III. — Mines de charbon (bail des

Anno Domini..., 16 octobris 1441.

Nobilis Anthonia de Martinassio, uxordiscreti viri m. Jacobi Blancheti, notarii Alesti, cuiu licentia et voluntate dicti mariti sui presentis, arrendavit Stephano Ruffi, alias Gadacur... omnes carbonerias rnansi de Troulhassio, parochie Sancti Andeoli de Troulhassio, ubicumque sint ad dictura mansum pertinentes, tam apertas quam aperiendas, ad tempus unius anni in festo omnium sanctorum proxime incipiendi, pretio quatuor librarum et decem solidorum turon. (scuto auri valente 25 s. t.) solvendorum scilicet medietatem in festo Pasche Domini, et aliam medietatem in fine arrendamenti. Et fuit actum que Stephanus teneatur dictas carbonerias bene et débite aperire et introytus mundare, aptare et expedire, suis expensis, atque eas bene et lideliter regere et manutenere ad commodum et utilitatem suam et dicte nobilis Anthonie.

Item que possit dictus Stephanus quascumque carbonerias ubicumque in pertinenciis dicti mansi de novo aperire et novos occlos (.sec) si ve introytus facereet exiudecarbonemextraliere... Et dictus Stephanus promisit dictas carbonerias modo premisso aptare... atque solvere.. .

Manuel des actes d'Et. Marcillet, not. à Alais.

Actes de dépôt et de prêt.

1384 et 1442.

Anuo 1384 et die 27 julii... Karolo... noverint uuiversi...

Philippus Casedei de Alesto tradidit in custodiam et coman-

dam ac deposituin Johanni Flandini. spociatori Nem. presenti...

spptein franros auri eugui Hegiue Caluhrie et unum ducatum

«le Venetia auri et quinquaginta florenos Régine auri ([ai sunt

in quodam panno veluti et sigillo dicti Johannis sive pronpta

annuli sui imaginis Veronice sigillato. quainquidem peccuniam

idem Johannes dicto [3hi)ippotradere et deliberare ac restituere

promisit et convenit de die in diem confestim dum fuerit re-

quisitus par eumdoin. Actum Nemausi in hospicio habitatio-

nis Bertrandi de Aygrasso, texerii, et predicto Bertrando Guil-

lelmo de Godable, lilio R» Godable de Ucetia, et me Eustachio

de Nemausi, notario.

Anno predicto et die 17 sep te mb ris , dictus Joh. Flaadini, volens se de dicto deposito exonerare, dictum pannum ut promisit sigillatum dicto Philippo exhibuit qui recognovit et confessus fuit sigillatum prout sibi sigillatum tradiderat, et deinde ipso dissigilato et disvoluto dictam pecuniam tradidit, videlicet septem francos, etc.

(Minutes d'Eus tache de Nimes, f° 7, verso).

Anno 1441 (1442) et die tertia januarii, Petrus de Manso, loci de Meianis, dioc. Utic... confessus fuit debere uobili Dalphine de Salavacio, uxori Pétri Boni, burgensis (on a essayé de changer plus tard burgensis en scutiferi)... très marchas argenti fini operis Montispessulani, ex causa veri et amicabilis mutui per dictam nobilem Dalphinam eidem Petro realiter facti in presentia mei uotarii... in tribus taceis argenti Montp. infinum martelatis... quas très marchas argenti dicti operis Montispessulani promisit reddere et restituera in taceis simili modo opéra tis huinc ad festum Penthecostis proximam, unacum expensis. ...

(Minutes d'Etienne Marclllet, f* 160).

Anno 1441 (1442), et die quarta januarii, Martinus Andréas, macellarius Alesti... debere decem et novem mutones auri eugni d. n. R. boni auri, et ponderis quemlibet duorum denariorum auri, ex causa veri et amicabilis mutui... quosquidem 19 mutones auri promisit reddere et restituere.

(Mêmes minutes).

Inventaire du mobilier de l'hôpital.

Pro faciendo inventarium de bonis mobilibus que sunt in dicto hospitali...

Kt i)rimo fuerunt reperte in subtulo dicti hospitalis, quod est in introitu prime janue : 6 barracane; 24 flaciate; unum cohopertorium de blavo ; 22 culcitre linie ; alia culcitra linia modici VMloris ; lrt pulvinaria linia; 10 culcitre lanee ; 8 pulvinaria lam»a ; 30 lucti cordonos?de fusta cum pallassis.

In aimera torreneca ? que est prope supra dictum subtulum ot rnquiiiain : 8 culcitre linie ; 4 pulvinaria linia ; 3 pulvinaria lanea ; duos chalones ? (probablement des draps de Catalogne);

1 cohopertorium de blavo ; 2 lodices ; 3 lecti cordenes ? de fusta cum palhassis ; 1 cathedra de fusta ; 2 scrinia ; 1 esquilla metalli ; 1 ferratum parvum de cupro in quo deportatur aqua benedicta.

In coquina : unum scrinium ; una mach ? de fusta ; unum ferratum cum una bassina de cupro ; 3 pitalphi sive pichiers de terra ; 3 amphore vitri ; 1 oleria de terra ; 1 botellum sive flasquo de calibe ? tenens citra médium cartayronum vini ; 1 podadoyra ! 1 selha de fusta ; 1 coladoyra ; 1 trohadoyra de fusta ;

1 morterium cum uno trissono ; 3 bancos ; 1 tabula cum duobus taulonibus (table avec deux tiroirs) ; 6 parapsides ; 2 cisoria ; 3 scudelonos ; ayssada ortolana ; pala de ferro ; 8 cubeselas de ferro; cossa? de terra; 6olle terre tara parve quam magne ; 3 calehs vel calels ; 1 cremalh ; una grazilha ; unas cremalherias ; duo cloquearia de ferro ; 1 siphum de viebre ; 1 esborda ; 1 suneyra ; 1 cacabum sive payrol de cupro ; 6 botete vinarie sine vino ; 1 piola ; 1 ressa.

Item rétro coquine : 1 cremalh ; 1 cremalherias de ferro ; 1 sartago ; 6 topinetas de terra ; 1 culherium de fusta ; 1 banasta.

En la garda rauba, supra januam in introitu prime janue : 5 culcitre Unie; 8 pulvinaria linia; 1 lectuni cordenos sine palhassa ; 2flaciate ; 1 cohopertorium de livido ; 1 matalas : 1 cohopertorium valde perforatum ; 1 matalas ; pâli de livido que porta tur supra lectum mortuorum.

In aula que est prope gradarinm : 5 culcitre linie ; 4 pulvinaria linia ; 1 lectum cordenc ; 2 palliassas ; 1 cathedra de fusta ; caxia magna cum uno mediano ; 2 scrinia quorum unum est modicum ; 1 candalabrum de métallo ; 1 taula fuste ;

2 tauloni : 1 banccum;2... de cera; bordonum de fusta; G linteamina bona et sufûcentia ; 6 linteamina modicis valoris ; 1 mapa.

A. M., liasse XVII, n° 12.

Actes concernant les cloches de l'église paroissiale.

