PROSES DE SAINT BÉNIGNE
Aux prières de l'ancien office monastique de saint Bénigne, nous joignons deux proses, dont la première est extraite des missels du seizième siècle à l'usage des églises cathédrales ou collégiales, et dont la seconde appartient à i'oflice monastique de 1703. Douze strophes de cette dernière forment la prose qui se chante à Dijon, depuis l'année 170-?. Les strophes supprimées sont entre crochets.
Laus supurno sempiterno
Régi sil et gloria, Per quem sumus id quod sumus,
Ex quo constant omnia.
Cui Benignus, martyr dignus
Ab adolescentia, Sacerdotis vice fungens
Factus est et hostia.
Oriundus hic vir sanctus
Traditur ex Groecia.
A beato Polycarpo
Missus est in (Jallia.
Divion felix. tain preeclari decoratum Martyris preosentia;
Per quem provectus in virtute tibi datur. In commissis venia.
Erat in vultu gratia,
In ore facundia.
In signis efficacia,
In p(cnis constantia.
Fides in Deo uuica;
Caritas eximia:
Spes omnis supra cœlica :
Mens Christo consocia.
Cum jam multos bapti/.asset, El per provinciam Ecclesias l'undasset, Oyie suffultus divina ;
Tune eœsar Aurelianus, In Christum steviens, Idolâtra profanus.
Audita Benigni fama,
Jubet illum flagellatum, Nervis duris colligatum, Rott-udi custodia:
Et secum bis senos canes.
Feros nimis et immanes, Consumptos inedia.
Sed fit terror hic in vanuni, Mansuescit ira canum :
Vincla cedunt omnia.
Restauratur corpus suum :
Vulgus pavens hinc profanum Rénovât supplicia.
Flagellatus mancipatur Rursus in custodia ;
Ubi clausus confortatur Angeli prœsentia.
Post hœc vecte conquassatus, Demum fuit penctratus Militari lancea.
Quo columba prosilisse At(|iie cœlum pénétrasse Visa fuit nivea.
Gaudet chorus Angelorum:
Stola datur martyri gloriosa.
Per te nobis, martyr, detur Peccatorum venia.
Amen.
Exulta, felix Divio.
Quœ Benigni glorioso Decoraris sanguine.
In Grœcia sanctis satus, Polycarpi cura doctus, Christi l'ulsit lumine.
Cunctis rébus abdicatis.
Zelo flagrans veritatis.
Venit in Burgundiani.
Sacri verbi seminator
Et errorum extirpator.
Fundavit ecclesiam.
Multis clarct miraculis :
Sanat morbos, dira mortis Dissolvit imperia.
Frémit dœmon ; cœsar furit ; Sed martyr fidei reddit Invictus obsequia.
Quantus tormentorum Prodet apparatus!
Stridet flagellorum Ictus repetitus.
Bestiarum molœ,
Plumlium liquefactum.
Lanceœ, subulac Parant exitium.
[Christo Bcnignus militât, Christus pro Benigno pugnat :
Quant certa victoria !
Igné, ferro vix probatus, Tanquam aurum expurgatus.
Jam fulget cum gloria.
Sanctum vinclis onerant, Et squalido mancipant Sine lace carceri.
Jejunus inter canes Sex totos transit dies, Nec sic valet conteri.
Rabidi canes mitescunt, Instar agnorum procumbunt Blandientes martyri,
Adcst e cor-lis Angélus, Quo prœbente dulcis cibus Instillatur gutturi.
Ali omni plaga sanatus,
Rursus miles renovatus
In palœstram prosilit.
Nutu contrivit idola.
Et immolata fercula
Degustare renuil.
llinc incensus furor crudelis tyranni Novum excogitat genus supplicii Quo Benignus cadat.
Virgis costas nudant tortores impii ; Victimam abluunt sanguinis rivuli.
Y\ purior fiât.]
Transveisa Cossus gemina Latus utruiiK|ue lancea.
Crucem gessit intra corda.
Quam semper amaverat.
Non spinis caput pungitur.
Cerebrum vecte frangitur; Sicque pugil coronatur Kitu quo cupierat.
[Mirabile spectaculum ! Sacerdos fit holocaustum, Ecclesin; fulcimentum.
Solamen fidelibus.
Mors Domino pretiosa !
Anima, sicut columba, Pennis videtur ad astra Extolli prœpetibus.]
() Bénigne, pater care !
Apostole gentis nostriu Fidei martyr prœclare Quos amasti. nunc tuere De cœlo potentius.
Credamus quœ docuisti.
Pergamus quo pervenisti, Ut a Christo preedilecti Tecum mereamur frui Coronis perennibus.
Amen.
Alléluia.
La liste des abbés de Saint-Bénigne n'est pus certaine pour la période qui s'étend de la fondation du monastère, vers 535. à l'arrivée de l'abbé Guillaume, qui vint le réformer en 989. Dans la série qui correspond à ces quatre siècles et demi, plusieurs noms doivent manquer, quelques-uns peuvent être intervertis, ceux qui se répètent peuvent désigner parfois un personnage identique. Los chartes d'après lesquelles la liste a été dressée ont subi des interpolations.
Mais à partir de l'abbé Guillaume la liste est exacte et paraît complète.