EXTRAIT DU MANUSCRIT VIGNIER

Bibliothèque impériale. Manuscrits. J. Vignier. Collection Delamarre»

no 10396. - H83.

Ego Manasses, Dei gratiaLingonensis episcopus, omnibus notum facio quod, Renerus de Muxeio, miles, dédit in eleemosynam et per manus meas concessit Deo et ecclesiae Molismensi decem solidos, de reditu Molendini, sub ponte, singulis annis persolvendos, in festo sancti Hilarii, ita quod, nisi ipso die statuto solvantur, licebit abbati praefete ecclesie saisi re Molendinum, donec solvatur capitale cum emenda. Hanc eleemosynara laudaverunt Amelina, uxor prefati Kaineri et liberi eorumdem Âmelinae et Raineri, scilicet Rainaldas et Guido. Testes sunt hujus rei Joannes de Corteron, et Varnerius de Gignaceio, presbyteri, Milo Malismanibus et Philippus socii mei. Actum, anno incarnationis verbi, m? c® octogesimo tertio.

EXTRAIT DU TRESOR DES CHARTRES, de C Abbaye éCAuberive,

Ego Manasses, Dei gratia, lingonensis episcopus praesentibus et futuris notum fieri volo, quod de Grancio super Ursam filius Viery calumniam movet contra fratrem Alberipse, demanso illo in quodomus eorumdem fratrumsita est apud Muxeium ; sed cum idem fratres non recognoscerint, et aliquid juris, in predicto manso ipse Huo guerpivit et in pace dimisit eis quicquid juris in eodem manso habebat, si quid tamen habebat fratres autem Alberipe ipsum Huonem in fraternitate sua et in omnibus benefactis domus ipsorum receperunt. Testes. Constancius capellanus de Musseio; Christophorus, Capellanus de Loches, et milites Petrus Libornel et Renerius de Musseio; Milo quoque qui cognominatur Berardus, et Drogo, qui cognominatur miles. J. Bapt. de Musseio.

Actum est hoc anno ab Incarnatione 1185.

CARTULARE CLARA VELLIS CHAMPIGNY, n°' 48 et 50.

Bibliothèque impériale. Manuscrits. Latin, n® 10947.

1199 et 1200.

Compositio conventus pultheriarum cum clarevallensibus.

Reverendo patrî et domino R., Dei gratia primae Lugdunensis ecclesiœ archiepiscopo, frater M, abbas Reomensis, et M. quondam abbas sancti Stephani divionensis, et G. presbyterde LongoCampo, salutemetdevotamobedientiam, questionemqne inter domum Clarevallis et monachos de Pulteriis vertebatur de quodam raolendino et datis damnis et injuriis de quibus Clarevallenses, Pulterienses monachos impetebant, auctoritate compromissionià in nos factae terminavimus in hune modum. Fratres igitur clarevallis mansum Richardi Tartre in quo domum construxerant liberum penitus pro duobus denariis censualibus, et omnes vineas et omnia alia qunecumque ad censum, die hujus factae coropositionis tenebantpro solito censu pacifiée possidebant.

Et si quse sint in possessis quse non sint adcensita, juxta consuetudinem Muyssey, ad arbitrium Pétri prepositi firmitatis et Johannis majoris, census eis annuus exponetur. Molendinum etiam cum omni jure suo et cum una rota fratribus clarevallis in perpetuum remanebit, salva pensione quam Malbertus pro Molendino annuatim Pulteriensibus persolvebat, exc'^ptis tribus piscibus censualibus* et furca et rastro et corveia et placito generali ad quae Clarevallensesnon tenentur In Molendino et subtus Molendinum ad longitudinem trium lancearum et superiori parte, quantum, exclusa extenditur piscari poterunt, sicut voluerint, fratres Clarevallenses, retento Pulteriensibuâ illo piscandi dominio quod tempore Malberti habebant. Illam autem consuetudinem et opéra quam Pulterienses debebant in Bosco etCharreio ad opus Molendini : tempore Malberti, talem tenentur faeere fratribus Clarevallis. Si vero exclusa dicti Molendini indamnumalicujus, casualiquo elevetur, arbitrio bonorum virorum sscpe dicti fratres damnum restituent. Statuerunt etiam Pulterienses et bona fide concesseront quod prorsusneminem impedient quinad praedictum Molendinum moliturum accédât. Mansus etiam Menardi eisdem fratribus Clarevallis pncifice remanebit, per mettonem frumenti et mettonem adeo censuales. Idem autem fratres habpre poterunt quator vaccas et quatuor vitulos in pasturis manachorum Pulteriensium. Haec etiam omnia fratres Clarevallis modis omnibus libère et pacifiée in perpetuum possidebunt, salvis prenominatis redditibus qui usqne ad festum sancti Martini apud Pulterias sunt reddendi; salva etiam justicia quam Pulterienses sibi retinent super omnes