1 Conseil du 19 juillet 1448 :

Explicato per dictos consules que juxta apunctamentum factum in consilio ultimo tento de faciendo campanam ipsi domini consules fecerunt pactum cum magistro Stephano Lavocat,

campanerio, de faciendo dictam campanam et jam idem campanerius veait ad presentem villam et asportari fecit certain quanti tatem metalli. Veruiuptamen Gregorius Fossati qui habet pênes se de su m m a quam debebat do mi nus de Budocio centum libras illas restituere récusât de presenti. — Fuit conclusum que dicta campana fiât ; item que dictus Gregorius tradat de presenti 50 1. et residuum in termino; item super lucro remiserunt conscientie dicti G. Fossati. Item dederunt licenciam obligandi bona universitatis campanerio de sibi solvendo summam que sibi debebitur de resta.

2 Conseil du 2 août 1448 :

...Gonsules fecerunt pretium cum magistro Stephano Lavovat, campanerio, Montispessulani, de faciendo unam campanam grossam bonam et suffi ci enter sonantem sine aliqua tara ad cognitionem, judicium et ordinationem magistrorum in talibus expertorum et cujuscumque alterius perso ne que de hoc cognoscere et judicare poterit... qua propter aliquem deffectum seu taram dictam campanam refficere, que hoc fiât expensis propriis magistri Stephani et eotunc ipse magister Stephanus teneatur refficere et emendare totum metalli de eo quod in reffundendo diminueretur. Item fuit actum que dictus magister Stephanus debeat et teneatur tradere dictis dominis consulibus ad opus dicte campane fiende 14 quintalia metalli, pro pretio cujuslibet quintalis 121. t. —Item que dicti consules teneantur et debeant dare et solvere dicto magistro Stephano, pro suo labore et salario de faciendo dictam campanam, decem et septem libras cum dimidia turonenses. Item fuit actum que dicti do mini consules nomine dicte universitatis teneantur et debeant solvere eidem magistro Stephano summam que sibi debebitur tam ratione metalli per ipsum tradendi conventi et jam per eum traditi que ratione sui laboris, per has solutiones scilicet per totum presentem mensem augusti 100 1. et residuum abhodie in unum aunum, et ultra hoc teneantur sibi providere in et de omnibus in premissis sibi necessariis, excepto de victu suo. Et hiis mediantibus prefatus magister Stephanus promisit dictam campanam bene et débite sine aliqua tara facere et alia supradicta adimplere, et dicti consules promiserunt eodem m. S. solvere summam predictam dictorum 14 quintalium metalli que ascendit... et 17 1. et 1/2... Actum Alesti an te capellam omnium sanctorum...

3 Anno quo supra et 9 mensis augusti, Jacobus de Ulnio promisit solvere Jacobo Goti presbytero ut procuratori dominorum prioris et presbyterorum Alesti viginti libras turonenses ex

causa mutai sibi facti in grossie papalibus et consules promiserunt dictum Jacobuin servare indempnem à dicta obligatione. Actum Alesti in cimeterio prope januam Béate Marie.

Incontinenti Stephanus Lavocat, campanerius, confessus fuit habui9se à Jacobo de Ulmo... 201. t. in grossis papalibus.

4 Anno quo supra, 19 augusti, consules fecerunt pactum et pretium cum dicto magistro Stephano Lavocat, campanerio predicto, de faciendo campanam in ecclesia Sancti Johannis de Alesto vocatam tercialem sub pactis sequentibus videlicet que dictus niagister Stephanus teneatur et debeat et promisit et convenu dictam campanam facere bene et fideliter sine aliqua tara et casu quo reperieretur tara in eadem, illam reficere et stare de .. item fuit actum que m. S. L. teneatur eisdem dominis consulibus tradere quinque quintalia sexaginta unam libras metalli boni et sufficientis pretio pro quolibet quintali 12 1. t. — Item fuit actum que dicti consules teneantur et debeant dare et solvere dicto m. S. pro faciendo dictam campanam octo 1. t. et 15 solidos tur..

Quam summam eidem m. S. debitam tam pro dicto métallo quam pro suo labore solvere promiserunt per has solutiones, scilicet depresenti 401. t. et residuum hincad festum Paschœ.

Actum Alesti in cimeterio ante cappellam omnium sanctorum, presentibus venerabili viro magistro Raphaeli Galveti, licenciato in medecina deMontispessulano...

5 27 août 1448 :

Consules nomine universitatis promiserunt solvere dicto magistro Stephano Lavocat presenti, videlicet 221 1. 10 s. t. et hoc pro resta illius summe 201 1. 10 s. t. in qui bus tenebantur tam ratione 19 quin. 61 1. metalli per ipsum dictis consulibus traditi pro faciendo grossam campanam et tercialem que pro suo labore de faciendo campanas predictas, quam summam solvere promiserunt per has solutiones, scilicet in nundinis Pedenacii proxime tenentibus iii mense septembris proxitne in Montepessulano 100 1. t. et in sequenti festo Pasche in villa Alesti 36 1. t. et residuum in sequenti festo Beati Pétri (in vinculis) intrante mense augusti, in dicta villa Alesti.

6 18 octobre 1448 :

Explicato per dictos dominos consules que de indictione anno presenti facta de duodecim denariorum pro libra tam pro solvendo domino nostro Régi cotam dictam universitatem tangentem de tallio regio ultimatum indicto que pro faciendo caritatftm, solvendo vadia ipsorum dominorum consulum, et aliis oneribus dicte universitatis supportando oportuit, que pro solvendo

— cxvra —

magistro Stephano Lavocat campanerio qui anno presenti fecit duas campanas, scilicet magnam et tertialem, clavarius dicte ville tradiderit de pecuniis dicte indictionis, primo 25 1. quas dicta universitas olim habuerat et receperat de pecuniis debitis per dominum de Portes ; item pro faciendo campanam terlialem 40 ].: item plus debentur quinque quintalia cum dimidio metalli habita a diversis personis pro faciendo campanam tertialem qua? ascendunt circa 55 1. t.; item ab alia parte dictus clavarius fecerat certas alias expensas minutas ascendentes 30 1. t. vel circa; item ab alia parte consules tenentur domino Gubernatori in triginta scutis quae mutuavit dicte universitati pro tradendo domino de Canilhaco ; pro quibus summis solvendis opportet facere aliam indictionem, attento que sumina que adhuc restabat ad levandum de indictione predicta non 8ufticiebat ad solvendam restam debitam domino nostro Régi. Item etiam erat necessarium que dicte campane ponerentur in pignaculo ob quod est necessô facere expensam, omnes unanimiter pro predictis exsolvendis, présente domino vicario Alesti pro domino de A., indixerunt de novo duos denarios pro libra levandos per clavarium modo et forma in alia indictione convenus.

7 21 octobre 1448 :

Consules fecerunt pactum cum Guillelmo Chapus fusterio et Girardo Fenose?, rologerio, habitant. Alesti de ascendendo duas campanas ultimatum factas, scilicet magnam et tertialem et poiumdo in locum ubi reponi debent, sub pactis sequentibus, videlicet que dicti Guillelmus et Girardus teneantur et debeant et promiserunt dictas campanas ascendere in loco ubi reponi debent et pro premissis peragendis providere de poliegiis, cordis, ingeniis et aliis omnibus ad premissa necessariis, dictas que campanas ascendere féliciter et secure, et casu quo propter delTectum ipsorum eveniret aliquod dampnum, illud reparare promiserunt. Item.... consules.... promiserunt solvere dictis Guil. et Gir. 131. t....

8 31 décembre 1448 :

Kxplicato per dictes consules dictis consiliariis que pro faciendo campanas noviter factas oportuit que de summa indictionis facte pro solvendo domino nostro Régi tallium regium, certa pars fuerat conversa in campanis, obquod residuum dicte indictionis non poterat sufficere ad integram solutionem tallii regii prodicti, et ideo erat necessarium que de indictione duonun ilenariorum pro libra facta ultimate pro aliis négocia reciporotur? donec dictum tallium regium integraliter foret persolutum.

