LE DEUXIÈME DES FRAGMENTS INÉDITS DE GUILLAUME DE CHAMPEAUX
De erealione angeli et hominis, eide libero nrbilrio eis atlributo et quid ni prædcstinatio.
Drus igitur rum csset bonus et Félix, voluit aliquos su:r Imnitalis ac Fclieilatis esse participes, constituitque ratinnales crealuras, angelos scilicet et boulines, ex quibus civitatcm suam cnmponerct. Utrisque eliani liberum urbitriuin dédit, ut quid bonuin ac uialum esset discernèrent, et ulruin vellent agcre nulla iinpcdiente necessitate liceret ; hoc autem idcirco fecit ut aliqua viderentur liabcrc mérita, si ea quæ sun crcatori placèrent, agcrent. Nam si bona agcrent vel mala non propria potestate, sed sola necessitate, nicbil vel bine premii vel inde tormenti deberent juste incurrcre, hoc lamen privilegium dicitur relinuisse Deus ut illi cum malum quidem ex se, lionuin vero non nisi a Deo, facere passent, et cmn hoc non nisi a Deo, omnibus etiam diviiia gnitia suam equaliter opem offerebat, ut quicumque ea uti vellet, niisericors in eo et justus inveniretur; si quis vero cam respueret, justicia Dei in eo inveniretur. Ilac autem divina gratia omnibus apposita omn<‘ ineritum prevenit, omnem lionam excita' voluntatein, nulla enim nisi per eum potest etiam voluntas haberi ; quos igitur sibi previdet consensuros ante deligit quant opcrcnlur. Eos vero. quos non consensuros, ante relinquit quant committant. Ipse enim oinnem animorum qualitalem cl intemperiem antequam res essent novit. Nec débet videri injustus, si secundum quod jam providit, gratiam illi auferat, isti autem conférât. Quod ut potentius cognnscatur, videnduin est quæ sit ilia gvatiæ preventio et quæ ejusdem operatio, ut quid boni a Deo angelica vel humaua habeat natura, et quid ex se et quod tantum ex se a Deo quoque habeat videamus. Preventio igitur gratis fuit ilia preparalio naturar qua quidem lioino vel angélus factus est aptus ad discerncndum bonuin
APPENDICES
et m»lum, et halicmliim ilium naturaletn liomini appetitnm quo mîmes communiter boni quant mali naturaliler vnlunt bonum. Talis igitur est |iresentia et divinæ gratis communio, hauc itaque liomo sivc angélus uaturx sus intelligens aplitudinein ut aliquoil lialieat ineritum, illi nalurali voluntati ronsenlire débet et adherere ut sicul in co est naluralis boni voluntas, ita implere ardenter cupiat. Sed cum illud per se implere non possit, adest adjutrix gratia quæ nperatur, et illam voluntatem ad efTectuin perducit. Si quis vero non adheret, deest gratia, quia non liabet quid in en adjuvare délicat; ergo preventio gratis a Deo comrnunitur omnibus, et consensus autem vel adhesio ex natura ipsius angeli vel hnniinis, impletin iterum a Deo per gratiam. Sed quia iteruin ille consensus qui est ali ipsis nullo modo haberetur, nisi ilia natnra sic esset preparata ; et nrgari non polcsl, quin illud quoque non ab eu sit, sed a Deo, propter aptitudiucm quam fecit, ali ipsis vero, quia cnm id intelligerent libenter adbeserunt. In quo illud quoque est considerandum quod, si quem divina prescieulia noverit consensurum, ipsum quoque consensnm excitât, et ut verior et melior fiat, eflicit ; et c contrario, quem non consensurum prescicrit, ita sibi et suo arbitrio relinquit, ut per se iirdelerius lahalur et induré! ur, quod est tradere in reprubum mnsum. Sic. igitur implvtio justieix neque est volentis per maturain. neqne currenlts per consensuel, sed miserentis Dei per gratiam adjutricem, unde legitur : Velle adjecil michi, perJicere autem bonum non intenio ; et extern quæ ibidem leguntur. Nota eliain quod in his quoque leinporibus ad eaindeui prepai'ationem liabemus informai innés Script lira r uni et exemploruni et cælera ; propter hoc eliain oruiuus et bona fa- (imus, ut liujusmodl consensnm in nobis a Deo excita ri et implcri faciamus. Kx-.eis potest videri quid sit predostiuatio.
ante
du. i •' ,