qui non fuerint de familia Clarevallis. Propter hoc fratres Clarevallis, data sibi damna et omnes injurias Pulterienses remiserunt. Ut igiturhaecomnia rata permaneant et modis omnibus inconcussa, supplicamus vobis humiliter et dévote quanquam sicut in nostris litteris continetur ; juxta tenorem prseeedentium conventiones proraissae scripti vestri munimine roborentur. Hoc enira tara Clarevallenses quara Pulterienses sibi fieri postulant ad perpetuum pacis subsidium et tutelam.

CARTULARE EPISCOPATUS LINGONENSIS.

Bibliothèque impériale. Manuscrits. Lalin, n9 5188 et collection Bouhicr, n« 24.

Avril 1267.

Littera Odonis, ducis Burgundis, super pace pro majoria de castelUoue et super feodo Lamberti de Castellione, apud castellionem et Muxeium.

Ego Odo dux Burgundiae notum facio omnibus tara prsesentibus quam futuris quod discordia quae vertebatur inter reverendum Episcopum Lingonensem, ex una parte, et Lambertum de Oastellione et Petrum patrera ejus, exalia; tam de majoria Castellionis, quam dicebat ad se, de jure hsereditario pertinere, quam de aliis rébus immobilibus per manum meam et per manum R. abbatis Arremarensis et H. Celerarii Clarevallis, et H. domini Fontis Vennae, sopita est in hune modum :

Petrus major et Lambertus filius ejus resignaverunt et quittaverunt penitus, in perpetuum, in manu praedicti episcopi majoriam Castellionis tali conditione quod pro ipsa acquisitione episcopus assignavit Laraberto x libratas terrae. Lambertus vero tenebit de episcopo lingonensi, in feodo et calamento ligio, tam ipsas x libratas terr» quam totum tenementum et hsereditatem suam de Castellione et Capellaria, videlicet domos de Castellione, grangiam et omnes terras et prata qu» pater suus tenebat , et furnura qui vocatur furnus episcopi, et medietatem Molendinorum de Essos, et Salagium Castellionis, et tertias leguminis, pro quo Salagio et tertiis exhibere tenetur episcopo, in hospitio suo, sal et legumina, quoties cumque ve-

niet apud Castellionem ; et homines suos et feminaa de Castellione ; et, apud Muxoium, magnum vineam, in qaa episcopus habet roedietatem, et xl solides annui census, ad festum sancti Kemigii in censibus episcopi, et très sextarios bladi in Molendino Planne, unumfrumenti et duos avenœ, et deciinara canabi et annatiara et Corvejas carrucarum de massis episcopi, ter in anno ; et Corveyas hominum qui manent in massis episcopi de parochia Musserii, semel în messe, et pcrgias bladorum et vinearum et alia si qaa habet in parochia Muxeiiprabterhocquod tenetde me et de domina villa Maxuri. Videlicet homines etfeminas suas de Muxeio et medietatem Molendini de insula, et pro his omnibus est homo ligius episcopi lingonensis, pro omnibus hominibos et pro hisetiam quae acquiret apud Castellionem, et in Castellaria et apud Muxeium, quse poterit tenere de episcopo, sine prejudicio alterius.

Hsec omnia laudaverunt fratres dieti Lambert! Gallherus, canonicus Lingonensis, Thomas et Colinus ; et si qois aliorum contra ire vellet in aliquo, Lambertus promisit se garantiam, super hoc, legitimam portaturum. Actam anno gratiaB 1207. Mense aprili.

CARTDLARE CLAREVALLIS-CHAMPIGNY, art, 46.

Bibliothèque impériale. Manuscrits. Latin, n* 30.

Ego Renaudus, dictus abbas Pulteriarum et totus ejasdern loci conventus, notum facimus omnibus tam praesentibus quam futuris, quod qusestio vertebatur internos, ex una parte et abbatem et conventum Clarevallis, ex altéra, super decimis vinearum quas dieti Clarevallenses acquisierant in territorio monasterii nostri ; et super maso Guillelmi, qui masus est intra porprisium domus Clarevallis, apud Gommevillam ; et super refectione Molendini deGommevilla ; et super attachamento quod factum est in aqua Clarevallensi, juxta Âugustines, et super dampnisin boseo de Champigny ; et in bosco des Mutiz factis ; et super planta eradicata a nobis ; et super xl et vni solidis et ix septariis siliginis ; et super quibusdam arietibus ; et super dampnis equorum et vaccarum propter Molendinum de Gommevilia a nobis, captorum ; et super clausura domus ClareYalIis de