Fuit conclusum que dicti duo denarii pro libra leventur de presenti et que de eisdem suppleatur id quod fuit levatum et receptum de alia indictione pro convertendo in dictis campanis.

9 16 août 1450 ;

La veuve d'Etienne Lavocat, tutrice de ses filles mineures et Jean X, mandataire d'Etiennette, fille de Etienne Lavocat, déclarent que la ville a payé tout ce qu'elle pouvait devoir audit campanier.

Bail du prieuré de Saint-Germain-de-Mon taigu .

Anno do mi ni 1459 et die duodecima septembris, Reverendus et egregius dominus Bartholomeus de Burgojudeo , décrétera m doctor, prior prioratus Sancti Germani de Monteacuto super Alestum, Neniausensis diocesis, bona fide arrendavit et ad firmam annuam tradidit et concessit venerabilibus viris domino Johanni Gampreynaudi presbytero, baccalario in decretis ville A. et domino Stephano Relhani, canonico dicti prioratus priorique Sancti Juliani de Scossia, ibidem presentibus, videlicet dictum suum beneficium sive prioratum Sancti Germani unacum omnibus membris et connexis ac terris culturis pratis, vineis, nemoribus, censibus, redditibus, usaticis, laudimiis, accapitis et alis proventibus, obventionibus et fructibus quibuscumque ad dictum prioratum sive beneficium pertinentibus, et modo et forma contentis in instrumente arrendamenti dudum facti per dictum dominu m priorem de dicte suoprioratu domino Raymundo de Grava et Johanni Bar, canonicis ejusdem prioratus per me notarium recepto (10 septembre 1458). ad et per tempus triura annorum et trium exitarum sive gausitarum hodie incipiendorum et in simili die finiendorum, pretio et nomine pretii cujuslibet anni septuaginta etquinque libr. tur. monete régie nunc currentis, solvendi quolibet anno per quatuor terminos et solutiones equales, scilicet in festo Natali domini 18 1. 15 s. t. et in festo Pasche alias 18 1. 15 s. t., et in festo Sancti Joh. Bapt. mensis junii alias 18 1. 15 s. t., et restantes 18 1. et 15 s. t. in fine cujuslibet anni. Et fuit actum et conventum de pacte expresso inter dictas partes que dicti renderii tenebuntur dare victuin dominis canonicis dicti prioratus prout ipse diminue prior facere tcnetur, et ulterius tenebuntur supportare omnia alia onera ejusdem prioratus consueta et non consueta

et membrorum ejusdem, excepta Visitation e episcopi si qua fieret. Item fuit actum que dicti renderii non tenebuntur de aliquibus reparationibus ejusdem prioratus et membrorum eju&dem . Item fuit actum que in presenti arrendamento sit inclusa domus dicti prioratus in Alesto si ta unacuni omnibus bonis mobilibus et domus utensilibus infra dictam domum et alibi existentibus sub inventario recipiendis, in quaquidem domo prefatus dominus prior retirant quamdam cameram munitam de uno lecto et aliis necessariis, scilicet cameram prions, totiens quotiens voluerit venire et residere apud Alestum et etiam retinuit stabulum pro suis equis. Item fuit actum que dicti renderii teneantur ultra predicta quolibet arrno per très menses dare panem et vinum priori et suo clerico sive famulo, et fenum vel paleam equis suis sive cavalcaturis in Alesto et in predicta domo, si et casu quo ibidem venire et residere voluerit, et si non veniret vel non resideret quolibet anno per dictos très menses, que dicti renderii non teneantur illud reficere in aliis sequentibus annis. Item fuit actum que dictus dominus prior teneatur dictis renderiis tradere levas censuum et cartularia ac publica instrumenta dicti prioratus si et que fuerint necessarie pro defendendo et prosequendo jura ejusdem prioratus. Item fuit actum que dicti renderii teneantur priori in fine arrendamenti reddere et restituere omnia bona mobilia et domus utensilia per eos sub inventario recipienda in tali valore in quo sunt de presenti . . .

Acta Alesti in domo predicti prioratus, presentibus. . . domino Raymundo de Grava, sacrista; domino JohanneBar, infirmario dicti prioratus. . . .

Et ibidem prior fecit instituit et ordinavit suum vicarium in temporalibus dumtaxat Stephanum Relhan. . .

Et ibidem prior constituit procuratores et negotiorum gestores Joh. Campraynaud et Raymundum de Grava ad levandum.., pro priore et ejus nomme omnia... arrayragia et débita sive crédita per dominum Guillelmum Michaelis olim priorem dicti prioratus S. G», nunc vero vestiarium de Calvitione, ipso priori reinissa cum instrumento publico par m" Alziasium Robini, notarium Calvitionis, 30 augusti 1459, ex dicto prioratu Saneti Germani deppendentia et débita de et pro tempore quo dominus Joh. Fretoni quondam et deinde dictus Guil. Michaelis fuerunt priores dicti prioratus S> G'. ... et de arrayragiis predictis, procuratores habeant et habere debeant tertium denaiium et prior residuum —

(Actes d'Etienne Marcillet, notaire, volume de 1459, folios 87 et 88).

LU

Nomination d'une abbesse du monastère de Notre-Dame

des Fonts.

Anno 1459 (1460) et die dominica vicesima septima januarii apud Alestum et in mona9terio dominaruin monialiuin nionasterii de Fontibus, coram reverendo in Ghristo patre domino Johanne, permissione divina abbate monasterii Mansiade, existenteset personaliter constitute religiose domine moniales ejusdem monasterii, videlicet domina Margarita de Pineto, prioressa ; domina Glaramunde Virgilie, vestiaria ; Ayglina de Betoa, sacristana et Ermenjarda de Betoa, succentrix, nominibus suis et aliaruni monialium dicti monasteriis, prefato domino Abbati dixerunt et exposuerunt que nuper nobilis Mabilia de Oastronovo de Randone, ultima abbatissa ipsius monasterii dies 8U08 in domino clausit extremos et ejus corpus traditum fuit die venoris proxime lapso ecclesiastice sépulture, et sic ipsum monastorium et ipse domine moniales de presenti carent abbatissa ; quare dicto domino abbati humiliter supplicaverunt quathenus licenciam eis dare et concedere dignatur eligendi novam abbatissam juxta et secundum formam juris et regulam Beati Benedicti, et dictus dominus al»bas, audita supplicatione predicta , informatus de morte et sepultura dicte quondam domiue abbatisse. licenciam predictam eisdem dominis monialibus concessit ; ad quod faciendum ad diem crastinam poat missam que celebrabitur de Sancto Spiritu in dicto monasterio assignavit, et in capitulo ejusdem monasterii.

