XVIII
X kal. mai. — Sancti Iuliani Viennensis episcopi. Hic sub lustiniano imperatore floruit, quo tempore lohannes pontifex et Symmachus et Boetius consulares viri a Tlieoderico arcano occiduntur,
Adon. — Justin (518-527) : Après un récit de Vamhassade et de la mort du pape Jean : Quo ternpore Symmachum atque Boetium consulares vires pro catholica pietate idem Theodericiis occidit Iulianus Viennensis ecclesiae episcopus floruit.
Martyrologe, 2:2 avril : Viennae s. Iuliani episcopi et confessoris.
//// non. nov. — Sancti Domnini Viennensis episcopi. Hic sub lustiniano IP principe floruit, quando Hildericus rex Wandalorum episcopos ad ecclesias reverti casque instaurare praecepit, et Benedictus abbas virtutibus floruit. Hic doctissimus tam in divinis quam in saecularibus artibus emicuit, amator
(1) .\ partir d'ici, le manuscrit de Berne faisant défaut, le texte est celui de rilagiologe; quand j'ai cru devoir le corriger, j'ai indiqué en note la leçon du manuscrit avec le siglc H.
paiiperum, redemptor captivorum et vita religionis probatissimae vixit. ut in epitaphio eiiis religiose est inscriptum (1) :
Domninus papa in nomine Christi pauper episcopus. Domninus res suas Domino qui mente dicata Omnigenas Christo dignis virtutibus offert, Mente castus et lege pius, facundia dives, Nescius iniusli dootusque rescindere culpas, Intemerata fide divina in sede locandus. Nil proprium cupiens redimit quos possidet hostis. Vestitum, pastum, potum tectumque rainistrat. Solus erit iussu Domini data morte superstes.
Qui autem tumulo eius condidit basilicam in fine epitaphii ita invenitur sciilpsisse : Ex voto Flavius Lacanius v. c. [cum] suis fecit de proprio basilicam secretarium et porlicum.
Var. — quando] quoniani H — ccclcsias] ecclesiara H — Domnus H — Domino] Dro H — omnigenis Christum H — eff'ert H — fides H — nihil H — data] in marg. : al. de H — omni genam Dubois — v. c] II c H — cum om. H, restitué d'après Dubois.
Adon. — Justin [h\%-h^'i) : Post Transemundum CLiildericiis... in Wandalis regnum suscepit... episcopos ab exilio reverti iussit eisque ecclesias reformare praecepit. — Justinien (527-565) : Benedictus abbas virtutum gloria claruit... Viennensis episcopus Dom<n>iniis floiiiit. Hic tam in divinis quani in saecularibus artibus claruit, amator paujjerum, redemptor captivorum, vitaquc probatissimus.
AT kal. mai. — Sancti Pantagathi Viennensis episcopi, qui floruit supradicti lustiniani imperatoris temporibus. Hic consularibus fascibus primum sublimis sed Christi humilitate primus, postmodum V annis episcopalem sedem fidelissime rexit, sub consulatu Paulini iunioris et Basilii vita functus. Hic in Aurelianensi synodo IP cum beato Lupo Lugdunensi residens XXXVI capitula pernecessaria omni statui ecclesiae promulgavit. Cuius vitam in epitaphio eius lector ita descriptam inveniet (2) :
Sanctorum vitam transactis cursibus evi scriptis posteritas cernere magna cupit,
(1) Cette inscription ne s'est conservée que dans rHagiologe et dans l'édition de Dubois, Dibl. Floriac. Viennae antiquitales, p. 34. Cf. Leblant, n* 405.
{,1} Cf. Leblant, n° 4'^9.
ut valeat similis cortis consistere voris atqiic piocul tendat viverc post obitum. 5 Hoc igitur sancti conduntiir membra sepulchro Pantagati patris pontificisqiie pii, ciiius vita fuit gemino siiblimis honore,
fascibus insignis, religionc potens.
Arbitrio regum quaesturae cingula siimpsit 10 stemmatc praecipiuis, plus probitatc cluens ; dans epulas primis largo et munere gratas,
paupcribusquc dédit, caelica régna petens.
Ingenio soUers ingenti dogmate fulsit,
orator magnus, vales et ipso fuit.
15 His igitur studiis primaevo flore iuventae
inter summatos esse prior studuit.
