N« XV I

Rèclanuition des habitants du Vemet au sujet du festin donné à Saint- Martin, au roi de Majorque.

Extrait, Nos, procuratores universitatis bominum dicti loci de Vemeto, nomine procuratorio prsedicto, supplicamus et requirimus vobis, reverendo domino Guillebno, Dei gratia abbaU Sancti Martini Canigonensis , quatenus ilia pignora que vos recepîstis seu recipi«t pignorare fecistis per dictum Petrum de Jonceto, bajulum de Vemeto, ratione ce solidorum aut majoris aut minoris summœ quos seu quam vos vultis et inten* ditis extorquere et exigere ab universitate bominum de Verneto , occasione illius convivii quod hoc anno fecistis et dedistis illustrissimo domino régi Majoricarum in vestro monasterîo, nobis et idiis hominibus dicti loci quorum sunt dicta pignora restituatis et reddi et restitui iaciatis, cum praedicta universitas non teneatur ad solvendum praedictum convivium, expensas seu missiones ejusdem , nec ad contribuendum et solvendum partem idiquam in eîsdem , cum vos spontaneus et absque aliqua coactione, invitando dictum dominum regem feceritis et dederitîs eidem, in dicto vestro monasterio convivium ante^ dictum, et idem dominus rex, sua liberalitate , ad honorem

vestrum et dicti moiM»teru pnedictiun oonvimm a yobîft duxeril acceptanduoi , etc. ( Ex arch. ecclsi. )

N« XVIL

Prétentions des Templiers sar Us comtés de RoussiUon et de Cerdagne.

Noverint universi quod nos, infans Jacobus, illustrô régis Aragonum filius, lueres Majoricarum, Montîspessulani, Ros* silionis, Vallespirii, Ceritanie et G>Dflueiitis , nomîne domini régis patris oostri et nostro et successorum ejusdem et nostri, dominonim RossiUonis, Vallespirii, Cerîtaniae et Confluentis ex una parte, et nos frater Amaldus de Castronovo, humSis militis TempU magister in Aragonia et Cathalonia, per nos et omnes successores nostros ex parte altéra , consilio et asseosn fratrum nostronun compromittimus in vos , venerabiles et dis* cretos Geraldum, abbatem Sancti Pauli, de Narbona, et Gos bertum de Voconaco, abbatem Sancti Felicis de Gerunda, tanquam in arbitros arbitratores seu amicabiies compositores super controversia quorundam privilegiorum , tam a dicto do* mioo rege quam ab antecessoribus quibusvis inductorum seu concessorum domui militiœ Tempdi et hominibus ejusdem, in terra Rossilionis, Vallespirii, Ceritaniœ, et Gonfluentis, orta diutius inter infantem Jacobum et Curiam dicti domini régis ex una parte , et nos fratrem Amaldum prœdictum et fratres et homines militiœTempli ex altéra, super eo, videlicet, quod nos, frater Arnaldus praedictus^ asserebamus et asserimus m omnAus heminibus etfeminis, villis et cattris ûtis in prœdictis locit terrœ RossiUonis, Vallespirii, Ceritaniœ et Confiusntis, nos debere habere, occasione praedictorum privilegiorum , in prsedictis locis, scilicet castris et villis et hominibus et fieminis eorumdem , et alibi in hominibus militias TempU infra praediclas terras, justicÎAS civUes et criminales etetiam merum imperium. Ex adverso, nos infans Jacobus praedictus, nomine dicti domini régis et

Qostri et suocessomm nostrorum in dîctîft terris, dicebamuset asserebamus et asserimns ex tenore prsdictorum priYflegioniiii praedictum fratrem Amaldum, magistrum, seu iratres militùe Templi , nomine dictœ domus , non debere habere aliquam jamdictionem in hominibus castrorum seu villarum militis Temfdi , sea aliis in terra Rossilioms, Vallespiriij Ceritamœ et Confiueniis commorantibtts , sed solom modo faticam decem dierum in propriis et sdidis castris Templi, maxime quod ex interpretatione facta a dicio domino rege , pâtre nostro , super dictis privifegiis c(^igitur evidenter, nec etiam ex tenore dictorum privilegiorum videbatur ea quœ sunt meri imperii fore concessa domui miiitiœ Tempii in hominibus supradictis. Unde, de communi concordia et assensu, super onmibus pnedictis et singulis, excepto Castro et villa de Palau, de cujus jurisdictîone et justicia non intelligimus aliquid compromittere, de pnesenti cornpromittimns in vos , predictos viros et discretos Gerardum et Gosbertum, abbates prœdictos, tanquam in arbitros arbitratores seu amicabiles oompositores , ut superius dictum est; itaque quitquid prsedictis aliquo seu aliquibus praedictorum jure, laudo, consilio seu amicabili compositione juxta nostri ordinacionem dictam seu voluntatem duxeritis ordinandum, quocumque modo , ratum habebimus atque firmum , seu obligattone bonorum dicti domini régis et nostrorum et domus dicte miiitiae Templi , volentes etiam quod de prasdictis et singulis possitis oognoscere et inquirere de piano et sine strepitu judicii, omissa omnis juris solemnitate, et nos, consulte et ex certa scientia , renunciamus quod contra dictum seu pronunciationem vel ordinacionem vestram nos vd alter nostrum non possimus recurrere ad arbitrium boni vin.

