STRABON, L. IV. LES VÉNÉTES, LEURS NAVIRES

les Romains déchiraient leurs voiles avec des faux à longue hampe. Ces voiles étaient faites en cuir à cause de la violence des vents et tendues avec des chaînes au lieu de câbles. Les Vénétes construisent leurs navires larges de fond, hauts de poupe et hauts de proue à cause des marées, et en chêne parce que ce bois abonde dans le pays1. Aussi ne serrent-ils pas trop les joints des planches ; ils y laissent des interstices qu'ils bouchent avec des algues, de peur que, quand ils sont tirés sur le rivage, le bois né se consume, faute d'humidité ; car les algues sont humides de leur nature, tandis que le chêne est sec et maigre. — Je pense que ces Vénétes sont les pères de ceux de l'Adrie. Et en effet, les Celtes qui sont en Italie sont tous à peu près sortis du pays d'au-delà les Alpes, comme les Boïes et les Sénons. C'est l'identité des noms qui a fait dire que les Vénétes sont des Paphlagons. Je parle ainsi sans rien affirmer : en pareille matière le vraisemblable suffit. Puis il y a les Osismies2, que Pythéas nomme Ostimies, lesquels habitent un promontoire qui se projette assez loin dans l'Océan, mais non pas autant que le disent ce géographe et ceux qui ajoutent foi à ses paroles. — Des peuples établis entre le Sécoanas et le Liger les uns sont limitrophes des Sécoanes, les autres des Arvernes.

2. Toute la race appelée aujourd'hui Gallique ou Galatique a la manie de la guerre; elle est irascible,

1. Tous ces détails sur les vaisseaux des Vénétes sont empruntés à César, G. G. III, 11.

2. Osismii, dans César. G. G. II, 34; III, 9; Vil, 72. Départ, du Finistère, Concarneau ou Carhaix.

τούτο έρεθισθέντες [Λεν άθρόΌι συνίασι προς τους αγώνας και φανερώς και ου μετά περισκέψεως , ώστε και εύμεταχείριστοι γίνονται τοις καταστρατηγεί ν έθέλουσι ■ και γαρ οτε βούλεται και οτζου και αφ' ης έτυχε προφάσεως παροξύνας τις αυτούς έτοιμους εσχε προς τον κίνδυνον, πλην βίας και τόλμης ουδέν έχοντας το συναγωνιζόμενον. Παραπεισθέντες δε εύμαρώς ένδιδόασι προς το χρήσιμον , ώστε και παιδείας άπτεσθαι και λόγων. Της δε βίας το μεν εκ των σωμάτων εστί μεγάλων όντων, το δ' εκ του πλήθους ■ συνίασι δε κατά πλήθος ραδίως δια το απλούν και αύθέκαστον, συναγανακτούντων1 τοις άδικεΐσθαι δοκουσιν αεί των πλησίον. Νυνί μεν ουν εν ειρήνη πάντες είσι δεδουλωμένοι και ζώντες κατά τα προστάγματα τών έλοντων αυτούς Ρωμαίων, αλλ' εκ τών παλαιών χρονών τούτο λαμβάνο μεν περί αυτών και τών2 μέχρι νυν συμμενόντων παρά τοις Γερμανοΐς νομίμων. (Cas., ρ. 1 96.) Και γαρ τή φύσει και τοις πολιτεύμασιν έμφερεϊς είσι και συγγενείς άλλήλοις ούτοι, ομορον τε οικούσι χωράν διοριζομένην τω Ρήνω ποταμώ και παραπλήσια εχουσαν τα πλείστα3. Άρκτικωτέρα δ' εστίν ή Γερμανία, κρινόμενων τών τε νοτίων περών προς τα νοτιά και τών αρκτικών προς τα αρκτικά. Δια τούτο δε και τάς μεταναστάσεις αυτών ραδίως4 ύπάρχειν συμβαίνει, φερομένων άγεληδον και πανστρατια,