In sobolem feli.x diviso munere vidit :
pars sacrata Dec, pars genitura manet.
Post matura vero quam cessit tem|iore vita 20 culnien apostolicum contulit aima fides.
Sic linquens mundum caelestem possidet arcom,
qui sit praesidium, celsa Vienna, tibi.
Bissenum vitae conplevit tramite lustrum
annis quinque super saecula nostra videns ;
25 in quibus aeternae contemplans praemia vitae
lucem perpetuam promeruitque suae
Sepultus est in oratorio beati Georgii qui est in sinistra parte ecclesiae Apostolorum.
Var. — 1. evi] élus H — 2 posteritas] praeteritis H — 5 igitur sancti] quia sacrati H — Il et 1. m.| largo de munere H — gratas conicci; gâtas codd. — 13 solers H — ingenti] vigoris [vai\ vigore) H — 15 hic H — 17 sobole faelex H — vidit] peut-être faut-il corriger vivit — 18 sécréta H — 19 natura vivo ... viva (?) H — 21 Hic H — 22 Viennatibus H — 23 complevit H — 24 spreula... valens H — 25 premia P —
Adon — Justin II (565-578) : Pantagathus Viennensis ecclesiae episcopus floruit. Hic consularibus fascibus primum sublimis, sed Christi humilitate postmodum primus, V annis episcopalem sedem fidelissime rexit. Sub consulalu Paulini iunioris et Basilii vita functus est.
Martyrologe, 17 avril : Apud Viennam s. Pantagathi episcopi.
// id. nov. — Sancti Ysicii Viennensis episcopi. Et hic sub lustiniano floruit. Qui resedit in Aurelianensi synodo, ubi de dogmatibus ecclesiasticis XXIII capitula sunt édita. Et hic cuius fuerit sanctitatis et cuius ante episcopatum potestatis
titulus epitaphii eius pandit, positus iuxla sepulchriim beati Aviti(l):
1 Praesulis iunctam tumuloque Aviti Funus Haesici tegitur sepulchro qui cluens olim micuit honore pontificali.
5 Qiiique muiidanis titulis peractis Quaestor et regum babilis, benignus, ambiit demum habitai'e sacns incola tectis.
9 Cultibus Cbristi sapienter haerens fautor et pacis studuit furentes reddere cives speciali vote mentis amicae.
13 Temporum mensor numéros modosve calculo cernens strenuusque doctor unde fraterna docuit libenter agmina templis.
17 Septenura necduni peragens bilustrum corpus huic sedi posuit beatae mente cum iuslis babitans refulget luce perenni.
21 Quem soi-or Marcella gemeas obisse ullimum praebens lacrimis levamcn nomen hic scalpsit tilulumque fixit carminé parvo.
Var. — 2 Funes P : Onus H — 5 quinque H — 6 questor P — babitis H — 8 terris H — 9 berens P — 12 amice P — 13 modosuae P — lô superna H — 16 templi H — 17 inlustrum H — 19 sanctis H — 20 per aevum H — 21 obiisse H — 22 prebens P — lachrymis H — 23 sculpsit H — finxit H.
Ado.n. — Justin II (565-578) : Gui (Panlagatbo) successitin episcopatu Isicius, qui et ipse sub lustiniano floruit.
AT kal. decemb. — Sancti Naamati Viennensis episcopi. Hic sub lustiniano et lustino imperatoribus floruit. Huius autem vitam titulus ipsius luce aperta pandit. (2) :
Humanos quicuraque tremens sub pectore casus ingemis et lustras oculo manante sepuichra.
(1) Leblant, n* 413.
(2) Leblant, n» «ô.
atque dolens niiiiio tecuni maerorc volutas
quod cunctos mors sacva voret, quod sepiat umbra 5 perpétue leti niillum solutura per aevum,
hue vultus convcrte tuos, hue lumina flecte
et eape solamen posito maestissime fletu ;
aeternum quia vivit homo si iusta sequatur,
si teneat, Gliristique libens praecepta facessat 10 ut tenuit tumulo positus Namatius isto.
Qui eum iura daret eomraissis urbibus amplis
adiuncta pictate modis iustissima sanxit
patricius, praesul, patriae reetorque vocatus.
Hinc spraetis opibus, titulis mundique reiectis 15 aeterno sese placuit submittere régi
et parère Dei mandatis, omnibus aptus.
