L'abbesse Marguerite
Dicunt in jure coram nobis religiose mulieres, abbatissa et conventus de Blicolio contra dominum Odonem, curatum de Castellione super Morain, quod reverendus pater Garnerus ; quondam Dei gratia trecensis episcopus, pensata devotione quam erga ipsum habebant karissime in Christo filie Ida, abbatissa, et sanctimoniales que sub ipsius regimine in novella ecclesia beate Marie de Bosco se Dei sacrificio obtulerunt, ipsis religiosis ecclesiam de Castellione predicto cum omnibus pertinentiis suis, sue donationi pertinentem, vaccantem, volente et consentiente dilecto consanguineo suo G., ejusdem loci archidiacono, devote contulit et concessit, salvo jure episcopali, libere et quiete ab eisdem in perpetuum possidendam ', hoc videlicet modo, quod licebit dictis religiosis unum de suis fratribus presbyterum ad curam dicte 'ecclesie de Castellione suscipiendam reverendo patri domino trecensi episcopopresentare. Cum igiturdictus dominus Oddo, presbyter, ad dictam ecclesiam de Castellione per dictas religiosas, ad quas tune dicte parrochialis ecclesie per donationem predictam spectabat presentatio, fuerit presentatus et in presentatione hujusmodi obedienciam voverit et promiserit dictis religiosis quod habitum fra.-ty\,\jL,ss-&'? '\ l trum et religiosorum in cenobio de Blicolio existencium I u,.-<rvk ' reciperet et deferret, dictusque Oddo, minus juste et sine causa rationabili et [in] eorum prejudiciumet gravamen .
i. On a vu plus haut (pieces justificcitives, n IV, p. 270) la charte, datee de 1196, qui consacre cette 'cession de Peglise de Chatillon-sur-Morin a 1'abbaye du Bricot par I'ev6que de Troyes Garnier de Trainel. Les termes en sont presque litteralement reproduits ici, jusqu'a 1'expression de novella ecclesia qui, appliquee a 1'abbaye du Bricot en 1 276, pres d'un siecle apres sa fondation, cessait a coup sur d'etre exacte.
nec non scandalum plurimorum, tamquam fratrum dictarum religiosarum, obedire recuset et tanquam filius inobediencie habitum fratrum et religiosarum dicticenobii, contra earum voluntatemveniens, recipere contradicat et deferre, id circo petunt dicte religiose dictum Oddonem per nos sententialiter diffiniendo condempnari et condempnatum compelli ad hoc, quod ipsis religiosis obediat, ut tenetur, et quod habitum fratrum et religiosarum dicti cenobii recipiat et deferat ut promisit. Et hec dicunt et petunt, salvo sibi multipliciter beneficio in omnibus, etc.
Item, dictus dominus Oddo, per modum reconventionis, contra dictas moniales libellum suum edidit in modum qui sequitur.
Dicit et proponit in jure coram nobis, per modum reconventionis, dominus Oddo, presbyter, rector ecclesie de Castellione super Morain, trecensis dyocesis, suo et ecclcsie sue predicte nomine, contra religiosas mulieres, abbatissam et conventum monasterii de Blicolio quod, cum grossa decima parrochie de Castellione de jure communi spectet ad dictum rectorem ratione dicte ecclesie sue pro quarta parte dictusque rector dictam ecclesiam rexerit per octo annos jam transactos, dicte religiose minus juste per dictos octo annos sine mandate dicti rectoris perceperunt et levaverunt de dicta quarta parte dicte decime, ad dictum rectorem, ut dictum est, spectante, usque ad centum sextarios bladi ad mensuram veterem Sezannie, videlicet quinquaginta sextarios frumenti et quinquaginta sextarios avene, et adhuc dictos centum sextarios bladi retinent in dampnum et prejudicium dicti rectoris non modicum et gravamen. Quare petit dictus rector, suo et ecclesie sue predicte nomine, dictas religiosas per nos con-
dempnari et compelli ad reddendum et solvendum eidem rectori dictos centum sextarios dicti bladi et ad dictam mensuram, causis et rationibus ante dictis. Et hec dicit et petit, salvo sibimultipliciterbeneficio in omnibus, etc. Lite igitur super utroque libello legitime contestata, jurato de calumpnia veritate partium recepta, testibus productis coram nobis officiali predicto, arbitro seu arbitratore a dictis abbatissa, conventu et dicto rectore communiter electo, pendente lite predicta prout in nostris litteris et litteris sigillis dictarum abbatisse et conventus sigillatis super hoc confectis vidimus contineri, ab utraque parte juratis et diligenter examinatis eorum attestationibuspublicatis, quodam instrumento ex parte dictarum monialium in modum probationis exhibito et publicato, dieque Jovis post Exaltationem sancte Crucis l comparentibus in judicio coram nobis dictis abbatissa et curato personaliter pro se et Johanne de Summa Vera 2 , clerico, procuratore dicti conventus, nomine pro cur[atorio], in judicio coram nobis comparentibus etdiffinitivam sententiam a nobis cum instancia ferri poscentibus, viso tenore dicti compromissi, visis etiam actis utriusque cause et diligenter inspectis et omnibus aliis etsingulis ipsius cause circumstanciis que nos de jure movere poterant et debebant, habito bonorum virorum consilio : in causa vero conventions, quia per depositiones testium ex parte dictarum religiosarum productorum nobis constat dictum curatum vovisse intrare dictam religionem et promisisse se recepturum habi-
1. La fetede 1'Exaltation dc la saintc Croix, Ic 14 septembre; en 1276, tin lundi ; le jcudi suivant f'ut Ic 17 septembre.
