CHAPITRE XVI
Pages 294-292.
ILUh—Charte d'Adelize {vers 1052 i).
In nomine Dni firi Jesu Chrisii , contineniur in haccarta bénéficia denotata et redditus ecclesie Due Genilricis Virginis Marie et Sci Martini confessons Chrisii que tfmporibiis Ricardi principis qiiarti Normannorum^ juxia oppidum Albamarlense, m villa que dîciiur Alcis, fund»*ta est a viro quodam, videiicet, Guerinfrido, qui condidit castellum quod Âlbainaria nuncupatur, in exiernis partibus Normannie, super flumen quod Augus dicitur, in ed parle que dividet Ambianensem provinciaui a terra Normannorum , c(»nstitiiilque idem videiicet venerabilis Guerinfridus in écclesia supradicta sex canonicos ad serviendum Dno eteam seccundum posse suum doiavit terris et redditibus, deciuiis et aliaribus, unde viyerent clerici qui ecclesiam servirent, que inferiusdcscribere curavimus jussu Engurrani con^ulis, qui filius fuit Bertse supradicie Guerinfredi tîiie et Adelidis comitisse uxoris sue, sororis, scèt, Willelmi, régis Anglorum, qui ideo aiictorisari scriptis voluit, ne aliquid debeueficiisecclesiea posieris lolleretur. Immo supradicia comilissa in lempore suo,* Irgerano marito sue mortuo, eandem ecclesiam hoiiesiavit ornameniis mullis et redditibus aropliavii, et, cum essel adiiiic in juvenili aeiale, fecit eani
l. Archives départementales, première Pièce du dossier d'Auchy, et Archtologia britannicay Londres, t. XXVI, p. 858. — Nous faisons exceptions ici à la règle que nous nous sommes imposée de ne publier aue des documents inédits. h'ArehMlogia britannica est peu répandue en France, et œtte pièce es| indispensable à Tintelligenoe des premiers temps de notre histoire.
;^i UlSTUiRE UAUMALE.
dediicare doiiiinum MaurUium, Rotliomagensem arehiepiscopum, qui etiam excommuuicavit omnes qui aliquid delrahereot vel aliquid damoam eidem ecclesie inferrent, «l quicquidbeneûciieidemecclesie supradicii antecessores concesserunt, Âddelidis comilissa supra- • dietilngerrani et supradicte Andelidis6lia,que postobitumilloram in imperio successit, contirmat. Igilur bec suni que îpse fandaior primus ecclesie Guerinfridus et alii fidèles post eam^ pro remissiooe peccatorum suorum et spe retribuiionis eterne, ecclesie contnle. runt, videlicet, parochia castelli supradicti et totius oppidi cmn omni décimât ione domorum, sive ortorum, novem curlillt jaita eandem ecclesbm et terra arabilis et prata et dimidiam rarts quod Beriamesnil dicilur, euro tot:i decimatione. In Albamariade cuncto labore carrucarum dni ejusdem castelli duplex décima et, in vico qui dicetur Rotoirs similiter, excepta parte saoerdotis qai ecclesie, cul eidem vicusadjacet, servit; quod si quis aliusterram propriam domini, que ad cultum ejus pertinet, ezcoluerit, terragium et decimatio de terre redilu ; siroiliter et de universo terre redditu dni, quem opidani excolunt. Quapropter est constitulum ut invicem unus ex canonicis in capella castelli deserviat et vicium de mensa domini baberet; facere neque licet ut aliquid de offerendis accipiat, nisi permissu canonicorum, quod si faceret excommunicationi subjacebit; autem, si obierti, de respuendo canonico electionem dniis fecerit, sed \ideret idoneum et sic utilem ecclesie quod nulle modo respui possit^ sine pecunia canooico prebendum, nam iiide pecuniam quicumque acceperil excommunicationi subjacebit, quod comitissa Addelidis filia supradicte coroitisse consli;uii fieri quoniam .antecessores sui usque ad suum tempus pecuniam acceperunt. Rnrsum in vjila quam Berberias vocamiis, ïnNataliDni medietas panum qui super altare ponuntur, lu Purilicaiione Dni Dei Genitricis medietas candelarum, et in Pnsca pars panum similiier et domestica décima. In quatuor villis illi aliari adjaceniibus, et in Divione terlia pars domesiice décime. In villa que diciiur Fioisis terlia pars domestice décime et terlia pars annone. In Natali Domini terlia pars panum, in Purilicaiione sancie Marie ténia pars enndelarum, et in Pascba tertia pars panum ei divariorum. In Veteri Rotomago dimidium altare ei in terra quam Vulferus lennii dedii Fulco fraier ejus pro anima ejusdem VulCeri teitiam parlem décime el medietalem ruris quod Esiocher vocalur. Item de terra Radulphi Leroldi tola décima, de terra Girardi de Fonianis similiter loia, de terra Engelardi tota, in Moriana tola, de lerra Hilberti. Tota baec supradicta in Albaniaria suiit. In AIci molendinum unum, de terra Radfroidi ilimidia décima, et de parte Rainfredii ejusdem terre tota. In lerra Normanni dimidia, de trâ Anseredi lola, de terra Enguerannî Heselli dimidia: in Turoldi mansione tota; de terra Valteri de Gorniaco in Britolio tota ; et in villa quae dicitur Cultura tota ; de terra Groinoz dimidia ; in Warebemasnil dimidia, de