Sic postquam meritis servata et lege superna
maxima pontificis suseepit munera dignus,
quin etiam sumpto mercedes addit honore : 20 pauper lactus abit, nudus discedit opertus,
captivus plaudit liber sese esse redemptum,
eivis agit grates tantoque antistite gaudet.
Inter se adversos inlata pace repressit.
Perfugium miseris erat et tutela benignis, 25 nobilis eloquiis et stemmate nobilis alto,
nobilior meritis et vitae clarior actu,
vivat ut aeternum et Christi laetetur amore,
Huius si quaeras aevum finemque salutis,
septies hic denos et très conpleverat annos 30 post fasces posuit vel cingula Symmachus aima (1)
iunior, et quintus decimus cum surgeret orbis,
ad summos animam caelos emisit opimam,
corpus humi mandans terrae terrena reliquit.
Sepultus est ad sinistram partem altaris Apostolorum ; dcinde translatus est in basilicam s. Mariae et positus rétro altare.
Var. — 1 Humanis H — 3 merore P — 4 saepiat H — 5 laetis P : lucis H — 7 mestissime P — 9 lubens H — facescet H — 10 Naamatius H — 12 sanetissima H : idem in margine : al. iustissima — 17 servare H — 18 pont.] pro factis H — 19 addet P — honores H — 22 cuius P — 27 aeterni H — gratetur P — 28 queras P - 29 conpleverant P : compleverat H — 30 Symmacus P — ampla H.
Adon. — Jiislin II : Hoc tempore Namatus Viennensis eeclesiae epis-
(1)11 s'agit ici du consul Symmaque de l'année 485: Namatius était né post cens. Symmachi, c'est-à-dire en 486 (cf. C. /. L., t. XII, n° 2485; Leblant, n" 388 A); il mourut en 559 ou 560, après avoir vécu 73 ans, soit 14 lustres, le 15* étant commencé, quintus decimus cum surgeret orbis.
copus floi'uit, nobilis stemmate, scd nobilior vita et eloquio... Namatus episcopus Vicnnensis se|)luagosimo anno vitae siiae defungitur.
III kal. dccemb. — Sancli Philippi Viennensis episcopi, temporibus Tiberii imperatoris. Guius lempore Eutycius Constantinopolilanus episcopus de resurrectione carnis a beato Gregorio adbuc apocrysario convincitiir : docebat enim corpus nostrum in resurrectione impalpabile, ventis aereque futurum esse subtilius.
Adon. — Tibère (578-Ô82) : Philippus Viennensis episcopus clams floi'uit. Cuius tennporc monasteriuin s. Andreac subterioris Viennae condituni a Ren:iilla Eugenia, Ansemundi duels filia, atque sub testamento rnatri ccclesiae traditum. Natn aliud monastcrium supeiius s. Androae in colle clvitatis situm iam erat. Fiindaverat enim ipsum bcatissimus Leonianus temporibus s. Aviti eiusdem urbis episcopi, ubi eadem ipsa Remilla sub regulari disciplina nutrita fuerat.
ni non. febr. — Sancti Evanti Viennensis episcopi. Hic resedit cum sancto Prisco Lugdunensi et Artemio Senonico et Remegio Beturigae episcopis apud Matisconem, ubi paritercum aliis sanctis episcopis XX capitula ecclesiastico ordini perfecta roboravit, ubi sanctus Syagrius Educnsis in eorum concilie pariter resedit.
Var. — Perfreta.
Adon. — Tibère (bl 8- bS2] : Post Philippum Evantius vir sanctus episcopus Viennae levatus est. Hic cum sancto Prisco et Artemio Senonico et Remigio Biturigensi et cum aliis sanctis episcopis XX capitula ecclesiastica perfecte roboravit. Quibus consedit quoque Syagrius Eduennensis episcopus, vir summae sanctitatis.
Id. ian. — Sancti Veri Viennensis episcopi, sub Tiberio et Mauritiano imperatoribus, quando Erminigildus Gothorum régis filius ob catholicam lidem regno privatus in carcerem proiectus est, ad extremum nocte sancta dominicae Resurrectionis sccuri in capite percussus, martyr regnum caeleste intravit. Huius tempore sanctus Desiderius diaconi ministerio nexus ecclesiae serviebat.