2. Sommeyevre, commune du canton de Dommartiu-sur-Yevre, arrondissement dc Saintc-Mcnehould (Marnc).
turn earumdem, dictum curatum ad hoc quod dictum votum adimpleat et quod ipsis religiosis obediat ut tenetur et promisit, et quod habitum cenobii ipsarum religiosarum recipiat et deferat ut promisit et prout supradictum est in hiis scriptis, per nostram diffinitivam sententiam arbitralem condempnamus ; in' causa vero reconventionis, dictas religiosas ab impetitione died curati eo modo quo actum est per eamdem sententiam arbitralem absolventes.
In cujus rei testimonium sigillum trecensis curie presentibus litteris duximus apponendum.
Datum anno Domini millesimo CO LXX sexto, die Jovis predicta.
(Arch, depart, de la Marne, se'rie H, fonds de I' abb. de N.-D. du Bricot, cart. Ill, 1. 7; or. sur parch.; sceau enleve.)
3o SEPTEMBRE 1283.
Vabbaye du Bricot abandonne tons ses droits sur les dimes de vin de Fontaine-Denis et de Saint-Quentin-le -Verger au chapitre de la cathedrale de Troyes, lequel, en retour, I'exonere d'une redevance annuelle de 40 setiers de vin qu'elle lui payait a raison de ces dimes.
Omnibus ' presentes litteras inspecturis, soror Margareta, humilis abbatissa de Blicolyo, totusque ejusdem loci conventus, salutem in Domino.
i. Cette piece, qui avait e'chappe a nos investigations, nous a etc signale'e par M. Francisque Andre, archiviste de 1'Aube. Nous prions ce confrere et ami, a 1'obligeance duquel nous devons encore les curieux extraits reproduits p. 107, note 2, de recevoir ici nos remerciements.
PIECES JUSTIFICATIVES 3oi
Noverint universi quod, cum venerabiles viri decanus et capitulum trecense reciperent, haberent, recipere et habere deberent singulis annis quadraginta sextarios vini ad mensuram de Fonte Denis l in decima vini ejusdem ville, et, si dicta decima non sufficeret ad solutionem predictorum quadraginta sextariorum, quia forte ibi non potuerint inveniri, quod deesse contigerit debet suppled de decima vini Sancti Quintini 2 , ad nos et monasterium nostrum pertinente, et quum frequentius accidat quod minus invenitur in utraque decima vini quam quadraginta sextarii ad mensuram predictam, et quia dicti decanus et capitulum quiltaverunt nobis tresdecim libras turonensium in quibus tenebamur eisdem pro arreragiis dicti vini eisdem non solutis, nos, considerata utilitate nostra et monasterii nostri, consilio inter nos inito et deliberatione habha diligenti, sponte, provide, sine fraude et dolo, concedimus et concessimus quicquid habere possumus et possemus in decima vini de Fonte Denis et Sancti Quintini predictis decano et capitulo, ab ipsis predicta omnia habenda, tenenda et perpetuo possidenda, ita quod nos et success[atrices] nostre erimus penitus et in perpetuum de dictis quadraginta sextariis vini erga dictos decanum et capituJum quitte, libere etimmunes.
Et promitti[mus] in bona fide supradictis decano et capitulo legitimam portare garenciam erga omnes et contra omnes, et eosdem defendere, quantum ad premissa, in judicio et extra judicium, nostris propriis sumptibus et expensis.
