‹ Histoire de l'ophtalmologie à l'Ecole de Montpellier du XIIe au XXe siècle [electronic resource]Chapitre 19 sur 127 · III. — Cardinalis · texte numérisé non relu

III. — Cardinalis

Maître Cardinal était professeur ou regens en 1240 (cart. n° oj. Il mourut avant 1294. 11 nous reste de lui en manuscrit ' un traité intitulé : Glosule super librum Aphorismorum Ypocratis.

Nous avons parcouru ce traité sans y trouver aucun détail qui nous éclaire sur l'obscure personnalité de son auteur. Nous y trouvons cités comme autorités (^outre Aristote et

' B. Nationale 6847 el Melz l'iOô.

Galien), Haly et Conslanlin, ainsi que deux Salernitains, Maurus et Bartholomeus.

Comme spécimen de l'enseignement de maître Cardinal, voici son commentaire sur l'aphorisme 3 1 section VI, portant que « on fait cesser les douleurs des yeux ou par la boisson de vin pur, ou par des bains, ou par des vapeurs aqueuses, ou par la saignée, ou par des purgatifs. Jusqu'ici méconnu et encore inédit, nous croyons devoir le citer intégralement.

DoLOnES ocuLORUM, etc. — Quia jam deterrainavit de passionibus mcmbrorum inferiornm, secundo hic déterminât de passionibus mentibrorum superiorura.

Dicit ergo quod dolores oculorum solvit potalio meri, aut lavamentum, id est balneuin, aut per piriam ul per evacuationern sive calefaclionem, aut per flebotomiam, aut per farmaciam.

Exponit autem Galienus hune aphorismum. Dicit enira quod ipse vidit quosdam peritos medicos laborantes curare dolorem vehementem cuidam patienli, et apposuerunt eraplastra frigida que augmentabant dolorem, aut omnino deslruebant visum; si vero erant frigida temperate, claudebant poros, et ila retinebantur vapores qui debebanl exire, et ila majorera inducebant dolorem ; si autem erant vehementer frigida nec mitigancia, auferebanl sensum visus omnino. Galienus autem expulil eos et apposuit, propler hune afforismum, piriam, id est calefactionem, aut evaporationem

et ila sanavil cos.

Galienus exponel hune alïorismum hoc modo : piria, id est evaporamentura, solvit dolores oculorum, et hic competit, si corpus non sit plecloricum, aperiuntur enim pori, et vapores exeunt qui erant causa doloris : débet autem acdipi pannus lineus aut sericus et submergi in aqua calida, et deinde apponi oculis. Si autem sit corpus plecloricum, non piria solvit dolorem complète, sed signum complète solutionis, significat enim quod corpus est pleuctoncum et indiget evacualione. Si aulem omnes humores sml, adiciunt; sanguistanlura, lune débet sequi farmacia, et hoc secundum Haly. Postea cum moli sunt humores per farmaciam, et expulsi ad exteriora ad educendum illos humores sublercutaneos, débet sequi balneum. vel ul dicunt aliqui,ad humectandum corpus quod dessicatumeslpermedicinam; sed quia mullafacla est deperdiUo calons

naliiralis el spiriluum, clebelscqui polalio vini ad hoc ulrecreentur spirilus.

Possil eliani Galienus aliam exposilionera cl si humores grossi et coagulali sint causa doloris oculorum, lune debel dari vinum ; dissolvit enim illos humores el sublilial. Si autera sint subtiles etevaporaudi, lune valet bahieum similiter et piria, si corpus non sit plectoricum. Si aulem sit plectoricum, débet adhiberi flebotomia aul l'armacia, sicul dictum est.

Aliter aulem exponil hune alTorismum Constantinus in vialico simphciler, si ipse fecil illum. Dicil enim quod si dolores oculorum lleuma sit in causa, locum habel vini potatio, quia fleuma frigidum est et humidum, vinum aulem est calidum el siccum, el cura habel fieri per conlrarium. Si aulem melancolia sit in causa, cum sit frigida et sicca, tiinc competil balneum quia calefacit et humectât. Si aulem sanguis, compelil flebotomia. Si aliquis alius humor, farmacia.

Page 1