LE LIVIŒ F.PISCOI'AL UE LÉGER. 193
Vah. — Erniinigildi.
Adon. — Maurice (582-t302) : Ermenigildus Lewigildi Gotborum régis filins ob fldei catholicae confessionom inexpugnabilem a patie aiiano regni privatus infulis, insuper in carcercm proiectus, ad cxtreimim noctc sancta doniinicac Rcsurrcctionis securi in capite percussus, regniim caelcste pro terreno rex et martyr intravit... Yiennensis episcopus Veriis claruit, Huiiis tempore Desidcrius Augustodiinensis génère in ordine diaconi ecclesiac Viennensi serviebat.
Martyrologe, 13 janvier : Apud Viennam, s. Veri episcopi, qui [)raesedit ecclesiac post. s. Evantiuni.
A' kal. iun. — Sanctus Desiderius Viennensis episcopus Mauritii imperatoris tempore floruit. Idem autem sanctus vir fuit enutritus a sanctissimo episcopo Naamato in ecclesiasticis doctrinis, a tempore Clotharii usque ad tempus Childeberti, cuius tempore in episcopatu sublimatus ubique reluxit. Augustudunensis génère usque ad maturiores annos Augustuduni nutritus, postmodum magisterio b. Veri Viennensis episcopi adhaesit. Passus est autem sub Theoderico Childeberti filio, Mauritio adhuc imperante, Gregorio magno doctore iam pontifice, quando Gothi a Recharedo, Leandro episcopo instante, ad catholicam fidem revertunlur. lacet sepultus rétro altare Apostolorum extra urbem honorifice.
Adon. — Maurice (582-602) : ... intravit (1). Cuius frater E-icbaredus mox ut regnum post patrem accepit, omnem gentem Gothorum oui praeerat, instante Leandro Hispalitano episcopo qui et Ermenigildumdocuerat, ad catholicam fidem convertit... Viennensis episcopus Verus, etc.. serviebat. Gregorius Romanae ecclesiac praesul et doctor eximius claruit. Post Verum cpiscopum sanctus Desiderius succedit. Hic beatissimus Brunichildem reginam ex impietatibus suis arguens a comitibus eius ipsa iubente in territorio Lugdunensi super fluvium Galaronam perimitur, niartyrque gloriosus caeleste regnum ingreditur.
XVI kal. iul. — Sancti Domnoli Viennensis episcopi, imperante Phoca. Quo <;tempore>> instante beato Gregorio per Augustinum gens Anglorum fidem Christi suscepit. Regnabat autem Burgundionibus Theodericus Childeberti filius etClolarius Francis.
(1) Cf. ci-dessus, n" XXV.
194 FASTES ÉPISCOPAUX DE l'aN'CIENNE GAULE.
Var. — temporc om.
Adon. — Pliocas (602-610) : Uomnolus Vicnnensis episcopus tune florebat, vir strenuus et in tedimendis captivis piissimus. — Unpeu plus haut, sous Maurice, il est parlé de la conversion de V Angleterre et du roi Clotaire II, mais 7ion de Thierry II.
XVIII kal. iul. — Sanctus Etherius Yiennensis episcopus, Eraclio Romanis imperante et Francis Glotario. Quo vivo ecclesia Romae b. Mariae virginis Rolunda consecrata est, quam Foca imperator Bonefacio episcopo concessit. Quo anno Persae Iherosolyniis sancta loca prophanantes eliam crucem Ghristi inde aufferunt. Quo anno Anastasius monachus apud Persas martyrium suscepit cum aliis LXX. Positus est in ecclesia s. Georgii.
Adon. — Heraclius (610-641) : Aetlieruis Viennensis, vir in omnibus Rximius, praeclarus habetur. Chlotarius lex, etc. — Plus haut, sous Pho cas, mention de la consécration du Panthéon par le pape Bonifacr, et de la permission de Phocas. Toujours sous Phocas : Persae... Hierosolymam capiunt, ac destruentes ecclesias, sancta quoquo loca profanantes, etiam vexillum dominicae crucis auferunt... — Sous Heraclius : Anastasius Persa, monachus, ... decollatus cum aliis LXX martyiium complevit.
Martyrologe, li juin : Viennae, s. Ethcrii episcopi.
