I . Le mot de cette énigme semble être chauve-souris
94 Deuxième Partie.
curione Amandino AUifero, auctore. Parisiis, 1543. » (Je pense que les mots curione Amandino AlUfero signifient : curé de Saint- Amand-l'Aillier, aujourd'hui Saint-Amand- Montrond.)
L'ouvrage est dédié à un ami de l'auteur, et peut-être aussi de Tory, appelé Nicolas Rocheus (La Roche?), qualifié ApoHinex artis doctor eximiiis, dans l'épître dédicatoire, datée : « Tumultuarie, ex aedibus nostris Amandinis, kalendis ianuarii, 1542. »
a Berosus Babilonensis, de his quae praecesserunt inun dationem terrarum; item Myrsilus, de origine Turrenorum, etc. » In-4°, Paris, i5io, avec la petite marque des de Marnef (le Pélican) aux lettres E. I. G.
Cet ouvrage, imprimé par J. Marchand, aux frais de Geofroy de Marnef, le libraire éditeur, avait été préparé par Geofroy Tory, qui a mis en tête l'épître suivante :
Philibcrtum Baboum, virum honestissimum^ Godofredus Torinus Bituricus salukm plurima iubet impartitum.
Anno praeterito , quo tempore Pli Pontificis Maximi Cosmographiam imprimendam curavi , Berosum Babilonicum in antiquitatibus regnorum bellissime recognoscere et impressoribus non immutare dare venerat in mentem; at, nescio quo aninio meo se tune agente, in aliud tempus, opéra dedita, rem propemodum divinam facturus, differre decrevi, distulissem quidem et in longissimum, atque, ut proverbio memoratur, ad calendas graecas, nisi, ut ita dicam, Berosus ipse, et quod non parvi apud me est, eritque semper, amicorum plusculi, quotidie ad aurem meam cum precibus quodam modo simul innuentes, Myrsilum, de
origine Turrenorum, Catonem, in fragmentis, Archilocum, Methastenem, Philonem, Xenophontem, deaequivocis, Sempronium, Fabium Pictorem, et Antoninum Pium, in fragmente itinerarii, coimprimendos efflagitanter desiderassent. Avarissimum est genus hominum, quod si librum (librum dico inventu rarum) trium aut quatuor versiculorum habeat (more formicarum Indiae, necnon griforum, qui aurum penitus egestum cum summa pernicie attingentium custodire feruntur), continue abstractum servat, cathenis et compedibus captivum et misellum prorsus incarcérât. Taie genus potius cum huiusmodi et formicis et grifis, quod et alii grifibus déclinant, curiosam et avaram illam singularis alicuius sibi habendi cupiditatem exercere, quam cum hominibus inhumanitatem, quod et melius forte dixerim immunitatem, habere deberet. Non solum nobis nati sumus, debemur et amicis, debemur et patriae '. Igitur ne ardentis lucernae clarissimum lumen opprimere vellevidear, sub nomine tuo, Philiberte, civium Bituricorum ornatissime, gratiusculum reipublicae factum opinor daturus Berosianam antiquitatem cum aliis authoribus nominatim praescriptis in apertum, et studium omnibus commune iam libentius emitto. Vale.
Parrhisiis, apud Gollegium Plesseiacum, 6 nonas maias 15 10.
CIVIS
L'épître de Tory est du 2 mai i5io; mais l'impression de l'ouvrage ne fut achevée que le 9 du même mois, comme on le voit par la souscription de la première édition, car il y eut au moins trois éditions distinctes de ce livre sous le nom de Tory, sans compter une foule d'autres publiées par divers éditeurs. Annius de Viterbe, autrement dit Jean Nanni, avait mis récemment en vogue les fables de Bérose, qu'il prétendait faire passer pour un document ancien ; et les savants étaient encore divisés sur l'authenticité de ce livre, que leurs disputes contribuaient
I . Tory a encore exprimé cette belle pensée en français dans son Champ fleury. (Voyez p. 21.)
à faire vendre. Tory paraît avoir pris parti pour Annius de Viterbe, puisqu'il prépara lui-même une édition du prétendu Bérose. C'est celle dont nous venons de citer la préface. Nous avons dit qu'il y avait eu trois éditions à son nom. En voici la description :
i^« ÉDITION.
In- 4° de 28 feuillets numérotés en chiffres arabes, plus 4 feuillets liminaires.
Fol. I r°, titre : « Berosus Babilonicus , de his quae praecesserunt inundationem terrarum; item Myrsilus, de origine Turrenorum; Cato, in fragmentis; Archilocus, in epitheto de temporibus; Metasthenes, de judicio temporum; Philo, in breviario temporum; Xenophon, de equivocis temporum; Sempronius, de divisione Italiae; Q.. Fab. Pictor, de aureo seculo et origine urbis Romae; fragmentum itinerarii Antonini Pii; altercatio Adriani Augusti et Epictici. » — (Ici la marque des de Marnef , avec les lettres E. I. G., et les mots Le Pélican dans une banderole à gauche, n° i5 des Marques typographiques de M. Silvestre.) Au verso de ce feuillet, l'épître de Tory. (Voyez p. 94.) Suivent 4 feuillets intercalaires, non numérotés, renfermant la table et un errata.
Fol. 2 ro. (c Berosus, de his quae praecesserunt inundationem terrarum. » Suivent les autres pièces indiquées sur le titre, jusqu'au feuillet 28, 011 on lit :
« Impressum est hoc opus Parrhisiis, in Bellovisu, per Joannem Marchant, impensis Godofredi de Marnef, anno Domini i5io, septimo idus maias i. — CIVIS. »