sede Apostolica, aiit ab illis quibiis suas delegavit, opportunas fucrint consecuti facultates.
24. Goncedcndis licentiis Icgcndi et retincndi libres quoscumque prohibilos Romani Pontifices et Sacram Indicis Gongregalioncm praaposiiere. Eadem nihilominus poteslate gaudent, tum Suprema Sancti Officii Gongrcgatio, tum Sacra Gongregatio de Propaganda Fidc pro regionibus suc regimini subjectis. Pro Urbctantum, ha3C facultas compelit etiamSacri Palalii Apostolici Magistro.
25. Episcopi aliique Prœlati jurisdictionc quasi cpiscopali pollcntes, pro singularibus libris, atque in casibus tantum urgenlibus, licentiam concedere valeant. Qiiod si iidem generalem a Sede Apostolica impetraverint facultalem, ut fidelibus libres proscriptos legcndi retinendique licentiam impertiri valeant^ cam nonnisi cum deleclu et ex justa et rationabUi causa concédant.
26. Onines qui facultatem Apostolica m consecuti sunt legendi et retincndi libi'os proliibitos, neqiieunt idco légère et retinere libres quoslibct, aut ephemerides ab Ordinariis locorum proscriptas, nisi eis in Apostolico Induite expressa facta fnerit poteslas legendi et retinendl libres a quibuscumque damnâtes. Meminerint insuper qui licentiam legendi libres prohibilos obtinuerunl, grayi se prœcepto tencri hujusmodi libros ila cuslodire, ut ad aliorum manus non perveniant.
CAPIJT X DE DENUNCIATIONE PRAVORUM HBRORUM
27. QuamYis catholicomm omnium s'il, maxime eomm, qui (loctrina prsevalcnt, pcrniciosos libros Episcopis, aut Aposlolic» Sedi denunciare; id tamen spcciali titulo perlinct ad Nuutios, Delegatos Apostolicos, locorum Ordinarios, atque Rectorcs Univcrsitatum doctrince laude florcuLium.
28. Expedit ut in pravorum librorum dcnunciationc non solum li])ri tilulus indicetur, scd eliam, quoad ficri polcst, causa? cxponantur ob quas liber censura dignus cxislimatur. lis autcm ad quos denuncialio defortur, sanctum crit, denuncianlium nomina sccrola scrvare.
29. Ordinarii, etiam lanquam Dclegati Sedis Apostolicœ, libros, aliaquc scripta noxia in sua Diœcesi édita yel diffusa prosci'ibcre, et e raanibus fidelium auferrc stiideant. Ad Apostolicum judicium oa déférant opéra ycI scripta, qua? subtilius examen exigunt, vel in quibus ad salutarem effeclum conscquendum, suprema^ auctoritatis sontentia requiri videatur.
TITULUS II
