CHARTE DE HENW PLANTAGENET
(Vers 1180.)
JENRIGUS , dux Normanniœ , Hugoni Rothomagensi archiepiscopo et omnibus episcopis et
baronibus, yicecomitibus et omnibus baillivis jet ministris et fidelibus suis Normanniae , salutem: SciaUs quôd ego ooncessi civibus Rothomagi quàd^ sicut unusquisque eorum tenebat in anno et die, quo rex Henricus virus fuit et mortuus , ità teneat.
Item / quàd nullus eorum respondeat pro appella-
* Le vidimus de cette Charte se trouve aux Archives miinicipales, tiroir 9, n° 1. — EUe est certainement antérieure à Tannée U54 , époque où Henri devint roi d* Angleterre ; il ne prend ici que le titre de duc de Normandie.
tione alicujuslatronis recognoscentis^ yel aliquo crimioe convicti yel deprehensi , vel alicujas falsaioris«
Item , quèd nullus eorum adversùs aliquem placitet de aliquo placito extra Rothomagum , nisi antè ducem Normanniœ , antè quem Ipsi placitabunt tantùm ad sanctam Walburgum % et apud Oissel, et non alibi extra Rothomagum.
Item , quôd nullus eorum custodiat prlsonem yel in in gaioM vel 9lît>l. et id comes^il eis rex Heçncu^
Item, quôd nullus eorum det pro modiatione nisi yinum , et , si in die quâ yinum yenerit Rothomagum, oblata fuerit ministrîs Duois modiatio , et ipsi eam recipère noluerint , usquè in crastinum ad horam tertiam expectabuntur, et exindè ille ciyis^ cujus yinum fuerit, yendat illud ad yelle suum sine forisfacto , salyft docis coosuetudine. .
Item, quôd nulfes eer^m du^Uum facîei contrit «liquem, quîsitpugîlcoiKiuclielo&, persaoranMDtoppdeeeffl ciyîum Rothomagi , quînque intrà civilalem #fr fWJMpe de burgo ; itH autem ciyee dint in electiom justici»-
lt0n»»4d^ iHo die,, qjup ciyes Rotboniagi bomiiies Q^ydoffÉ'edi ' patris mei effecti sunt, nec de factis nec de dictis
■ Sainte-Vaubourg , domaine des ducs de Normandie , près da y«l-de»li!4iaye;: il fut dfomké v#r Henri H anik TeippJiers.
' Geoffroi Plantagenét , père de Henri , et comte d*AoJou. Cn 1144, il s*empara de Rouen, au nom de sa femme Matiiilde, fille de Henri I , duc de Normandie et roi d'Angleterre.
DE HENRI FLANTâGENëT. ^3M
prarteritia ^ pro ei» qui reeesseruot à Rottiomiaso et de cammQiHdiie fiotbofia«gi » respomltebunl.
Item , ab e&deni die, de firmis , de debitis , de placitiâ, de occasÂonibus et omnibus querelis siot quietû
Item , quèd nemo intrà Rothomagum aliquem bospi* tetur ex prseceptQ,. nisl per proprium Marescalum ci- ▼itatis.
Item , quod terras et emptieia sua et teneuras et Ta-<dimooia sua ia paee texieaat , et ego faciam eis reddi débita sua, si fuerint in pace et jusiîtiâ meâ ; et, si aliijpiîs. post moctem régis Heurici dissaisitus fueritr bciain. eum ressaisiri , si fuerlt in pace et justieil meâ.
Item , quôd reddam servientîbus Rothomagi ministe* ria sua sicut habebaot tempore régis Henrici.
Item, quôd nullus eorumin monetâ, vel vicecomt^ tata, Tel in aliqno ministeno ponatur , nisi sponte suâ.
Item , quèd nec tailtian» feciam super eos, iieo res «or^ rum capiam , nisi suà bonâ «okintatè prartisM folue^ rint ffiicbi (sic).
Item » quèd omnes res et c^asuetudîiies qun noceoit etvitati Rotbosftagi, qu» pQ9t lâortem ragis Hearkl dwA factjC etattraeta» in ctvitate et extra, pro ooasUio cin^ium Rotbomagi , remanere faciam.
Item , quôd nuUus eorum de terra suà iotersignia à yicecomitatu accipiat ad barrarium , sed ipae barrario
affidet quèd consuetudinem non débet , si ei aliter non crediderit , et nullus det aliqâîd barrario, nisi sponte soft.
Item , qu6d de yino alicujus civium Rothomagî, quod ad servitîum ducis accipietur, quartos denarius non cadat.
Item , quàd nallus eorum det aliqaam consuetudinem de vino vel de alio quod de foris ad urbem veniat, quod fecerit affidare esse de prssentatione.
Item , nulla navis de totâ Normanniâ débet eschippare ad Hiberniam nisi de Rothomago , excepta unâ solâ cui licet eschippare de Cœsarisburgo semel in anno, etqoscunque navis de HiberniA venerit, ex quo caput de Geraes transierit , Rothomagum veniat , undè ego habeam de unâquâque nave unum tymbrium' de marturisaut decem libras Rotbomagi , si ejusdem navis mercatores jurare poterintse ideô non mercatos fuisse illas martures ut auferrent consuetudinem ducis Normanniœ, et vicecomes Rothomagi de unftquAque habeat viginti solidos Rotbomagi et Camerarius Tancarvilla unam accipitretn aut sezdecim solidos Rotbomagi.
Item , nullus extraneus emat merces iliarum naviooi nec aliarum quiB venerint de ultra mare, nisi per manus hominum • Rothomagi ; si quis: autem hoc fecerit , me* diétas mercimoniierit mea et alia medietas hominum Rothomagi pro forisfacto.
» ployez Ducange , voce Tymbrium , qu'il traduit par Fasciculus y eertus numeruSi, . • % : .