]'// kaJ. mai. — Sancti Glarenlii Viennensis episcopi. Hic Constantino imperatore et Dagoberto Francorum rege claruit. Cuius tempore Martinus papa GY per episcopos Romae congregatos damnavit Gyrum, Sergium, Pyrrhum et Paulum, qui nec unam nec duas in Ghristo voluntates confitendas esse dicebant quasi Ghristus nihil velle aut operari credendus sit. Huius episcopi temporibus Martinus papa exilio relegatus Ghersonae moritur, signis ibi post mortem refulgens.
Adon. — Constant 11 (641-668) : Clarentius, vir satis eruditus, Viennensis episcopus claruit. — Unpeu au-dessous : Gonstantinus... exposuit typum adversus catbolicam fidem, nec unam nec duas voluntates aut operationes in Ghristo definiens esse confitendas, quasi nihil velle vel operari credendus sit Ghristus. Unde Martinus papa, congregata Romae synodo GV episcoporum, damnavit... Cyrum, Sergium, Pyrrhum et Paulum haereticos... Pv.elcgatus Gliersonani ibidem vitam fi ni vit, multis in codem loco virtutum signis usque hodie refulgens.
Martyrologe, 25 avril : Apud Viennam s. Clarcnlii e|}iscopi et coiifessoris.
IIII id. dcc. — Sancti Syndulfi Viennensis episcopi. Et hic Gonstantini imperatoris temporibus fuit, adhuc Dagoberto régnante. Cuiiis tempore eclypsis solis facta est V non. maii et Constantinus imperator in balneo occisus.
Adon. — Constantin Pogonat (668-685) : Sindiilphus, Viennensis ecciesiae episcopus, clarus liabeUir... Dagobcrtus rex ecclcsias sanctoi'um ditavit. — Plus haut, sous Constant II : Facta est eclipsis solis V non. maii... Constantinus imperator post pliirimas depraedationcs in piovinciis factas occisus in balneo periit.
X kal. nov. — Sancti Hecdicii Viennensis episcopi, magnae religionis ut ferunt viri, temporibus Gonstantini filii Gonstantini, adhuc Dagoberto régnante. Guius tempore Nectarius (1) episcopus Antiochenus a GL episcopis, praesentibus legatis Agathonis papae, damnatus est cumstiis praedecessoribus Gyro et Sergio et sequacibus suis, et in eius loco Theophanius ordinatus est.
Adon. — Constantin Pogonat (668-685) : Sindulfo episcopo dcfiincto, Hecdicus Viennensis ecclesiae praesulatuin suscepit, magnae religionis vir; claruit autem usque ad ultimum tonipus lustiniani imperatoris, cuiusct tempore obiil. — Un peu plus haut, récit du Vh concile.
XIIII kal. fehr. — Sancti Eoaldi Viennensis episcopi, sub tempore lustiniani imperatoris, Francis régnante Glodovaeo filio Dagoberli; mansit autem usque ad initium regni Theoderici, quo tempore Wilibrot Frisionum episcopus a Sergio papa ordinatus est , imperator exilio Ponthi ob perfidiam relegatus.
(!) Il y a ici une confusion. Adon appelle correctement Macarius le patriarche d'Antiochc qui fut déposé au VI» concile œcuménique. i\Iais, à propos de ce concile, il rappelle brièvement les cinq autres, et, à cette occasion, il nomme Nectarius, évéque de Gonstantinoplc, au temps du deuxième. Notre auteur aura lu trop rapidement et confondu les deux noms.
Adon. — Justinien II (GSÔ-C95) : Papa Sergiiis ordinavit venerabilem virum \Vjlibiodum cognominc Clcmentcm, Frisionum gcnti episcopum. Caldcoldiis cpiscopus Vienncnscm ecclcsiam rexit usqiie ad lempora Thcodcrici régis. lustinianus impciator, ob culiiarn ])crfidiae rcgni gloria privatns, e.\ul in Pontum seccdit.
Martyrologe, li janvier : Apud Viennam s. Caaeldi episcopi.
Kal. april. — Sancti Dodolini Yiennensis episcopi, Leone Romanis irnperante et Francis Theoderico. Cuius tempore Sergiiis papa mirae magnitudinis ligni dominicae crucis partem diu abditam invenit. Huius temporibus claruit sanctus Gutbertus Lindisfarenus episcopus in multis miraculis.