Adveniente autem dicta die crastina que fuit lune vicesima octava dicti mensis januarii celebrata sollempniter missa de Sancto Spiritu in ecclesia dicti monasterii, ut intalibus est fieri consuetum, in qua missa interfuerunt prefatus dominus abbas et predicte moniales, omnes insimul tam ipse d. abbas que dicte domine moniales exeuntes de dicta ecclesia accesserunt et intraverunt capitulum dicti monasterii, et ibidem prefatus dominus abbas interrogavit dictas dominas moniales quam viam volebunt in earum electione fienda eligere sive observare et tenere, scilicet an viam Sancti Spiritus, an viam scrutinii aut viam compromissi : quequidem moniales dixerunt et responderunt que volebant per viam Sancti Spiritus in Domino

— CZXH —

procedere. Quibus auditis prefatus d. Abbas requisivit et exhegit vota sive voces à singulis dictarura monialium petendo ab unaquaque ipsarura separatim, quam eligebant in novam abbatissam dicti earum monasterii ? Que omnes, videlicet primo dicta domina Margarita de Pineto, prioressa, secundo dicta domina Ayglina de Betoa, et tertio dicta domina Esmenjarda nomine suo, et quarto et ultimo ipsa domina Esmenjarda vice et nomine domine Helienor de Bitteris, etiam monialis dicti monasterii, quequidem domina Helienor, obstante egritudine sui corporis, ibi non potuit interesse et vices suas dicte domine Esmenjardi commisit cum instrumento per me notarium hodie paulô an te presentis instrument receptionem, recepto et inferius inserto, unanimiter et concorditer neminemque illarum discrepantem, elegerunt et nominaverunt in abbatissam dicti monasterii sui de Fontibus supradictam dominam Glaramundam Virgile, ibidem etiam presentem et hanc electionem humiliter acceptantem. Et mox premissis ita pactis prefatus dominus abbas jussit dictis aliis monialibus quathenus prefate domine Claramunde, moderne abbatisse, professionem et obedientiam dicte domine Abbatisse noviter electe et nominate fecerint et prestiterint, promittentes eidem domine Abbatisse esse humiles et obedienter juxta et secundum regulam beati Benedicti. Deinde ipsa domina Abbatissa similiter promisitprefato domino Abbati que sibi erit obediens et fidelis, que predictum monasterium et dominas moniales, tam présentes que futuras, ejusdem bene et legaliter gubernabit, manutenebit et conservabit jura et bona ipsius monasterii, nec illa quomodolibet alienabit, que ymo alienata si que sint toto posse suo recuperabit, et ita juravit ad et supra sancta dei Evangelia ab eadem cum ambobus suis manibus corporaliter grate tacta.

Quibus ita pactis, dictus Abbas dictam Abbatissam modernam posuit et induxit in realem, corporalem et actualem possessionem dicti monasterii de Fontibus et de Alesto ac membrorum, jurium et pertinenciarum eorumdem, et hoc per traditionem libri régule Beati Benedicti et per traditionem clavium ipsius monasterii. Deinde surgentes accesserunt ad ecclesiam dicti monasterii cantando alta voce : Te Deum laudamus. . . et prefatus dominus Abbas ducendo et tenendo per manum suam dictam dominam Abbatissam, ipsam infra dictam ecclesiam per majorem et principalem portam ejusdem ecclesie intromisit et ad majus altare duxit, et ibideni mappas et alia ornamenta dicti altaris eidem in signum adepte possessions tradidit, mandans et precipiens dictis dominabus monialibus ibidem pre-

— cxxni —

sentibus et cunctis aliis perso ni s quarum interest seu potest quomodolibet interesse, tam presentibus quam absentibus, quathenus prefate domine moderne abbatisse deinceps pareant, obediant et diligenter intendant, de fructibus, proventibus et emolumentis ad dictum monasterium pertinentibus respondeant et persolvant, amota ab hinc qualibet si que sit illicita détentrice, de quibus omnibus dicta domina abbatissa petiit instrumentum.

Acta fuerunt hec Alesti in predicto monasterio. . presentibus nobili et potente viro domino Johanne de Castronovo de Randone, milite, Alesti condomino, religioso viro Johanne Baiuli, monacho prefati monasterii Mansiade... nobili Natale de Rippis ville Alesti, nobili Johanne Virgilii aliàs de Mimata, diocesis Mimathensis, et me Stephano Marcilheti notario. .

Item anno quo supra et 28 januarii, cum religiose domine moniales monasterii Béate Marie de Fontibus prope Alestum (Uticensis diocesis) essent in capitulo earum monasterii de Alesto, de licencia ac in presentia Reverendi in Christo Patris Johannis, miseratione divina, abbatis m. Mansiade, ordinis Cisterciencis, congregate pro nova abbatissa ipsius monasterii eligenda, excepta religiosa domina Helionor de Bitteris, moniali graviter infirmata, quœ, obstante egritudine sui corporis intéresse non potuit, hinc fuit et est que hac die presenti, de manda to dicti domini abbatis et ad requisitionem dictarum aliarum monialium in dicto capitulo ad finem predictam congregatarum et existentium, ego Stephanus Marcilleti, notarius infrascriptus unacum testibus infrascriptis personaliter accessi ad presentiam dicte domine Helionor in lecto jacentis et infirmate, et eam intcrrogavi sibi premissa intimando et notificando cui volebat vices suas supra electione predicta fienda comittere ; quae dixit et respondit que vices suas et vocem suam comittebat domine Esmenjarde de Betoa

Eléonor de Bèziers était bien malade ; car voici Vacte qui est dans le même volume qui prouve qu'elle mourut le jour mente.

Anno quo supra et 29 januarii, consti tutus personaliter nobilis Theobaldus de Bitteris, ville Alesti, in presentia Abbatis.... et Abbatisse Claramunde Virgilie... exposuit que olim nobilis Raymundus de Bitteris et Helionor de Ponte, conjuges parentes dicti nobilis Theobaldi, tempore quo religiosa domina Helionor de Bitteris, eoruni iîlia et soror ipsius nobilis Theobaldi de Bitteris, fuit in sororem dicti monasterii pro tune minoretam Sancte Glare existentis recepta dederunt et assignaverunt in et

super eorum bonis dicte domine Helionor filie sue quamdiu viveret in humanis pensionem annuam trium librarum turonensiura et unius saumate bladi cosegalli, constante publico instrumento super hoc confecto ; dicta domina Helionor monialis nuper existons in infinnitate qua decessit, in presentia fîde dignorum testium, quitavit eumdem fratrem suum de omnibus arrayragiis dicte annue pensionis, quamvis non fuit per notarium publicum incartatum ; quare cum dicta Helionor monialis jamque die hesterna decesserit, supplicavit humiliter prefatis Abbati et Abbatisse, prout eorum quemlibet tangit, quathenus dictam quitanciam sic modo premisso factam eidem nobili Theobaldo roborare et confirmare dignentur et sibi de novo facere et concedere. Et dictus Aas et dicta Abbatissa cum

licencia prefati Abbatis dictam quitancian conûrmaverunt

Actum Alesti in monasterio dictarum dominarum... in choro an te altare majus ecclesie ejusdem monasterii, presentibus domino Johanne de Castronovo de Randone, milite, nobili Philippo de Panato, codominis Alesti, nobili Natale de Rippis, magistro Petro Bartholomei notario, Bernardo Augerii, alberguerio, nobili Johanne de Castronovo, vicario Alesti pro dictia dominis, et me Steph. Marcillet...

