CHAPITRE I. — CHRISTOPHE COLOMB EN PORTUGAL
intérêt que vous vous portiez bien, et que vous jouissiez du crédit et de la faveur de votre très généreux et très magnifique
sunt de breviori via ad loca aromatum per maritimam navigationem quam sit ea qtiam facitis per Guinœam quœrit nunc Serenissimus rex a me quaadam declaracionem ymo potins ad occulum ostensionem ut etiam mediocriter doti Hlam viam caperent et inteUigercnt. E<;o autcm quamvis cognoscam posse hoc ostendi per formam spericam ut est mundus, tamen determinavi, pro faciliori opéra, oslendere, viam illam per quam carte navigacionis fmnt illud declarare. Mito ergo sue Maicstati cartam manibus meis factam in qua «designatur litora vestra et insulc ex quibus incipiatis iter facere versus occasum semper et loca ad que debeatis pervenire et quantum a polo vel a linea equinotiaH debeatis declinare^ et per quantum spacium sive per quot miliaria debeatis pervenire ad loca fertilissima omnium aromatum et gemmarum, et non miremini si voco occidentales partes ubi sunt aromata cum «ommuniter dicantur orientales , quia navigantibus ad occidentem semper ille partes inveniuntur per subterraneas navigaciones. Si enim per terram et per superiora itinera, ad orientem semper reperirentur linee ergo recte in longitudine carte signate ostendunt distanciam ad orientem versus occidentem, que autem transverse sunt, ostendunt spacia a meridie versus septentrionem. Notavi autem in carta diversa loca ad que pervenire potestis pro majore noticia navigancium sive vcntis vel casu aliquo alibi quam existimarent ve- Dirent ; partim autem ut ostcndant incolis ipsos haberc noticiam aliquam .patrie illius, quod debebit esse jocundum satis. Non considunt autem in insulis nisi mercatores asseritur. Ibi enim tanta copia navigancium- est cum mercimoniis ut in toto reliquo orbe non sint sicuti in uno portu nobilissimo vocato Zaiton. Aserunt enim centum navis piperis magne in eo portu singulis ^nnis deferri, sine aliis navibus portantibus alia aromata. Patria illa est populatissimaditissimamultitudineprovinciarum et regnorumetcivitatum sine numéro, sub uno principe qui dicitur magnus Kan, quod nomen significat in latino rex regum, cujus sedes et residencia est ut plurimum in provincia Katay. Antiqui sui desiderabant consorcium christianorum : jam sunt 200 anni, misserunt ad Papam et postulabant plurimos dotos in fide ut illuminarentur ; sed qui missi sunt, impediti in itinere redierunt. Etiam tempore Eugenii venit unus ad Eugcnium qui de benivolentia magna erga christianos afirmabat et ego secum longo sermone locutus sum de multis , de magnitudine edificiorum regalium et de magnitudine fluminum in latitcrdine et longitudine mirabili et de multitudinc civitatum in ripis lluviorum. ut in uno flumine 200 circa civitates sint constitute, et pontes marmorei magne latitudinis et longitudinis undique colonpnis ornati. Hec patria digna est ut per Latinos queratur, non solum quia lucra ingencia ex ca capi posunt auri argenti gemarum omnis generis et aromatum que nunquam ad dos deferuntur, verum propter doctos viros philosofos et astrologos peritos et quibus ingeniis et artibus ita poteus et magnifica provincia gubernentur ac etiam bella conducant. Hec pro aliquantula
souverain. Quoique je me sois déjà expliqué plusieurs fois avec vous sur la route la plus courte pour aller aux Indes d'où viennent les épiceries, route qui consiste à prendre la mer, et qui est plus courte que celle que suivent les Portugais en côtoyant la Guinée, vous m'annoncez que Sa Majesté Sérénissime désire de moi quelque renseignement positif qui lui démontre clairement à elle et à tous les esprits même les plus obtus qu'on doit suivre ce chemin. Je pourrai, je le pense, lui en prouver la possibilité la sphère en main, en lui indiquant la situation des diverses parties du monde ; mais, pour plus de facilité, et en même temps pour mieux me faire comprendre, j'ai pris le parti de me servir, pour indiquer cette route, d^one carte semblable à celles que l'on dresse pour l'usage de la navigation. J'envoie donc à Sa Majesté une carte dressée et dessinée de ma main, où j'ai représenté vos rivages et les îles qui vous servent de point de départ pour vos navigations dans l'Océan, ainsi que les régions où vous devez arriver. On voit par cette carte à quelle distance, soit du pôle soit de Téquateur, vous devez passer, ainsi que l'espace à parcourir et le nombre de lieues à faire pour arriver à ces contrées si fertiles en toutes sortes d'aromates et de pierres précieuses. Ne vous étonnez pas si je désigne sous le nom de couchant les contrées où croissent les
satisfactione ad suam peticionem, quantum brevitas temporis dédit et occupaciones mee concepserunt, paratus in futurum régie maiestati quantum volet latius satisfacere. Data Florencie 25 iunii 1474.
A civitate Ulixiponis per occidentem in directe sunt 26 spacia in oarta signala quorum quodlibet habet miliara 250 usque ad nobilissimam et maximam civitatem Quinsay. Circuit enim centum miliaria et habet pontes decem et nomen ejus sonat cita del cielo, civitas coli, et multa miranda de ea narrantur, de multitudine artificium et de reditibus. Hoc spacium est fere tercia pars tocius spere, que civitas est in provincia Mangi, sive vicina provincie Katay in qua residencia terre regia est. Sed ab insula Antilia vobis nota ad insulam nobilissimam Cippangu sunt decem spacia. Est enim illa insula fertilissima auro margaritis et gemmis, et auro solide cooperiunt templa et domos regias, itaque per ygnota itinera non magna maris spacia transeundum. Et multa fortasse essent aperitus déclara nda, sed diligens considerator per hec poterit ex se ipso reliqua prospicere. Vale dilectissime.