Adox. — Léonce {Léo, 695-697) : Papa Scrgius. . mirae magnitudinis poftioncm ligni salutiferi dominicae crucis inlcrius reposiiam inspe.vit... Dodolenus Vienncnsis cpiscopus clarus iiabetur... — H est ensuite beaucoup question de Thierry {III). Reverenlissimusecclesiac Lindisfarnensis... antistes Culbeitus totam ab infanlia usquc ad finem vitam miraculorum signis incl^lara du.xit.
vu kaL.iul- — Sancti Boboni Viennensis episcopi, lustiniano imperatore, c]ui reversas de exilio regnabat cum Tiberio filio ; mansit usque ad tempora Philippini, occiso lusliniano. Regnabat Francis adbuc Tbeodoricus; erat papa Constantinus.
Adon. — Tibère Apsimare (697-703) : Bobolinus, Viennensis ccclesiac episcopus. insignis claruit. — Plus loin, sous Justinien II {bis], il est question de la restauration de ce prince, cum Tiberio filio, de son renversement par Philippicus, et du pape Constantin.
/// non. nov. — Sancti Georgii Viennensis episcopi. Anastasius imperabat ; Tbeodoricus adbuc Francis regnabat ; Pepinus maior domus sub Sigiberto(l) Austrasiorum rege erat, cui suc-
(l) C'est, sans doute, de Dagobert II (G74-G78) qu'il est ici question. Pépin d'Hcristal fut, en effet, maire du palais sous ce prince. Son fils, Grimoald, devint maire de Neustrie. en G95, sous Childcbert III (G95-711); il mourut, non sous ce prince, ni, à plus forte raison, sous son prédécesseur Clovis III (G9I-695), mais sous Dagobert III (711-71.')), en 714. Son père, Pépin, lui survécut quelques mois.
LE LIVRE RPISCOPAL DE LÉGEH. 197
cessit Grimoldus filiiis, qui in carcere sub Clodovaeo defecit. Qlio tempore sanctiis Leodegariiis diversis poenis ab Ebroino affliclus ultimo decollatus est etGerimus fralereius, atque aliis modis afilicli.
Adon. — Tti^re (697-703) : Post quem (Bobolinum) Gcorgiiis, magnac virtutis episcopiis, in eadcm iirbe constitiiitur. — Sous Léonce (695-097) : [Ebroinus]... sanctuin Loodogarimn diversis pociiis affcctiim gladio porcussit; Gerinum quoquo fralrcm eius diu exci uciatuin peremit.
XI kal. feb. — Sancti Blidranni Viennensis episcopi. Theodosio imperanle et Francis Clodovaeo cui successit frater eius Childebertus, cuius tempore sanclus Audoninus Rotomagensis episcopus. Que tempore Pipinus Ansegelli filius et Martinus frater eius Austrasiorum regnum sub rege disponebant; sanctus Grimoaldus filius Pipini, vir in religione clarus, maior domus Francorum erat.
Adon. — Anastase II (713-714) : Clotarius [lisez Ciodovaeus, Clovis III], filius Thcoderici puer, Francis regnavit annos très ; cui successit Childebertus frater eius, vir inclytus. Defuncto Northberto, maior domus Grimoldus Pippini filius effectus est... Blidramnus, Viennensis ecclesiae episcopus. — Plus haut, sous Léonce (695-697), il est question de s. Ouen de Rouen; il est dit aussi que Martinus et Pippinus iunior, filius Ansegesili, regibus decedentibus dominabantur in Austria.
XXXYII
II id. oct. — Sancti Agrati (1) Viennensis episcopi, tempore Leonis imperatoris, régnante Francis Ghildebei'to et Grimoaldo iusto viro maiore domus, cuius tempore Anastasius imperator a Tiberio captus iuramento clericus ac presbyter factus est.
Adon. — Justinien II bis (703-711): Ilognavitqiie Philippicus loco lustiniani (711); Francis adhuc Tlieodoricus regnabat (f 691) ; Dcodatus, Viennensis episcopus, magnae parsimoniac vir, florebat.