Item dicta die, cum hodie religiosa Catherinade Bitteris, filia nobilis Theobaldi de Bitteris, ville Alesti, monialis monasterii Béate Marie de Fontibus prope Alestum, Utic. Dioc. suam professionem feceritin manibus Reverendi inChristo Patris Johannis, miseratione divina abbatis monasterii Mansiade, ordinis Gistercensis, et in monasterio Béate Marie de Fontibus Alesti, juxta et secundum regulam Beati Benedicti, présente venerabili et religiosa domina Claramunde Virgilie, modem a abbatissa dicti monasterii, hinc fuit que anno et die predictis, dictus nobilis Theobaldus de Bitteris pater dicte Catherine volens eidera juxta et secundum suam possibilitatem et suorum, l>onorum facultatem condecentem pensionem annuam quoad vixerit de et super bonis suis assi^uare ut inde se valeat in dicto monasterio melius -sustentare, bona fide pro se et suos item promisit et convenit dicte Catherine presenti, filie sue, dare et solvere quolibet anno in festo Beati Michaëlis, pensionaliter duas libras turonenses et unum sextarium bladi toselle bone, pulchre et mercabilis, et hoc tamdiu que dicta Catherina vi tara ducet in humanis. Et fuit actum que casu quo annue solutiones dicte pensionis in termino predicto B" Michaelis ncn petereutur. et ita una, due, vel plures tluerunt sive preterirunt et non solverentur, que dicto casu non possint duplicari, triplicari sive accumulari . . .

Et incontinenti... (Renonciation par ladite Catherine à tous ses droits successoraux paternels et maternels).

Item anno et die predictis (sic), sciUcet die martis vicesima nona januarii, apud monasteriuin Béate Marie de Fontibus, Utic. Dioc, venerabilis et religiosa domina Claramuuda Virgilie, moderna Abbatissa noviter electa dicti monasterii existens et personaliter coustituta, ia presentia Reverendi... Johannis... abbatis Mansiado... domiuo Abbati huiniliter supplicavit quathenus ipsam imoiittere dignetur in possessione predicti monasterii de Fontibus et membrorum ac jurium et pertinentiarum ejusdem ; et dictus abbas mox dictani domiuam abbati sa am in veram, realem, personalem et actualem possessionem ipsius monasterii ac membrorum et pertinentiarum suarum et jurium posuit et immi9it, et hoc per traditionem [mot illisible] principalis porte ecclesie dicti monasterii, ipsam portam aperiendo et inde claudendo et de novo aperiendo et dictam ecclesiam intrando, et ipsam do mina m abbatissam per manu m dextram ad altare majus ducendo, et ibidem mappas et alia ornamenta dicti altaris eidem tradeudo mandans, de quibus dicta domina Abbatissa petiit instrumentum.

Acta in predicto... testibus nobili Theobaldo de Bittoris, nobili Natale de Rippis, nobili J. de Castronovo, vicario A., nobili Bertrando Pétri, loci de Sauzeto, nobili Eustachio de Farella, PontisTaraucii.

Item anno quo supra et die tricesima januarii apud Alestum et in monasterio dominarum monialium Béate Marie de Fontibus, existens et personaliter constituta venerabilis et religiosa domina Claramuuda Virgilie abbatissa dicti monasterii de Fontibus noviter electa, coram reverendo... Johanne, abbate monasterii Mansiade, ordinis Gisterconsis, pâtre abbate immediato dicte domine Abbatisse et dicti sui monasterii de Fontibus, eidem domino Abbati humiliter supplicavit quathenus electionem suam approbare et conûrmare dignaretur, quaquidein do minus Abbas audita dicta supplicatione et informatus de morte et sepultura venerabilis et religiose domine Mabilie de Castronovo de Randone, ultime abbatisse ipsius monasterii de Fontibus nuper defuncte, necnon et de electione exinde per dominas moniales dicti monasterii de licencia et in presentia ipsius domiui Abbatis facta de predicta domina Claramunda, ideo electionem ipsam tauquam juste, sancte et canonice per viam Sancti Spiritus ut pennittitur factam... de quibus Abbatissa petiit instrumentum sive litteras pato rites cum sigillo.

(Actes d'Etienne Marcillet, volume des notes de 1459-1460, folios 145 et suivants).

lui

Inventaires du trésor de l'église d'Alais.

Inventarium et repertorium jocalium, thesauri et aliorum omamentorum ecclesie parrochialis Sancti Johannis de Alesto factum anno domini 1417 et diebus infrascriptis per honorabiles viros Stephanum Loserani, Bertrandum Rays et Guillelmum Lh au ter y, consules dicte ville de Alesto, magistro Anthonio de Solerio, conconsule vita functo, se sequitur ut ecce.

Et primo caput Beati Andrée, apostoli, de argento.

Reliquiare cum quo portatur corpu9 Christi in die eucharistie de argento superdeauratum.

Aliud reliquiare de cristallo cum pede argenti Sancti Johannis Baptiste.

Aliud reliquiare Béate Marie virginis cum pede argenti.

Duo candelabra cristalli cum pedibus lotoni.

Unum brachium de ligno Beati Georgii cura ossibus (sic).

Tria reliquaria argenti 9uperdeaurata.

Unamparvam caxiainreliquiarumBeatorum Pétri et Pauli...; item infra dictam caxiam unum os brachii Beati Mauricii et unum oculum Beati Andrée, apostoli, argenti et cristalli.

Unam crucem de argento cum pede lotoni superdeaurato.

Unam parvam crucem cum pede argenti superdeauratam.

Aliam crucem argenti cum pede lotoni.

Unum platellum lotoni superdeauratum.

Unam columbam lotoni superdeauratam in qua sunt reliquie Béate Mar. Magdal. .

Unum reliquiare lotoni sine reliquiis.

Duas parvas borssozetas ? de lotono sine reliquiis.

Ouinque calices argenti cum eorum patenis.

Duas cruces parvas argenti.

Unum turribulum argenti cum sua nau argenti ponderis qui nq ue marcharuiu et... (nau. navette).

Duas coronas argenti deauratas Béate Marie de Grava et ejus filii.

Duos anulos argenti deauratos.

Duos rondels Béate Marie de Oriente cum perlis albis.

Unum rondellum cum perlis et lapidihus datum per Johannis de Juons? (rondel, collier).

Unum chappelletum factum ad modum soliarum (sic) béate Marie.

Aiiud simile chapelletum parvum sui filii.

Unara frangiam de veluto cun fermaillo argenti .

Aliam frangiam de panno nigro eu m pailletis argentis deauratis et perlis albis.

Quindecim vêla tam bona quam debilia et tam operata que non operata.

Unum capellum de.. (?) cum ramagiis deauratis, datum per magistrum Theobaldum Noyron.

Sex auricularia parvi valoris.

Unam mitram cum perlis.

Sex alias mitras parvi valoris.

Unum mantelluin de serico albo cum ramagiis viridibus et deauratis, foleratum in parte de menus vairs (sic)»

Aliud mantellum de serico viridi et violato.

Unum parvum mantelluin de veluto rubeo lilii B. Marie.

Unum mantelluin de serico albo cum ramagiis et rosis deauratis.

Duas mapas paramenti operatas de serico cum armis R» Troche.

Quinque mapas delino operatas de serico rubeo pro altaribus Béate Marie et Beati Johannis.

Aliam mapam parvi valoris cum listis rubeis in capite.

Unam cappellam de serico nigro operatam de margaritis, munitam pro cappellano, diacono et subdiacono duabusque cappis, mapa et paramento ante altare, datam per dominum Marescallum et cum armis dicti domini et ejus consortis.

Unum tapis magnum datum per dictum dominum.

Unam magnam mapam absque alia operatura, operis Parisius, longitudiuis viginti palinorum vel circa.

Très mantellos Béate Marie de Grava.

Quindecim mapas tam bonas quam débiles.

Duas parvas cappas pro pueris.

