LIVRE XV

XI. Annibas mit en avant de toute son armée! ses bêtes? qui étaient plus de quatre-vingts, ensuite ses mercenaires au nombre d'environ douze mille : c’étaient des Ligystins, des Celtes, des Baliares, des Maurusies..……..

XII. ..... Quand on fut près les uns des autres, les Romains, poussant ensemble leur cri de guerre et frappant de leurs épées leurs boucliers, se jetèrent sur leurs adversaires. Les mercenaires des Carchèdonies firent entendre des clameurs confuses, toutes différentes, car tous ces peuples, comme dit le poète, n’avaient ni la même voix,

« nile même accent : l’un avait une langue, l’autre une autre; c'étaient des hommes appelés de maintes contrées. » J'en ai fait tout à l'heure l’énumération.

XIIT. Tout le combat se faisant de près et d’homme à homme, parce que les troupes engagées ne pouvaient se servir ni de la pique ni de l'épée, au commencement les mercenaires avaient l'avantage, grâce

1. A la bataille de Zama, an de R. 552, av. J.-C. 202. 2. Ses éléphants.

286 TIOAYBIOY IZTOPIQON IE.

θοφόροι τὰς ἀρχὰς, nat πολλοὺς κατετραυμάτιζον τῶν Ῥωμαίων - τῷ δὲ τῆς συντάξεως ἀχριδεῖ καὶ τῷ χαθοπλισμῷ πιστεύοντες οἱ Ῥωμαῖοι, μᾶλλον ἐπέθαινον εἰς τὸ πρόσθεν'. “Ἅμα δὲ τοῖς μὲν Ρωμαίοις ἑπομένων χαὶ παραχαλούντων τῶν χατόπιν, τοῖς δὲ μισθοφόροις τῶν Καρχηςδονίων οὐ συνεγγιζόντων, οὐδὲ παραδοηθοὔντων, ἀλλ᾽ ἀποδειλιώντων ταῖς ψυχαῖς, πέρας ἐνέκλιναν οἱ βάρθαροι, χαὶ δόξαντες ἐγχαταλείπεσθαι προφανῶς ὑπὸ τῶν ἰδίων, ἐπιπεσόντες χατὰ τὴν ἀποχώρησιν εἰς τοὺς ἐφεστῶτας, ἔχτεινον τούτους. Ὃ χαὶ πολλοὺς ἠνάγχασε τῶν Kapynδονίων ἀνδρωδῶς ἀποθανεῖν - φονευόμενοι γὰρ ὑπὸ τῶν μισθοφόρων, ἐμάχοντο παρὰ τὴν αὐτῶν προαίρεσιν ἅμα πρός τε τοὺς ἰδίους καὶ πρὸς τοὺς Ῥωμαίους. Ποιούμενοι δὲ τὸν χίνδυνον ἐχστατικῶς καὶ παρηλλαγμένως, οὐκ ὀλίγους διέφθειραν χαὶ τῶν ἰδίων χαὶ τῶν ὑπεναντίων. Καὶ δὴ τῷ τοιούτῳ τρόπῳ συνέχεαν ἐπιπεσόντες τὰς τῶν ἁστάτων σημαίας. Οἱ δὲ τῶν πριγκίπων ἡγεμόνες, συνθεασάμενοι τὸ γεγονὸς, ἐπέστησαν τὰς αὐτῶν τάξεις. Τῶν δὲ μισθοφόρων χαὶ τῶν Καρχηδονίων τὸ πλεῖστον μέρος τὸ μὲν ὑφ᾽ αὐτῶν, τὸ δ᾽ ὑπὸ τῶν ἁστάτων αὐτοῦ χατεχόπη. Τοὺς δὲ διασωζομένους χαὶ φεύγοντας οὐχ εἴασε χαταμι-. γῆναι ταῖς δυνάμεσιν ᾿Αννίδας, ἀλλὰ προδαλέσθαι παραγγείλας τοῖς ἐπιστάταις, ἐχώλυσε μὴ παραδέξασθαι τοὺς

1. Comp. le récit de Tite-Live, XXX, xxx1v, qui, sur beaucoup de points, n’est que la traduction de celui de Polybe : Congruens clamor a Romanis, eoque major et terribilior; dissonæ illis, ut gentium multarum discrepantibus linguis, voces. Pugna Romana stabilis, et suo et armorum pondere incumbentium in hostem : concursatio et velocitas illinc major quam vis... Urgentibus et novissimis primos, ut semel motam aciem sensere..… Apud hostes, auxiliares cedentes secunda acies, Afri et Carthaginienses, adeo non sustinebant ut contra etiam.…. pedem referrent. Igitur auxiliares terga dant repente; et, in suos versi, etc.