Non. iul. — Sancti Boaldi Viennensis episcopi, imperante Leone, Dagoberto Francis régnante filio Childeberti. Hic sanc-
(I) Sur cet cvcquc, cf. ci-dessus, p. 170.
tus episcopus Viennensem ecclesiam rebus auxit. Erat enim affinis Francorum regibus. Ecclesiam construxit infra civitatem in honore martyrum Tliebaeorum, Mauritii sociorumque eius, et res ecclesiae ex eo maxime tempore titulantur ipsorum martyrum nomine, cum antea episcopii maior domus in honore VII Fratrum Machabaeorum ex antiquo a primis episcopis ibi consecrata fuerit.
Var. — res] très.
Adon. — Tliéodose III (714-716) : Eoldus Viennensis episcopus iam liabcbatur... — Léon /// (716-741) : Tune sanctus episcopus Eoldus Viennensem ecclesiam rebus auxit. Erat cnim afBnis Francorum regibus. Quique etiam infra civitatem in honore bentorum maityrum Tliebaeorum, Mauricii et sociorum eius. domunculam cryptatim constru.xit; ibique non mediocrcm partem reliquiarum sive ex his martyribus sive ex aliis posuit. Atque ex eo tempore res ecclesiae nomine beati Mauricii attitulantur, quando ex antiquo et maior domus in honore septem martyrum Machabacorurn et facullates eiusdem ecclesiae sub nomine eorum a fidelibus offcrrentur et consecratae mancrent.
XXXVIIII
VII kal. iun. — Sancti Bobilini Viennensis episcopi, Leone
imperante, Dagoberto Francos régente, cuius tempore Grimoldus vir iustus, cum pervenisset in basilica beati Landeberti niartyris Leodio, occisus est. Hoc tempore Leutprandus rex ossa beati Auguslini ex Sardinia dato magno pretio Ticinis transtulit.
Adon. — Léon III (716-741) : Post Eoldum episcopum Bobolinus Viennensis episcopus successit. — Plus haut, sous Anaslase II ; Regnum suscepit Dagobertus ; ... maior domus Grimoldus, vir modestus et iustus... ])erempti!s est in basilica s. Landeberti. Ceci est placé sous l'épiscopal de Blidvanmis. Sous celui d'Eoldus, Leutbraiidus rex... depopulata Sardinia, ... ossa beati Augustini... dato pretio accepit et transtulit ea in Ticinum.
Non. iun. — Sancti Austroberti Viennensis episcopi, tempore Michaelis (1) imperatoris, Francis régnante Daniele quondam clerico, quem in regnum statuentes Chilpericum nuncuparunt, maiore domus existente Theoaldo Grimaldi filio. Tune temporis
(1) C'est Lconis qu'il faudrait.
Pipinus mortuus est, cuin principatum obliruiisset XXVIl annos, relicto Kaiio in suo locomaiore domus sub Olodovaeo rege. Hic episcopus sanctus in villa quadam proprietatis siiae Vilidiaco, non longe a Sequana fluvio sepullus est.
Var. — quadam] quondain — Sequano — sepultiis est om.
Adon. — Léon III (7 16-7 -'il) : Hiiic (liobolino) Austrobei'tus, vir stienuus et nobilis, episcopus succedit. Hic sepultus est in villa quadam proprietatis suae Vidiliaco, non longe a Sequana fluvio. — Plus haut, au temps d'Anastase II et de BUdrannus : Pater eius (Grimoaldi) Theudoaldum in honore defuncti jiatris instituit Leodico, anno inc. dom. DCCXIIII in nienseaprili. Nec mnlto post Pippinus patcr eius mortuus est, eodem anno, medio dccembri. Obtinuit antem principatum sub nominatis regibus annis XX Vil... Sous Léon et Eoldus : Franci Danielem quemdam clericum... in regno stabiliunt atque Chilpericiim nuncupant.
Non. iun. — Sancto vero Austroberto defuncto Villicarius succedit, qui ossa beatissimi martyris Ferreoli et caput beatissimi Iuliani intra Viennam transtulit, quia ecclesia ipsorum ultra flumen magno opère posita a Saracenis fuerat incensa. Hinc Vilicarius, quia noluitvidere ecclesiam suam rébus sacris expoliatam, eo enim tempore Franci furioso et insano satis consilio res Deo oblatas in suo usu retorquere consiliati sunt, hic monasterium ss. martyrum Agaunensium ingressus vitam venerabilem duxit. Sicque dissipato et vastato tam intus quam foris episcopatu Viennensi, aliqui anni sine episcopo sunt transacti, laicis sacrilège et barbare res sacras Deo obtinentibus.