Unam magnam crucem datam per Johannem de Gubellis.

Unam cappellam albam pro cappellano, diacono et subdiacono muni tam cappa, casublia duabusque dalmatiis pro cap°., diac°. et sub°.

Aliam cappellam de viridi similiter munitam.

Aliam cappellam violatam similiter munitam cum armis domini Egidii de Curtibus, decretorum doctoris.

Aliam cappellam albam ut supra munitam, excepta cappa.

Aliam cappellam munitam pro capp. diac°. et sub<>. et capa data per dominum Bernardum Podii-^iti.

— CXXVItl —

Unara cappellam nigram munitam ut supra cum armis dicti domini Egidii de Curtibus.

Aliani cappellam nigram munitam ut supra, excepto de albis.

Unam cappam de veluto persico datam per Alayceta Durante Montispessulani.

Unam casubliam de viridi datam per dictam A. D.

Unam crucem de cristallo.

Unum moscal de plumis pavonis [plumeau).

Unam casubliam de veluto pertico cum bonis assis ? bene operatis, folratam de serico viridi.

Aliam casublam (sic) panni de auro viridi datam per Guillelmum de Area-veteri.

Aliam casubliam de serico figuratam leonibus de auro.

Aliam casubliam de serico viridi cum armis dominorum de Alesto.

Unam capam de sancio ? violatam cum quodam emailli de lotono deaurato.

Unam capam de rubeo cum ramagiis de auro folratam de serico viridi.

Unam albam cum amictu, stola manipulo et... paratam (sic).

Unam albam munitam et paratam.

Aliam albam munitam et paratam similiter.

Unam albam nigram munitam ut supra.

Aliam albam munitam amictu, stola et manipulo munitam de auro.

Quasdam sandalias de serico albo folratas de rubeo.

Unam magnam crucem veterem argenteam.

Unam crossam d'yvorio fractam.

Unum pannum aureurn viridis coloris pro ponendo ante magistros in sacra pagina cum sermociuantur.

Unain capam de serico albo operatam de nigris et rubeis cum affris aurei rubeis et croceis.

Unum pannum paramenti pro cathedra episcopali «le serico albo in modio operatum cum capite oervorum et circumcica cum listis rubeis et croceis foleralam de tela viridi.

Deceru et novem casublias diversorum colorum tam bonas quam débiles.

Aliam casubliam de serico viridi operatam de leonibus deauratis sigiiatam armis domini Stephani Troche quondam.

Aliam casubliam viridis coloris cum auribus deauratis signatani marca Stephani de Bosco

Aliam casubliam de veluto persico et viridi cum leopardis deauratis foleratam de tela persica.

Unam cappellam violatam cum imagine Beati Johannis muni tam casublia et dalmaticis pro diacono et subdiacono.

Aliam cappellam de bocassino albo munitam ut supra m précèdent.

Àliam cappellam de serico albo munitam casublia et dalmaticis pro diacono et subdiacono operatara de leporariis albis.

Aliam cappellam de serico albo cum listis nigris et leonibus rubeis in medio listarum munitam ut in précédente.

Tresdecim cappas diyersorum colorum tam bonas quam débiles.

Item plus sex alias parvas cappas pro pueris diversorum colorum.

Duas albas muni tas stolis, manipulis et amictis. Unum parvum paramentura de serico rubeo cum imagine Beati Johannis, de marca Joh. de Montiliis, pro portando in processionibus cum cruce magna.

Decem manipulos diversorum colorum.

Très stolas, unam de serico rubeo, aliam de serico nigro et aliam de serico viridi. Très albas parvi valons.

Très albas no vas cum tribus amictis.

Unum roquetum de tella alba cum cistis nigris vocatum roquetum prioris.

Septem tessonos pro paramento altariorum ad ponendum in capitibus altariorum.

Très pannos paramentorum escabelli altaris Beati Johannis. Unum alium pannum... paramenti escabelli predicti. Quinque pannos sive palis (sic) pro paramentis ponendis ad altaria.

Unam casubliam de bocassino nigro munitam alba, stola et manipulo cum capa de dicto bocassino nigro parvi valons.

Quatuor bacuios sive bourdons {sic) rubeos cum armis consulatus.

Unum lavatorium manuum plumbi.

Unam casubliam diversorum colorum cum leonibus munitam alba et manipulo modici valoris.

Unam casubliam croceam cum listis persis et rosis rubeis munitam ut précédons modici valoris.

Unum turribulum de lotono.

Unum ferratum de métallo parvum pro tenendo aquam benedictam.

Alium parvum ferratum cupri pro tenendo dictam aquam. Unam crucem de lotono.

Duo candelabra metalli pro al tari Beati Johannis.

Aiia duo candelabra ferri pro altari Béate Marie.

Alia duo parva candelabra de lotono que stant supra altare Sancti Johannis.

Duo candelabra magna de lotono deaurata.

Unum magnum ferratum cupri.

Item in armario ubi tenetur corpus Christi :

1° Duas cuttodias fuste, cohopertas de argento, unam cura quatuor pedibus et aliam cum tribus pedibus.

Unam taceam argenti et unam parvam crucem de lotono.

Unam parvam custodiam de ivorio.

Unum tessonum de serico.

Duas parvas esquilletas pro servicio Christi corporis, unam cum matablo, et aliam sine matablo.

Très cresmatorias magnas ad tenendum sanctum crisma de ferro albo, et alias duas parvas de stagno.

Unum librum legendarium dominicale, qui liber incipit ab adventu Domini usque ad octavas Pasche, qui incipit in principio: sermo Beati Gebenni, presbyteri.

Alium librum legendarium dominicale ab octavis Pasche usque ad adventum Domini in quo libro in fine : legenda eucharistie.

Très legendarios ferialium.

Libros Biblie, tam novi quam veteris testamenti.

Quatuor psalterios, unum novum et très veteres.

Unum ordinarium qui incipit : Benedictio salis.

Unum alium librum de confessionibus qui incipit « lo premier inandamen de la loy » .

Unum librum mortelogiorum.

Unum librum epistolarum novum.

Aliud exemplare modici valoris.

UQum librum prosarum.

Unum librum vocatum officiarium novum ; alium librum vocatuni officiarium antiquum.

Uuum alium librum vocatum collectarium antiquum.

Uuum responsoriuin.

Aliud responsorium vctus modici valoris.

Unum librum vocatum exemplarium.

Unum missale pro altari Boate Marie; unum aliud missalo ; unum missale novuni pro altari Beati Johannis, datum per H«»ymundum Beraud quondam.

Très libros collectarum.

Unum librum passionarium.

Très albas cum duobus amictis novas.

Unara casublam datam per dominum Johannem Aldegerii que tradita fuit in custodiam domino Gaspardo Ponte.

Unum calicem cum patena fracta cum Grucifixo in pede qui calix fuit traditus domino Johanni de Planis, presbytero.

Deinde anno quo supra et die ultima decembris, dominus Egidius Podiialti, canonicus(l), restituit domino Petro de Soi> beriis et consulibus jocalia... cappelle Sancti Dominici que sequuntur :

1° Unum calicem argenti cum patena deauratum cum suo 8tuch et cum Grucifixo in pede esmailhato.

Duo parva candelabra metalli.

Unum parvum reliquiarium de cupro in quo sunt de reliquiis diversorum sanctorum.

Unam cortinam de livido pro ponendo ante retaulam in quadragesima.

Item très mapas.