Gommevilla quam nos impediebamus ; et super quadam terra juxta Molendinura de Gommevilla ; et super terra, quae fuit patris Drogonis ; et super campo in valle de Floreres ; et super fallatis vinearum de valle de Huimes ; et super quatuor jornalibus de Sanda, juxta pratum Drogonis; et super vinea des Mutiz ; et super quarta parte Molendini de Gommevilla; et super prato de insula, et super terris non accensitis qiias tenebant Clarevallenses ; et super quadam petraria ; et super vinea Chauvin ; et super quadam Laveria ; et super terris quas Clarevallenses fecerant arari in valle de Gommevilla ; et in villa de Chierre. Cum igitur super bis quaî superius sunt expressa et rébus aliis quae inter nos et Clarevallenses quartio verteretur tandem, mediantibus bonis viris, tam nos quam Clarevallenses in viros venerabiles, scilicetBartholomœum, decanum beati Stephani at Andream canonicum beati Lupi Trecensis, compromisimus, ita videlicet quod de omnibus praedictis querelis suam dicerent voluntatem. Nos vero et Clarevallenses, sub pœna centum librarijm Provinensium ex utraque parte promisimus quod dictum praedictorum arbitrorum inviolabiliter observaremus. Doti sunt etiam fldejussores tam ex parte nostra quam ex parte Clarevallensium, de praedicta pana solvenda, si nos et Clarevallenses dictum praedictomm arbitrorum per nostras littaras non approbaremus. Dicti etiam fldejussores se ad id, fide interposita, obligaverunt. Pro Clarevallensibus fuerunt fldejussores : Everardus Longi Campi, de xx libris ; Constancius praepositas de Mussi, de XL libris: Everardus Pignox, miles, de XL libris. Pro parte nostra fuerunt fldejussores; Guiaruns Pignox miles de xx libris; Constancius prepositas de Mussi, de xx libris ; Drogo de Gommevilla de xx libris; Durannus deRoiz, de xx libris; Gavinus de Sancto Langisio, dexx librisx ; Dicti igitur arbitri, habito cum bonis viris consilio, et diligent! tractatu de praedictis quaerelis arbitrât! sunt et dictum suum dixerunt. Et nos, post dictum eorum paciflcatîsumus in hoc modo : omnes litterae super praedictis querelis tam a nobis quam à Clarevallensibus impetratis sive à domino Papa, sive a judicibus ab eo delegatis ; sive ab arbitriis ante istos ultimes arbitres, scilicet B, decanum Beati Stephani, et A, canonicum beati Lupi Trecensis, super eidem querelis electis, nullam habebunt de cetero flrmitatem, Clarevallenses solvent nobis singulis annis quatuor modios vini mercalis, in

vendemiis apud Musseyum, pro vineis quas habebant in deciroatione monasterii nostri. Hoc adjecto, quod ei Glarevallenses redditum quatuor modiorum vini mercalis invenerint apud Mussi, et ad opus nostram emerint et nobis tradiderint, a prtedicta prestatione annua liberabuntur. Nos vero nihil apponemus omiiino. De cetero, in refectione Molendini de Gomraevilla, quantum pertinet ad Clarcvallenses. Item Clarevallenses dederunt nobis x libras pruvinienses pro bono pacis. Item Clarevallenses totum porprisium suum et totam clausuram domus su» de Gommevilla, usque ad me tas, de consensu notro Clarevallenses arbitri posuerunt ex parte quae respicit Musseium, et quicquid usque ad hodiernnm diem, iidem Clarevallenses acquisierunt in territorio Monasterii nostri pacifice de cetero possidebunt ; salvis redditibus nostris et salva in omnibus îusticia omnium tencndarum in prsesentibus litteris expressarum, exceptis omnibus illis qui fuerint de familia Clarevallis. Quadam vero qua Clarevallenses praedicti tenebant detenens a Monasterii nostri, quae nondum fuerant accensita, secundum dictum praedictorum arbitrorum, arbitrio Guiardi Pignol militis de Muissi, et Drogonis de Gommevilla accensitasiiit. Clarevallenses aulem deinceps mihil acquirent, in territorio monasterii nostri, sine licenti a nostra. Hoc excepto, quod si per eleemosynam acquisierint infra annuam et diem, nisi per nos steterint extra manum suam, in alia manu, quod non sit manas mortua, ponere tenebuntur. Per haec igilur quae superius sunt expressa , omnes querel» quas habebamus contra Clarevallenses et converse, sopitse sunt penitus et extinctae. Per haec vero quae praedicta sont neutrius ecclesiae privilegiis volumus derogeni. Ut autem omnis occasio litiganti de cetero amputetur, volumus ut omnes res quas Clarevallenses acquisierunt hue usque in territorio monasterii nostri nominatim et expresse tam in his nostris litteris quam in suis conscribantur. Ista sunt îgitar quae Clarevallenses tenent deterrena monasterii nostri vallis de Floreres : Terra Richardi Rotefais in Commereure; terra Guillplmi de Gommevilla; planta quae est ad pedem vineae de Boilluex ; terra quae fuit Evrardi de Gommevilla, terra Henrici de Gommevilla et Richardi fratris ejas de super Molendinum ; lauda domini Hugonis juxta ripam Secane : terra ejusdem Hugonis quae est juxta terram Richardi Foacier ; planta de super vineam Johannis Morel ad

