ET RÉPONSE

Copie de la lettre écrite d'Amsterdam à M. de Bèze,

touchant Arminius.

S. D. Pieiate et doctrina eximia prsedicto viro Tbeodoro Bezae vesclio Ecclesiae Genevensis fideli ministro amico nostro. Révérende vir, satis agnoscimus quantum intersit et Ecclesiae et Reipublicae foveri liberaliter et educari in bonarura iiterarum, et maximae pietatis studiis juvenes in quibus elucent ingenii celeres illi motus, et qui ad excogitandum acutî et ad explicandum ornandunque sint uberes. Agnoscimus et boc nos debere Deo, ut Ecclesiae ipsius sinus nutricii. Qua in parte officio nostro mediocriter functi sumus, quantum per difficultates temporum licuit eo consilio jam integrum triennium, quamvis urbs nostra sumptibus, quos immanes belluin requirit, assidue exhauriatur, impensas ta m en fecimus in Jacobum Arminium non exiguas : quibus ad vos profectus in studio Theologico progressus ad usum Ecclesiae faceret uberiores. Sunt qui nobis acrimoniam ingenii ipsius et industriam valde praedicent : sed a te, observande vir, petimus ut judicium de moribus, ingenio et progressu ipsius tuum ad nos perscribere non graveris, pro ea quaperegrinas Ecclesiascomplecterisbenevolentia. In primis ut hoc observes petimus, an fcuro illa (ut fit plerumque) disserendi de qua audiinus subtilitale conjunctus sit ingenii aliquis fastus et pertinacia. Nam si is esset quem scienlia inflaret, qui sibi nimium placeret, et pertinax esset in tuendis opinionibus quas semel concepit, mallemus illuin etiam intra mediocritatem consistere : nec maturitatem assequi ingenium tam Ecclesiis (quod absit) periculosum. Cupimus enim (quod in nostra urbe a mercatura celebri, ideoque populosa necessarium est) concordiam et tranquillitatem inter ministros ad exemplum civibus nostris conservari : quod fieri non potest, cura quis admirator sui propter eximia dona supra reliquos collegas se effert. Conndimus itaque, Révérende vir, te libenter hsec ad nos perscribendo, et assidue ingenium ipsius an Dei timoré regatur observando, Reîpublicae nostrae gratificaturum. Vale vir observande. Dominus

te Ecclesiae su» diu incolumem prastet. Quem in cœtibus vestris Ecclesiasticîs ardenter cupimus invocari, ne Ecclesias ha ru m regîonum ut nu m passim fit in Brabantia et Flandria penitus dissipari sinat.

Amstelredamo, 19 Augusli anno Christi 458* stilo novo.

Consules Rripttb. Amslelredamen*i$.

Témoignage donné par la Compagnie des Pasteurs en faveur d'Arminius. 4585.

ReddiUe sunt nobis jampridem literae tuae, charissime frater quibus tum ex vestri cœtus sententia, tum ex amplissimi inagistratus voluntate petebas nostrum de Jacobi Arniin4i alumni vestri studiis judiciuro. lis literis etsi paulo post respondimus , tamen quod ex fortassis in hac temporum asperitale ad vos nonduni pervenerint, rnrsum respondere, ne quid ipsius Arminii studiis hinc accidat détriment!. Ut paucis igitur omnia scitote ex quo Ârminius ad nos Basilea rediit, ita probataui esse ipsius tum doctrinam, tum etiam vitam, ut optima quaeque, si, quod facturum illum, Deo favente existimamus, eodem porro cursu perrexerit, de ipso speremus. Tribuit enim illi Deus inter caetera feux ingenium rébus tum perspiciendis , tum dijudicandis : cui si pietas, cujus se studiosum os tendit deinceps moderabitur, fieri non potest quin haec vis ingenii, tum aetate ipsa, tum usu rerum confirmata uberrimus fructus perferat. Et haec quidem de Arminio juvene certe vestrorum quantum existimare possumus benevolentia et liberalitate minime indigno. De rébus nostris, quieta nunc quidem adhuc snnt apud nos omnia singularis Dei optimi maximi beneficio, qnod hostes etiam ipsi fateri et agnoscere coguntur. Sed, quum vestra omnia sicuti christiana chantas jubet pro nostris ducarous, acerbam certe vitam in hac média pace vivimus. Ad haec accedit horrenda illa conjuratio in Galliis nuper patefacta nec Ecclesiis dun taxât novas longe maximas tempestates intentans : verum etiam, quod Dominus avertat, potenlissîmo regno excidium non obscure minitam cum totlus Europe . gravi concussione conjunctum Praeterea quis vicinnm nostrum Principem avitum in nos odium foventem et huic civitati perpetuo insidiantem, et nova nunc affinitate vehem en ter auctum deinceps quieturo fore credat? Itaqne tum praesentibus vestris calamitatibus vehementer afficimur, tum Gallici tumultus incerto exitu graviter angimur, tum priva* tim nobis imminentis tempestatis expectatione non parum premimur, sed in his malis tamen quod haec omnia sciamns

ab unius servatoris illius nos tris sapientia et ivâoxla pendere «iropovfAfla pev i)X ôvx *fa7ropovp«0a. Imo quid prohibet quoniinns non modo non deficiamus animis, verura etiain in cruce Domini nostri gloriemur! Age igitur, mi f rater, de hoc in primis laboremus ut fidi ad extremum inveniamur. Et filio ipso Dei reliquum navigationis nostra cursum virtute sui spiritus gnbernante per istos, quantumvis tumidos, fluctus, ejusdem bonitate et misericordia freti in portum usque provehaniur, quod utînam dominas nobis omnibus, pro sua benignitate largiatur. Bene vale observande frater, et vicissim pro nobis precare. Dominus Jésus communes gemitus nostros tandem exaudiat, et tuis cseterorumque fratrum el collegarum tuorum laboribus benedicat. Genev», 3 veteris Junii 1585.

LISTE m BÉICGIfc DE LA SAIfiTBAHHÉUIY