XVI. — ÉPITAPHE DU MARÉCHAL DE BIRON

Archives municipales de Bordeaux, ms. Delpit, f° 95 r°, copie.

Mane, quisquis es, etiam si properas. Infœlix monumentum, adesdum, te revocat. Cineres et ossa Caroli de Gontau,. ducis quondam Bironii, Francias paris, tribuni militum, BurgundiiE proregis, hic sita sunt. Qui, rébus adversus hostes prospère gestis, ad summum honoris fastigium subito evectus, fortunam diutius ferre non potuit. Vah ! in maxima fortuna, maxima licentia, pace, terra, mari, ubique parta. Impia perdundas Galliae consilia molitus, scelestam cum duce Alobrogum iniit factionem. At novis rébus infidelis Alobrox, victus bello, extorris finibus, vitio ingenii vehemens et impotens, virum alioqui memorabilem maie perdidit. Jam omnia parata et expedita in regni concordis excidium ; instructas hostium copias in liminibus expectant signum, dum simulant reficiendo Belgarum exercitui pr^esto esse. Vicit tandem régis invicti prudentia, qui rem omnem sine tumultu fœliciter oppressit. En Bironius vocatur, cun-

I. On peut rapprocher de cette épitaphe l'cpigramme et l'épitaphe suivantes d'Etienne Pasquier :

In tnortem Caroli Gontaldi Bironii.

Sangiiiiieas loties piignas qui gesserat audax,

Vulneraque adverso pectore pertulerat, Ad trepidam damnas mortem cum ducitur, ecce

Vinciri laqueo non tulit ille manus :

FœJum et carnificis contactum respuit, at non

Distulit atroci strenuus ense mori, Supposuitque caput gladio, sic liber obivit : Mon potuit tantum mors superare ducem.

Epigramin. lib. VII, 60 (éd. Sonnius, p. 214). Caroli Gontaldi Bironii, equitum magistri. Afflictis patrias rébus fortissimus olim Labentem patriam dux ego sustinui.

Pro meritis vario Rex me cumularat honore,

Et poteram summi filius esse Jovis.

At me nescio qu3c rapuit vesana libido,

AUobrogum satago dum gêner esse ducis.

Ambitione meam volui qui perdere gentem,

Heu, maie consultus, ne pereat, pereo.

Sic statuit Princeps, et sic amplissimus ordo ; Sic patriae nostra est vitaque morsque sains.

Tumnl. lih., 34 (ibid., p. 298).

APPHNDICIZ 171

ctatur, advolat, in carccreni detcnditur, rcus pcra^ii^itur, senatus ex vetcri more pcrducllioinini judicant. Ncc lictor uspiam damnâtes c()lli<^at inanus, quod paulo antc fortitcr pro patria pugnaverant, scd solutus ad supplicium properat et capite plectitur. Vivit tamen infamis Allobrox, Pœno pœnior, sceleruni artifex, Bironii carnifex, parricida Galliiv, vivit ; cujus immortalis intaniia etiam tum vivet, cuni esse credet niortuam.