Genenrees ; planta de super vineam Berart de Genenrees ; terra Johannis filii Milonis de Chirrey ; terra Haridum Richevilain ; terra Avelinae uxoris Guillelrai deHuisraes ; pratum ad Ruissellum de Noirum : vinea des Mutiz ; vinea Johannes Morel ; Vinea Morel ; vinea Gerardi de Miiyssi ; vinea Berart, vinea Alberipax ; vinea Christian! Vimmenart ; Vinea Symonis; vinea Gaudifri decani ; vinea Milonis de Chîerre ; vinea Silvestris de Chierre ; vinea Pétri Bugnet ; vinea decani de Chierre ; vinea Hayronis de Muissi ; Item vinea Milonis de Chierre in alieloco ; vinea Christian! Caceart ; vinea Pagani de Chierre ; vinea Labomere ; vinea Garini pelliparii et hferedum ejus ; vinea filiorum Viberti pesentoris ; vinea Humberti Pulteriarum ; vinea Costiliny Billot; vinea Henrici Cayn ; vinea Hugonis de Gommevilla; vinea Leboilleux ; vinea Humberti Loucons ; vinea Molendinorum Molendinariorum, vinea domini Guiardi ; vinea Hugonis de Chamun ; Vinea Crossart ; Vinea Johannis Majoris de Muyssi ; vinea Esperi ; Vinea Robert! ; vinea Henrici Caillier ; vinea Blancha Pétri Benaste ; vinea Urrici son hôtelier ; vinea Darapetit. Molendinum de Gommevilla cum omni jure suc et cum una rota, salva pensione quam Malbertus pro Molendino nobis debebat, exceptis tribus piscibus censualibus et furca et rastro et corveia et placito generali ad quae Clarevallenses non tenentur. In Molendino et subter Molendinum usque ad longitudinem trium lauccarum, et superiori paite quantum exclusa extenditur, pixari poterunt Clarevallenses sicut voluerint, retento nobis illo piscandi dominio quod Malberti tempore habebamus. Si vero exclusa dicti Molendini in dampnum alicujus casu aliquo elevetur, arbitrio bonorum virorum Clarevallenses dampnum restituent. Statuimus etiam et bona fide conce^imus quod neminem prorsus irapediemur quin ad praedictum Molendinum Meliturum accédât. Masus etiam Menardi Clarevallensibus pacifice remanebit per metonem frumenti et metonem ordei censuales. Habere etiam possunt Clarevallenses in pasturis nostris quatuor vaccas cum totidem vitulis. Haec orania quae prsedixium per hanc formana pacis Clarevallenses libère et paciâce perpetuo possidebunt.

Quod ut ratum, etc. {Sic) actum anno gratiaB mccxiii.

Cartulare episcopatus Linoonensis, fol. 243, ^.

Bibliothèque impériale. Manuscrits. Latin, 5188 et collection Bouhler,

n» 2i. — Février 1216.

Ego Fulco de Conulanz, universis présentes litteras inspecturis notum facio, quod ego sum homo ligius episcopi liingonensis, post dominum Conulenti fratrem meum et dominum Guillermum de Vergeio, et teneo Capellam, qusB est juxta Sennevoy, de eodem episcopo, et teneor facere custodiam apud Muxeium per sex hebdomadas.

Hoc autem totum factum fuit, laude et assensu Âgnefis uxoris mese, de cujus capite terra prœdicta Moret. Qaod est ratum habeatur et firmuni sigillo mec et fratris naei doroini Conulenti et domini Nicholay de Borbonia, vicario archiepiscopi Bisuntini, feci psesentes litteras sigillari.

Actum anno gratiae millesimo ducentesimo decîmo sexto mense februario.