‹ Histoire artistique de la cathédrale de Cambrai, ancienne église métropolitaine Notre-DameChapitre 20 sur 102 · XXXVI · texte numérisé non relu

XXXVI

Josepho Jonniau marmorum mercatori in Barbancon pro erectione epitaphiorum DD. le Danois de Neufcliastel prsepositi et Delacroix canonici pro 364 pedibus marmorum ....

II™ 111° xxix^ XII^

Pro capsulis emptis ad recipiendas reliquias sanctorum in urna sub altari posita xrf

1726 . Pro duplici pace argentea ad usum ecclesise ; les montures pèsent

83 onc. 15 est. d'argent, le comptable avait livré à l'orfèvre deux vieilles paix pt. 40 on. 10 est.

Livré par l'orfèvre 43 onc. 5 est. a 4 fl. 17 pat. l'once et pour les façons à raison de 20 pat. l'once et gratification ....

v° mi^'' xix^ nii^

Baldaquiuum novum confectum Parisiis. p. xvi aulnes ^/^ d'estoffe d'or pour le dedans à 110 fs. l'aulne, ii™ vni° lxxiiii^ 12 aul. velours à 29 fs. portent 348 francs

ou 278 £1. 6 pat lvi^ xitf

Pour le bois 1° mi^'^ xiiii^

Pour les bouquets de plume . . ' , . . . vii° xx^ Pour les franges d'or ii™ vn° i^

Report Q1 marcs.

De le fierté dite des apôtres 22 m-

La Vierge qui estoit au pied de la croix et son Jésus 46 ™-

Dix vieilles paix 19™-

Une paire d'encensoirs hors de service 12 m-

La devanture d'argent de l'autel du vieux cbœur 72 m.

Les moulures de la table d'autel 13 i".

Un calice et le ciboire de la suspense du vieux chœur 9 m-

Un grand calice et un reliquaire qu'on disait Moyse 9 m-

Un tabernacle de la chapelle de la vierge 48 m-

Delà dite chapelle, une vierge, un S'-François, un S'-Bonaventure 13 m-

Une lampe, un cumulus de vielles pièces et des cœurs 59 m-

Total 359 marcs.

En fondant ces argenteries et en les ramenant au titre, l'orfèvre sépara un lingot d'oi' de 10 onces et 8 est.

Le comptable ajoute en note:

Pour les pièces d'argenterie livrées de la chapelle de la vierge nous avons laissé aller , en échange , de la grande sacristie deux grands bustes d'argent , l'un de S'-André , l'autre de St-Jehan Ghrysostome.

Une vierge et un St-Robert d'argent aux armes des Croy.

Un St-Géry d'argent doré et un St-Nicolas de cuivre doré en partie.

1728. Pro feretro S. Maxellendis sumptse sant de sacristia et delivratse

aurifabro 143 uncise 3 est. argent! W .

Emptse sant 159 unciae 5 es. iterum 101 une. qusejunctse

faciunt 403 uncias 15 es.

Pro emptione 260 une. 5 est ii"" v<= ix=

Pro operatione et adaptatione. . . . vn° xlvii^ xiiii^ Pro quatuor delphinis supportantibus dictum feretrum, pro

materia, auro et confectione i™ XLvrf

Œgidio Boiteau pro confectione in ligno unius delpHni. xvi'

Actes capifulaires '■^K

Die martis (6 aprilis 1717). In capitulo generali.

Dominus prsepositus deelaravit sibi tradilam fuisse summam deeem millium librarum monetse francise liberaliter concessam a pia personna ignota pro décora tione eeelesise.

D"' resoluerunt impendere dictam summam in constructione novarum sedium vel novi pavimenti chori.

Die lunse (8 janvier 1720).

Tollantur e suis locis epitaphia Em"' D°' Pétri de Alliaco et R™' D°' Francisci de Buisseret reponenda in locis dèsignandis a dominis ad opéra chori députa tis.

Die Sabati (3 febvrier 1720).

D°' ad opéra cliori deputati authorizantur ad conveniendum cum operariis tam pro dealbatione eeelesise quam pro funda- • mentis altaris et cameris subterraneis pro sepultura M"™ D"""™ archiepiscoporum.

Die veneris (8 mars 1720).

D"^ archidiaconus Brabantise exhibuit capitulo casulam ex bombycino argenteo, opère phrjgionis, auro figuratam cum stola,

(1) Toute l'orfévreria ancienne disparaît ainsi peu à peu ; la même année on délivre encoro 1*79 onces pour faire - quatuor turibulœ. »

(2) A partir de la date où nous sommes arrivés, les comptes deviennent sans intérêt; nous nous bornons à citer quelques extraits des actes capiiulaires relatifs aux importants travaux qui défigurèrent complètement la cathédrale au commencement du XVIII" siècle.

manipulo, velo calicis et bursa a sancto pâtre nostro Clémente Papa undecimo concessam Em'"° D°° Cardinali de la Tremoille pro inauguratione ipsius in arch"™ Cam. et ab eodem arcli° huic ecclesise donatam.

Die pris S'° (28 mars 1720).

Transferatur cadaver illus™' D"' F' de Salignac quondam archiepicospi C'^ e suo sepulcro in caveam sepulturae arcliiepiscoporum destinatam sub majori altari chori buius eccl.

Die veneris (5 avril 1720).

Domini consentiunt ut supprimatur gradas sanctuarii prominensa parte chori et cosequetur reliquo pavimento ejusque figura exprimatur marmoribus similibus aliis gradibus , modo non sit necesse ascendere in chorum duobus gradibus per portas minores.