Que omnia dicti domini consules à dicto Egidio ea detinente contra eorum voluntatem, de eisdeni dictum Egidium quittaverunt.

Actum infra dictam capellam Sancti Cirici.

Deinde incontinenter dictus Egidius restituit plus de bonis dicte capelle :

Unam cappam cum armis dels Raymo.

Unam casublam de bocassino albo cum alba, amictis, stola9 manipulo et sencheto ?

Quosdam orjoletos.

Et consules tradiderunt omnia in custodiam domino Johanni de Planis, sacriste.

Et dicta die dicti consules dixerunt se plus récépissé de bonis et jocalibus ecclesie predicte :

Unum missale parvum olim datum per dominum Petrum Pilhacii.

Unum calicem parvum argenti cum patena in pede eu jus est 8criptum sic : hic calix est capelle omnium Sanctorum. . .

(t) Chanoine de Saint-Germain près d'Alais.

Nous n'avons pas voulu surcharger ces textes de notes ; on remarquera cependant le mot armarium, armoire servant de tabernacle, le mot stuch pour étui, le mot Raymo pour Raymond, comte de Toulouse, mo$calli pour plumeau.

1 janvier 1447 (1448)

1° In sacristia dicte ecclesie et in quadam magna caxia in eadem existente fuerunt reperta ea qua? sequuntur.

Quœdam magna crux argenti olim data per Johannem de Gubellis.

Quœdam indumenta domine Anthonete de Turena, quoudam co mi tisse Alesti, cum armis ejusdem domine, videlicet due cappe, una casubla et due dalmatice cum saffris.

Item una cappa, una casubla et due dalmatice de serico sub rubeo refforciato cum armis domini Johannis Barrerie.

Una casubla, due dalmatice et una capa de serico albo.

Quedam indumenta de ostada nigra cum saffris, videlicet una cappa, una casubla et due dalmatice.

Alia indumenta de serico jaune (sic^ cum saffris, videlicet... (ut supra).

Alia indumenta de serico albo antiqua, scilicet una casubla et due dalmatice cum saffris.

Alia indumenta rubra cum saffris, videlicet una cappa, una casuble et due dalmatice.

Una parva cappa rubra cum saffris et diversis ramatgiis.

Una cappa de serico violaceo.

Una casubla de serico viridi cum saffris et leonibus aureis.

Una alba cum uno amicto cum paramentis de panno aureo et una stola cum manipulo instoriata cum flotis (sic) et botonibus serico violaceo et unum cordonum de eodem serico... cum flotis et botonibus dicti coloris.

Aliam albam cum uno amicto cum paramentis et ramatgiis de panno aureo et una zona de serico operato cum cordonibus et flotis de serico violaceo et una stola cum uno manipulo instoriato cum flotis de serico viridi.

Unam albam cum amicto cum paramentis rubeis et una stola cum uno manipulo... cum cingulis albis.

Très stolas de panno indumentorum domine Comitisse Alesti cum tribus manipulis ejusdem panni cum flotis rubris et très albe cum tribus amictis cum tribus cordonibus sive cingulis.

Quedam sandaliacum sotularibus de serico albo pro episcopis.

Una mitra de panno aureo instoriata de quatuor evangelistis cum perlis cum bandis panni aurei cum flotis de serico rubro.

Septem alie mitre de pergameno cohoperte de diversis sindonibus modici valoris.

Duo auricularia cohoperta de serico instoriato de leonibus et floribu8 lilii.

Pararaenta altarium et crucium tempore quadragesime cum quibus cohoperiuntur altaria, cruces et ymagines.

Uuuin moscalli cum plumis pahonis.

Capellum cobopertum de serico pro ymagine Beati Joh. Bapt.

Decem et octo mape altarium et très in altari B. J. Be, et alie très in altari Béate Marie, tam boni quam modici valons.

Très albe bone et una alia alba parvi valoris.

Una crux de cristal lo.

Alia crux de argento cum earum stuits (étuis).

Una mapa de veluto livido cum armis de dona Meleta.

Due cappe de sindoneo rubro cum safTris que fuerunt de voste domine Anthonetta de Turena, comi tisse Alesti.

2° Item quedam alia caxia longa in qua fuerunt reperta ea que sequntur :

Unacasubla, due dalmatice et una cappa de serico nigro cum armis dômini Johannis Barrerie que indiget reparatione.

Una casubla et due dalmatice de fustano albo cum folratura de tela persa.

Una casubla et due dalmatice de serico violaceo figurato leopardis aureis cum safTris.

Quedam vestimenta sacerdotalia, scilicet casubla et due dal xnatice albe parvi valoris.

Una casubla et due dalmatice de tela rubra antiqua folrata de tela alba.

Quedam vestimenta sacerdotalia, casubla de fustaneo operata 8ive figurata diversis coloribus, folrata de tela nigra.

Una casubla de serico viridi figurata leonibus aureis cum safTris cum armis de Trocha.

Una casubla de serico viridi cum 'saffris, scilicet cum armis factis de una... cum cruce supra. (\)

Quedam alia casubla antiqua parvi valoris de serico violaceo figurato.

Alia casubla de serico rubro cum animalibus? portantibus in rostro flores lilii.

Alia casubla de serico violaceo cum safTris cum ymaginibus Bancti ? (2)

(1) Il y a entre les mots una et cum, une lettre, un B probablement, formée par deux ellipses; on dirait un 8 aplati.

(2) Le nom du saint est écrit en abrégé et peut être Paul, Phi-

— cxxxrv —

Aiia casubla de serico viridi figurato cum armis domine Dorante de tela lividi coloris.

Alia casubla de serico viridi figurato cum saffris aureis, follerata de tela jauna (sic).

Alia casubla de serico rubro follerata de tela alba cum alis.

Alia casubla coloris lividi modici valons cum saffris aureis cum stellis.

Alia casubla viridis coloris cum saffris follerata de tela lividi coloris.

Alia cappa de serico rubro operato follerata de tela alba.

Alia cappa de serico albo figurato leonibus aureis.

Alia casubla de fustaneo rubro follerata de tela nigra.

Alia casubla de fustaneo lividi coloris figurato diversis coloribus cum uno parvo saffro.

Alia cappa de serico rubro et viridi cum saffris, follerata de tela alba.

Alia casubla de serico viridi parvi valons.

Alia casubla de bocassino bore {sic) parvi valons.

Alia casubla de serico jaune cum ymagine Beati Marie follerata de tela alba.

Quatuor cappe de serico diversorum colorum pro ymagine Béate Marie.

Quoddam paramentum altaris de serico rubro cum sex tessonibus diversorum colorum.

Quidam panni de serico diversorum colorum pro ponendo coram sermocinatoribus.

Très parve cappe pro pueris de bocassino albo.

Quinque cappe de bocassino albo pro presbyteris.

Quoddam paramentum altaris Béate Marie de serico jaune cum rosis rubris.

Qusedam paramenta altaris de serico nigro ad modum vestimentorum domine Anthonete de Turena(sic).

Quoddam paramentum altaris pro ponendo super scabellum diversorum colorum.

Alia casubla de serico viridi figurato leopardis aureis cum saffris et cum armis istis : G. B. ?

Alia casubla de serico lividi coloris figurata canibus aureis.

lippe, ou autre nom. Notons aussi que serico est souvent remplacé par cirico, comme j'ubro par rubeo, et que devant chaque objet inventorié il y a le mot item.

Quedam alia cappa pro ymagine magna Béate Marie de serico albo figurato ramagiis viridis et aureis follerata de tela alba.

