CONSULS D AMSTERDAM A THÉODORE DK BEZE TOUCHANT ARMIMUS ET RÉPONSE
Copie de la lettre écrite d'Amsterdam à M. de Bèze, touchant Arminius.
S. D. Pielate et doctrina eximia prœdicto viro Théodore Bezae vesclio Ecclesise Genevensis (ideli ministro amico nos tro. Révérende vir, salis agnoscimus quantum intersit et Ecclesise et Reipublica? foveri Uberaliter et educari in bonarum literarum, et maximae pietatis studiis juvenes in quibus elucent ingenii celeres il 1 i motus, et qui ad excogitandum aeuti et ad explicandum ornandunque sint uberes. Agnoscimus et hoc nos debere Deo, ut Ecclesias ipsius sinus nutricii. Qua in parte officio nostro mediocriter functi su mus, quantum per difficullates temporum licuit eo consilio jara integrum triennium, qua m vis urbs nostra sumptibus, quos immanes bellum requirit , assidue exhauriatur, impensas tamen fecimus in Jacobuin Arminium non exiguas : quibus . ad vos profectus in studio Theologico progressif ad usum Ecclesiae faceret uberiores. Sunt qui nobis a< rimoniam ingenii ipsius et industriam valde praadicent: sed a te, observande vir, petimus ut judicium de moribus, ingenio et progressu ipsius tuum ad nos perscribere non graveris, pro ea qua peregrinas Ecclesiascomplecterisbenevolentia. In p ri mis ut hoc observes petimus, an cum il la (ut fit plerumque) disserendi de qua audimus subtilitate conjunctus sit ingenii aliquis fastus et pertinacia. Nam si is esset quem scienlia inflaret, qui sibi nimium placeret, et pertinax esset in tuendis opinionibus quas semel concepit, maliemus illum etiam intra mediocritatem consistere : nec maturitalem asstMjui ingenium tam Ecclesiis (quod absit) periculosum. Cupimus enim (quod in nostra urbe a mercatura celebri , ideoque populosa necessarium est) concordiam et tranquillitatem inter ministros ad exemplum civibus nostris conservari : quod fieri non potest, cum quis admiratorsui propter eximia dona supra reliquos collegas se effert. Confîdimus itaque. Révérende vir, te libenter ha?c ad nos perscribendo, et assidue ingenium ipsius an Dei timoré regatur observando, Reipublica? nostrae gratificaturum. Vale vir observande. Dominus
te Ecclesiœ suae diu incolumem prsestet. Quem in cœtibus vestris Ecclesiasticis ardenter cupimus invocari, ne Ecclesias harnm regionum ut num passim fit in Brabantia et Flandria penitus dissipari sinat.
Amstelredamo, 19 Augusti anno Christi 158'4 stilo novo.
Consules Reipub. Amstelredamensis.
Témoignage donné par la Compagnie des Pasteurs en faveur d'Arminius. 4585.
Redditœ sunt nobis jampridem literœ tuse, eharissime frater quibus tum ex vestri cœlus sententia, tum ex amplissimi magistratus voluntate petebas nostrum de Jacobi Arniinii alumni vestri studiis judicium. lis literis etsi paulo post respondimus , tamen quod ex fortassis in hac temporum asperitale ad vos nondum pervenerint, rursum respondere, ne quid ipsius Arminiî studiis bine accidat detrimenti. Ut paucis igitur omnia scitote ex quo Arminius ad nos Basilea rediit, ita probatam esse ipsius tum doctrinam, tum etiam vitam, ut optima quaeque, si, quod facturum illum, Deo favente existimamus, eodem porro cursu perrexerit, de ipso speremus. Tribuit enim il li Deus inter caetera felix ingenium rébus tum perspiciendis , tum dijudicandis : cui si pietas, cujus se studiosum ostendit deinceps moderabitur, fieri non potest quin hsec vis ingenii, tum œtate ipsa, tum usu rerum confirmata uberrimus fructus perferat. Et hase quidem de Arminio juvene certe vestrorurn quantum existimare possumus benevolentia et liberalitate minime indigno. De rébus nostris, quieta nunc quidem adhuc sunt apud nos omnia singularis Dei optimi maximi beneficio, quod hostes etiam ipsi fateri et agnoscere coguntur. Sed, quum vestra omnia sicuti christiana charitas jubet pro nostris ducamus, acerbam certe vitam in hac média pace vivimus. Ad haec accedit horrenda illa conjuratio in Galliis nuper patefacta nec Ecclesiis duntaxat novas longe maximas tempestates intentans : verum etiam, quod Dominus avertat, potentissiino regno excidium non obscure minitam cum totius Europae gravi concussione conjunctum Praeterea quis vicinum nostrum Principem avitum in nos odium foventem et huic civitati perpetuo insidiantem, et nova nunc affinitate vehementer auctum deinceps quietum fore credat? Itaque tum praesentibus vestris calamitatibusvehementer afficimur, tum Gallici tumultus incerto exitu graviter angimur, tum privatim nobis imminentis tempestatis expectatione non parum premimur, sed in his malis tamen (juod hase omnia sciamus
ab unius servatoris illius nostris sapientia et èucfoxia pendere a7ropoufxe6a pev â// 6 r/. kzuTropo'jpsôu. Imo quid prohibe! quoniinus non modo non deficiamus animis, verum etiam in cruce Domini nostri glorietnur! Age igitur, mi frater, de hoc in primis laboremus ut fidi ad extremum inveniamur. Et filio ipso Dei reliquum navigationis nostrse cursum virtute sui spiritus gubernante per istos, quantumvis tumidos, fluctus, ejusdem bonitate et misericordia freti in portum usque provehamur , quod utinam dominus nobis omnibus , pro sua benisjnitate larçiatur. Bene vale observande frater, et vicissi m pro nobis precare. Dominus Jésus communes gemitus nostros tandem exaudiat, et tuis cseterorumque fratrum et colleçarum tuorum laboribus benedicat. Geneva?, 3 veteris Junif to8o.