Consentiunt pariter Domini ut erigatur majus altare tali modo ut antipendia et ornamenta veteris altaris novo inserviant et ut deponantur e duabus columnis choro vicinis statua sancti Adriani et sanctae Barbarse.

Consentiunt etiam ut D"' curent tolli qusedam epitaphia tabellas antiquas et candelabra ex bracliiis partis Iransversge baius ecclesiee et ex circuitu chori et fieri alia opéra in eorum memoriali hodie exhibito fieri permissa.

Confratribus sancti Sebastiani huius civitatis supplicantibus D°' concedunt statuam Sli Sebastiani cum suis duobus sagiltariis depositam e quadam columna hujus ecclesise.

Die lunse (22 aprihs 1720).

D°' ordinaverunt reddi confraternitati cjtharedorum hujus civitatis tabellam ligneamnuper depositam e quadam columna ad eos spectantem.

29 avril 1720.

Deponatur majus feretrum chori ex suo loco et reponatur ad tempus in sacristia inferiori.

28 juin 1720.

Cadaver illus. De Brias transferri ad cameramsub majori altari destinatam sepulturse 111. arch'"™.

( 1) C'est la statue du musée de Cambrai.

19 juillet 1720.

Visitentur fulcra lignea apposita super capiteilis columnarum circa chorum et casu quo reperiantur utilia dealbentur si vero reperiantur inutilia auferantur.

27 septembre 1721.

Authorizatur D""^ Tordreau ad concedendum patrihus capucinis tabulam lapideam ablatam in hac ecclesia ab altari S. M* Magdalense.

11 octobre 1721.

D°' ordinaverunt vendi ferrum ses et plumbum et alia materiala reposita in porticu respiciente ecc^™ Stae Crucis.

4 novembre 1720.

Placet dominis ut gradus sanctuari removeatur in sanctuariura ad duos pedes.

22 novembre 1720.

D°' prsefixerunt nlterum festi proximi Concept. Virg'^ ad deliberandum an vendenda sint candelabra detracta ab epitapbiia quibusdam huj. ecc

7 février 1721.

Ut servetur sjmmetria in formis chori D' ordinaverunt ut fiât nota distinctionis in forma sinistri lateris sedis archiepiscopalis similis nota distinctionis dextri lateris formas domini praepositi.

28 mars 1721.

Autliorizantur D°' ad regulandas pretentiones Roberti Boiteau sculptoris pro exemplaribus et aliis vacatiouibus factis pro novo cboro eccl.

23 mai 1721.

Rogantur D' ut urgeant opéra inibi facienda presertim incrustationes ad quem effectum antliorisatur D"^ des Anges ad transferendura in loca in quibus eruuntur marmora ad eligenda ex illis pulcriora.

2 juillet 1721.

Authorizatur D"^ Tordreau Lransmitti L. Fordrain quinque millia librarum ad computum pro cratibus ferreis pro choro.

5 septembre 1721.

Authorizatur gratificationem sculptoribus qui fecerunt sculpturas formarum.

8 octobre 1721.

D"' authorizantur ad evocandum in hanc civitatem piclorem indicatum a Ludovico Fordrain ad illinendum clathra chori et ad reparandum quod est delatum par vias.

16 mars 1722.

Gonvocentur D' ad capitulum ad inscriptiones insculpendas marmoribus continentes ordinem ep"™ et arcb. Garni""» et ad deliberandum super operibus restantibus faciendis in cboro.

17 mars 1722.

D°' ia capitule sub juramento hodie congregati eligerunt secundum proemium ex tribus proemiis a Stiévenard compositis insculpendum in tabulis marmoreis ordinis ep. et arch. cujus initium est : mementote prsepositorum vestrorum qui vobis locuti sunt verbum Dei ; incipiendo dictum ordinem a Sto Vedasto, ordinantes ut in eodem ordine inscribantur tantum Ep' et Arebi. qui possessionem acceperunt et hoc sine elogio et desernando tantum sanctos per litteram.

7 avril 1722.

Petatur Parisiis exemplar candelabrorum et crucifixi pro majori altari.

11 mars 1722.

D' approbarunt exemplar epitaphii erigendi in memoriam defuncti 111"'' D°' de Salignac de la Motte Fénelon ponendi inloco bonorabili.

25 mai 1722.

Annuunt D"' ut in antipendio maioris altari insculpetur effigies Gbristi in monumento jacentis postbac deauranda.

Die veneris (1722).

D"' commodant arcbidiacono majori statuam equestrem lapideam fecialis depositam a tumulo 111"^ D"' de Gave epis. cam. cum suo suppedaneo.

27 juillet 1722.

D°' proposuerunt officiare in novo cboro die dominicaproxima. 31 juillet 1722.

D*^^ Stiévenard rogatus curare coUigi epitapbia episcoporum et arcbi. biiias eccl. ea bodie capitulo retulit delineata a M° Ferreolo Ternacbe magno vicario et ordinaverunt Ola includi quadris lineis eis vitro superposito in loco capitulari.

2 août 1722.

D°' ordinaverunt cantari hodie Te Deum occasione primi ingressus in choro.

21 août 1722.

Décidé de faire faire en argent le tabernacle, le crucifix et les candélabres du grand autel et de voir quelles argenteries on pourra employer.

13 novembre 1722.

Rogantur D"' prœpositi decorationibus ad eligenda loca apta ad reponenda epitaphia Em™' D°' Pétri de Alliaco et R"^' D°' F. Buisseret et Henrici de Bergbes.

7 décembre 1722.

Authorizatur offi. fabrice ad curandum reponi majus feretrum super trono archiépiscopale.

Page 1