Quoddam parvum mantellum de veluto rubro cum boneto [sic) dicti coloris pro ymagine domini nostri Jhesus Christi.

Alia paramenta al tari u m de serico rubro figurato pontibus et rosis coloris jaune.

Diversos parvos flots (sic) de serico diversorum colorum pro ponendo ante altaria et super paramenta.

Alia cappa magna pro ymagine Béate Marie de serico albo follerata de serico vitidi.

Alia cappa Béate Marie de serico albo refforciato cum rosis lividis et viridis (sic).

Alia cappa Béate Marie \ de fustaneo jaune figurato modici valoris.

Quoddam paramentum de serico diversorum colorum pro ponendo supra cathedra episcopi, folratum de tela alba.

Quoddam roquetum tele cum suo amicto etiam de tela, pro domino priore.

Quidam liber passionarium pargameni cum cantu.

Quoddam parvum mantellum pro ymagine domini nostri J. G# de serico diversorum colorum.

Quoddam platellum de lotono superdeauratum cum armis floribus lilii depinctis in medio à parte infra.

Undecim velamina de serico diversorum colorum pro ymagine Béate Marie in quibus sunt duo de glassa.

Alia quinque velamina de serico diversorum colorum parvi valoris pro dicta ymagine.

Duo tessoni de tela operata pro tenendo cum evangelium dicitur.

Magna corona argenti superdeaurati cum suo stuch.

Alia parva corona argenti superdeaurati pro ymagine Béate Marie.

Alia parva corona argenti superdeaurati pro ymagine domini nostri J. G.

Quedam franga de serico viridi.

Calix magnus argenti superdeaurati cum armis Raymundi Beraudi cum sua pathena argenti.

Alius calix argenti superdeaurati cum sua pathena argenti superdeaurati cum uno esmaut [sic) cum ymaginibus Béate Marie et ejus filii.

Alius calix argenti superdeaurati cum sua pathena arggenti superdeaurati cum uno esmaut Crucifixi in calice, et cum alio esmaut in pathena Crucifixi et Béate Marie.

Parva crux argentea.

Turribulum argenti cum sua naveta argenti.

Duos parvos rundellos cum perlis minutis parvi valons.

Alius calix magnus argenti superdeaurati cum sua pathena et cum figura cujusdam ho mi ni s in pede calicis.

Duo candelabra de cristallo cum pedibus de lotono.

Caput Beati Andrée de argento.

Quoddam reliquiarium argenti in quo sunt reliquie de ossibus Beati Andrée et quorumdam aliorum.

Quaedam columba de lotono supradeaurato.

Crux argenti cum suo pede de lotono supradeaurato.

Item quaedam parva caxia in qua sunt certe reliquie multorum Sanctorum.

Item quoddam reliquiarium argenti ^superdeaurati cum reliquiis Beati Job. Bap.

Item quoddam reliquiarium argenti superdeaurati cum vitro reliquiis Béate Marie.

Quoddam reliquiarum arg. superd. cum vitro de cristallo.

Parvum reliquiarium arg. superd. cum reliquiis Beati Laurentii.

Parva crux argenti superdeaurata.

Magnum reliquiarium argenti superdeauratum ad portandum corpus Ghristi.

Quoddam magnum tapis figuratum datum per Antbonetam de Turenna.

26 stole et manipuli parvi valons.

Archives municipales non classées.

Fondation par un abbé de Cendras.

...monachis convocatis ad sonum symboli ut moris est... dominus abbas dictis religiosis monachis ibidem dixit et exposuit que ipse recognoscens et attenrtens prout dicebat quam plurima bonaet bénéficia per eum hactenus habita et percepta ex dicto monasterio et abbacia Cendracensi, motus etiam ex singulari affectione et devotione er^a dictum monasterium et religiosos fratres ejusdem, vult, proposuit et iutenditde suis bonis in Deo collatis prœdicto monasterio et conventui donare, conferre et

assigaare ad finem que religiosi monachi hujus monasterii qui nunc 8unt et qui pro tempore futuro erunt habeant animam ipsius domini abbatis et animas parentum et benefactorum 8uorum pro quibus intendit in suis missis et suffragiis et orationibus recommissas, et specialiter que teneantur et debeant deinceps in perpetuum singulis ebdomadis dicere et celebrare in ecclesia predicti monasterii et in majori altari vel in altari Sanctse Trinitatis, pro bono statu et pro anima ipsius domini abbatis et pro omnibus quorum supra, duas missas altas sive cum nota, scilicet in die martis unam missam de requiem sive pro defunctis, et in die sabbati unam aliam missam de Sancto Spiritu vel de Sancta Trinitate, vel de Beata Marie Virgine, et eo casu quo dictis diebus martis aut sabbati seu altero eorum caderet seu occurreret aliquod festum sancti vel sanctse quod impediret dictas missas illis diebus modo premisso celebrari» voluit prefatus dominus Abbas que dicte misse possint in alia die . . . celebrari. Item voluit dictus Abbas que quando religiosi dicti monasterii présentes vel futuri celebrabunt et facient aliquod missarum trentenarium in ecclesia dicti monasterii pro aliquo defuncto confratre eorum confratriœ, dictée duce missae durante dicto trentenario in una et eadem missa cum missa dicti trentenarii prœdictis duobus diebus includantur, itaque illis diebus pro dicto trentenario et pro dictis duabus missis dicti religiosi non teneantur nisi unicam missam celebrare, faciendo tarnert in illa missa expressam commemorationem sive collectam specialem pro Abbate et-ipsius anima et pro animabus quorum supra.

Item voluit et ordinavit que in principio sive introytu dictarum duarum missarum dicti religiosi monachi faciant pulsari mododebito campanam tercialem dicte ecclesie competenti pulsatore.

Item voluit et ordinavit que celebrata qualibet dictarum duarum missarum, dicti religiosi monachi faciant et facere teneantur ante altare, ubi dicta missa fuit celebrata, absolutionem altà voce pro animabus quorum supra. Igitur prefatus dominus Johannes de Sorberiis, abbas predictus, motus ex prœ misais et potissime propter officium et cultum divinum qui per dictos religiosos monachos dicti monasterii in eodem monasterio et ejus ecclesia assidue et incessanter et laudabiliter exercetur et continue tur. . . donavit... 1* septuaginta quinque libras quas eis realiter tradidit et numeravit in moneta aurea, quas libras converti voluit in vestimentis sacerdotalibus emendis et fiendis ad servitium et opus ecclesie ; 2° unum m an tell um panni aurei

— CXJXVIII —

ad opus et ornamentum imaginis Beatse Mariée ecclesiae ipsius monasterii ; 3° quamdam domum suam quse olim fuit Anthonette Tortolon, in via texerie. . .

Et de suite acceptation par les religieux :

Frère Pierre Pargier, prieur claustral, frère Autoine d'Autun (Autumpno), sacriste , frère Etienne Guin, infirmier, frère Jacques Vital, ouvrier, Frère Raymond Raynard, prieur de La Liquière; frères Pierre de Sommières, Pierre de Cluselio, frère Elzias Gaillard, aine, prieur de Saint-Pierre-de-Cassagnas tant en son nom qu'au nom de son neveu, Elzias Gaillard, camérier; frère Ludovic Solan, prieur de Laval. . . majorera et saniorem partêtn monasterii.,.

(Minutes d'Etienne Marcillet, f° 95).

Les sorcières.