N KV^. — <et>quia — magnopere.
Adon. — Léon 111 (716-741) : Willicarius Austreberto venerabili episcopo Viennae succedit. Qui ob cladom Sarracenorum, cum csset domus praeclarissima maityrnm citra Rhodanum ab eis iam incensa , ossa beati Ferreoli cum capite Iuliani martyris infra urbein transtulit, eisque accelerato opère non magno precio ecclesiam construxit, ubi et eorundem martyrum rcliquias reverenter composuit. Idem Wilicarius, cum furioso et insano salis consilio Franci res sacî'as ecclesiarum ad usus sucs rétorquèrent, videns Viennensem ecclesiam suam indecenter liumiliari, relicto episcopatu, in monasterium sanctorum martyrum Agaunensium ingressus, vitam venerabilem duxit. Vastata et dissij)ata Viennensis et Lugdunensis provincia, aliquot annis sine episcopis utraque ecclesia fuit, laicis sacrilège et barbare res sacras ecclesiarum obtinentibus. — Constantin Copronyme (741-775) : ... "Willicarius relicta Viennensi sedc llomam primum abiit, ibique papae Stepliano notus efficitur;
interiecto non niulto tempore, Agauni monasteriunri maityriim in cnrann suscepit.
Adon. — Pépin (752-768) : Bertericus Vienncnsoni ecclosiam. homo sim|)le.\, suscepit rogendam. — Plus loin, après Proculus : Scplimo itinere in Aquilaniann per Viennam transitiim faciens (Pippinus), ubi tiinc Vicnncnscm episcopatum post aliquot annos Bortcrico cuidam ex familia ecclesiae dédit, usque Sanctonas pei-venit.
VI idiis iun. — Commemoratio Proculi Vienneiisis episcopi, qui simplicis et bonae vitae fuit, sub Pipino Francis régnante. Perseveravit autem usque ad principia regni Karoli régis.
Adon. — Pépin (752-768) : Post ipsura (Bertericum) Proculus episcopus, similitcf innocens et simplicis naturae.
X kal. mari. — Commemoratio Ursi Viennensis episcopi, qui sub Karolo rege et postmodum imperatore simpliciter vivons defunctus est.
Adon, — Charlemagne (768-814) • Viennenscm tune tempoiis ecclesiam Ursus, Ado Lugdunensem ecclesiam legebat.
XVin kal. april. — Commemoratio Ultraiac Viennensis episcopi, qui tempore imperatoris Karoli, cum adhuc senex Ursus superviveret et cum esset Baiovarii generis homo, episcopatum Viennensem suscepit. Cuius tempore, agente pio principe Carolo, partem rerum suarum Viennensis ecclesia recepit. Rexit ecclesiam annis XI et sepultus est in ecclesia beati Stephani, ubi antecessor ipsius Ursus sepultus iacet.
Var. — 1. 3, Bauianiii {en marge : non satis legitur).
Adon. — Charlemagne (768-814) : Post Ursuni, nimiae simplicitatis episcopuni, Vulferi, queni Vultreiam^patrio nomine appellarunt, Baioarius, Viennensem episcopatum suscepit... Poi-ro Lugdunensem Lcidradus vii- saeculari dignitati intentissimus et honori reipublicae utilis rexit ecclesiam, Viennensem Vulferi annis XI.
VI kal. febr. — Gommemoratio Barnardi Viennensis episcopi, viri solertis ingenii et eruditi, qui multo studio Viennensem ecclesiam rébus et clericis ornavit. Hic rexit eam annis XXXVI (1), et sepultus est in monasterio quod ipse aedificaverat a fundamenlis in dioecesi sua supra Isaram fluvium, ubi et sanctorum marlyrum Severini, Exuperii et Feliciani corpora transtulit.
Adox. — a la mort de Charlemagne (814) : Bernardus Viennensis episcopus erat. — A la mort de Louis le Pieux (840) : Bernardus adiiiic et Agobardus Viennensem ecclesiam et Lugdunensem regebant. Quiambo apud impcratorom delati, desertis ecclesiis in Italiam ad filium imperatoris Chlotariuin se contuieriint, et postmodum, piis impei-atoribns agentibus, Agobardus Lugdunensem, Bernai-dus Viennensem sedem recepit.