Uildebermenil tertia pan décime, in trâ ie Siueris due partes décime, de Helpen-Fonuna tertia pars, de Postnimcuria tertia pars décime, de Marbocurti lertia pars^ de terra Ëngeranni vice- Gomilîs tota. In Fulcon-curli tota ; elde universis supradictis toia domeslica décima . In viila que dicitur Vellms due partes decimarum annone de terra Wicardi, altare cnjus ville, et omnem ▼icecomitalum totius terrae ecclesie supradicte, et omnes consuetadines quascumque habebat, venerabilis comiiissa dédit eidem ecclesie. Constiluii etiam ut in die solemnitatis Sti Martiil popalus ad nundinas conveniret, et ut canonici teloneum et quicqaid redditus inde procederet, baberent ; in villa que dicitur Hebdomisilva altare et duas partes decim» totius ville. Dédit quoqne eadem comitissa sex cappas de pallio, et tunicam sericara subdiaconalem, casulam unam purpuream, coriinam unam, Dec minus duas optimas campanas et alia ornamenta quamplnrima^ ûlateria decem et septem, et bénéficia muUa que in memoria non occurrunl. Sunt aiia ornamenta m ecclcsia eadem, casula una de pallio, et crux argentea, et cortina una que predicta comitissa dne supradicte filia dédit eidem ecclesie. Rursus Rogerus de Berchelaico cum uxore sua Rissa dédit cappam unam de pallio, nec minus auoddam pretiosum vesiimentum sacerdotale in quo nec cingulum defuit, dédit idem etcalicem argenteum, crucem auream, et duas campanas. Ingerannus vicecomes dédit cappam unam^ calicem aureum ad purum recoctum viginti quatuor onciarum, etalterum argenteum, ei Willelmus filius ejus Hedit dalmaticum sericum . Henricus Biseta dédit duo candelabra deaurala, et uxor ejus Beriha cappam unam^ et Engerannus filius Hedonis pallium unum et incessarium unum. Dédit insuper tertiam garbam de Stotona, quam dédit Willelmus avunculus dno suo Engeranno vicecoroiti, tertiam garbam de Augifonte, sexiaui garbam de Abeudicuria, sextam garbam de Warlesio, haecomuia iribuente Arnulfo Vilulo nutu sui fratris ; în Walseri capelia duas garbas dimidie carrucein terra Humberti de Roloirs.HugoPorcellus dédit septem marcas argenti etdimidiam !n décima deMagno Marches et in Alceio duos hospites, qui per se redimantur unam marcam argenti.
Explicit.
Pages 294 et 293. — ^Depuis Timpression, nous avons constaté dans un de nos manuscrits, (invent. F) : que Bertamesnil, depuis appelé Bretonmesnil, était la ferme ou hameau de Bretagne ;
Que Berberias, Berbîères était au xvii« siècle une dépendance de Saint-Saturnin.
Page 294, ligne 44, ajouter une s à chanoines.
Page 295 note, et p. 296, avant-dernière ligne et 391 ci-dessus: Que signifiece mot altare souvent répété dans la charte d'Adéiize?
Il est certain que le mot alture signifiait autrefois les ofirandes placées sur Tautel. G*est Topinion de dom Percheron dans son ma*
3M fitSTDIftS D'ArMALE.
iiu»4^rU d^i^ titét th. tii, p. 54. La toyn^ de ce tnaouscnl sou^ a ^l^ comnmmquéé pir H. Iltthun fils, »iiitquair« distio^é à Rean*
[)iicang«, %« édilfûn (Didoi), p, $07, die plusieurs textes qui prouvent qii« rftC4*n»nieni on a conrondu 1** raoi rflnx et k mol /ru£r^ cefjcnd^ni \v sens de cei^deiiJt moU esl Irf^s-dtï^tincl dans ies aolr!s, jmrtJJiii dîin&ks plus «nriens. Ik résuUe des docuriienUquil cite que notre r^pinioD ^ar te i-ens du mot aiiare e&t exacte. Cette Ol^îniuo t^M CiiUÛftD^f! par les énondat^otii^ même dtï la dune d Ade-r h<e :on ^di^jnfctie toujours la dimt^de T^v/ffirr- Nous y Usons: in V^tri floiojtiugo tiimnhain tUlort. El plus Ww^ ia t^tj^u ^u» drci'tfr Kc//rr/j< ituepttrtr^ dfdnnirtim atmone de Uritt Vitonil\ ai^Jrff cwjwa t?îJ/*; tntiû ; tn viiia que tttcittir Hebdi}miaii^>a titture, ce ne pe«t être la dlme^ puisqu'on y a/ouie di^m parts de dlitte.
A la pa^e 3%^ lif^ne M, il y a une Taute d^mpreâsiou^ il faut tire Mnrbocvrtî ao Ueu de Harbourr/i.
Page 497 (J/n(;fio Marrh^a), bu lien de : Pt mfigno marches.
Piifte 300.— Cbftrie d*Éiienne, comte d'Auniale, en (Û9fi.
La charte d'Èiienne, donnée en 10^6» étant imprimée dans le GijUiu chriatifina^ nniifi n avons pas cm devoir h piïlïlier îd. [Voir fiiUha {^hrhiiann, iiistrumenia 7^* [î. ft3 C, C'est ainsi que nr»dique blahle, mats il fantnliitM lire \^ B. 5f.)
Nous n'avotiH donc à oiler id ni le It3ite ni les réflexions de dom Percheron q^.ie nous Avions annoucéi?s.
Pafîe 303.— Ctiart** lie Giruld abbé de Beauvai*, vers U0< » V^\t Cf allia chn^litAïut, in&liumeiilu. 20.
P«ge 303 -—Charte de Walier, archevêque dTork, avant 4106. Voir hionaÈlicuta angHeemum, 4655 p. 58^.
Page 303.— Charte de Robçrt, évéque de Lincoln, avant 4406. Voir Monasticum angUcanum, 1655. p. 588 et Neusiria pia.
Page 305.