Nos vero , Geraldus, abbas Sancti Pauli , et Gosbertus , abbas Sancti Fdicis Gerundae, arbitri arbitratores seu amicabiles compositores , habita inter nos et cum sapientibus super pnedictis diligent! consilio et tractatu , prœdictis domino infantî

Jacobo et fratri Amaldo, magistro domus militis Templi, in nostra praesentiaconstitutis, YÎsis priviiegiis hinc inde productis et ratîonibus utriusque partis audiiis , inquisito communi usu totius terne Rossilionis, Vallespirii, Ceritaniœ et G)afluenti9 et iibertatibus concessis villis et civitatibus et hominibus domini régis a dicto domino rege vel ab antecessoribus suis, inter eos tailler duximus ordinandum quod praedictus magister Templi et successores ipsius et firatres militiae Templi habeant omnimodam jurisdictionem et omnes justicias civiles et criminales in castris seu villis , parrochiis et terminis de Sancto Ypolito et de Orulo et de Angils et de Terrats, et hominibus in eis inhabitantibus, excepto mero imperio in omnibus criminibus qui inducunt mortem civilem y A naturalem seu detruncationem membrorum , et jurisdictionem et cognitionem et punicionem pacis et treugae qui et quae sunt et rémanent in praedictis locis pênes dictum dominum regem et dominum infantem Jacobum et successores eorum, dominos terre Rossâionis, Vallespirii, Ceritaniae et G)nfluentis.

Item, dicimus etordinamus quod si homines domini régis et domini infantis Jacobi ddinquerent iufra praedicta castra seu terminos eorumdem , quod non teneantur respondere pro dicto ddicto seu delictos in posse bajuli seu bajulorum praedictorum locorum seu parrochiarum , nisi in posse curise dicti domini regb et domini infantis Jacobi et successorum suorum dominorum terrae Rossilionis, Vallespirii, Ceritaniae et Gonfluentis; sed volumus quod bajulus sive bajuli militiae Templi praedîctomm locorum seu parrochiarum possint homines dicti domini régis et domini infantis capere , et ipsos captos ad curiam dicti domini régis et domini infantb Jacobi incontinenti mittere et tradere teneantur.

Item , dicimus et ordinamus quod si homines praedictorum locorum sive parrochiarum , présentes et futuri comitterent seu ddinquerent aliquod contra dictum dominum regem vel in- I. 34

iantem Jacobum , vd contra vicarium vel bajulos seu alios oiEciales eorum , aut contra famîiiam ipsias domini régis vd domini infantis, quod teneantur respondere pro dicCis ddictis comissia ac oiFensis iu posse curise dicti domini régis et domini infantis Jacobi et suorum successorum , dominorum teirae RossiUonis, Vallespirii, Geritaniœ et G)nfluentis, et sairo domino régi et domino infanti Jacobo et suis suocessoribus , dominis terrœ Rossilionis, Vallespirii, Ceritaniœ et G>nfiuentis omni jurisdictione et plenana potestate in praodictis locis, si in dicio magistro seu bajulis praedictorum locorum defectus justicis inventas fuerit.

Item, dicimus et ordinamus quod si homines Perpiniani, christiani vel judaei, habent causam sive causas contra homines dictorum locorum seu parrochiarum in curia prsdictorum locorum , quod non teneantur solvere aliquas expensas pro judice vel scriptore, nisi homines similiter dictorum locorum seu paiTOchiarum teneantur solvere aliquas expensas pro judice vel scriptore in posse curise bajuli Perpiniani cum contigerit ipsos habere causam sive causas in posse curiae bajuli Perpiniani.

Item , dicimus et ordinamus quod si homines dictorum locorum seu parrochiarum vel predecessores eorum erant, vel successores eorum erunt in aliquo , racione mutui seu contractus aliquibus christianis vel judaeis peipetuum obligati, pro dicto magistro seu commendatore Mansi Dei vel fratribus militi» Templi principaliter vel secundarie aut accessorie, quod teneantur respondere et placitare in posse domini régis et domini infantis Jacobi et successorum suorum , dominorum terre Rossilionis, Vallespirii, Ceritaniœ et G)nfluentis et curiae Perpiniani.

Item , dicimus et ordinamus quod in aliis locis et haminibus et feminis in compromisso compensis militiae Templi in terra Rossilionis, Vallespirii, Ceritaniœ et Confluentis dictus dominas rex et suocessores sui , domini terrae Rossilionis, Vallespirii,

Cerilanûe et Confluentis , habeant omnimodam jurisdictionem peraonalem, civilem et cFiminalem et menim imperium et pacem et treugam , sine omni contradictione dicti magistri et omnium successorum suorum et fratrom domus militûeTempli, salvo dicto magistro et firatribus domus dictas militi» Templi omni jurisdictîone reaii etfeudali. Actum est hoc vj idus decembris , anno Domini millesimo ducentesimo septuagesimo primo. Sîgnum, etc. (Ex arch. eccles.)

N« XVIIL

AUêslaJtion du CameHingue du pape Jean XXII, que la cour apostoUtjue na rien reçu du délégué de Tabbé de Saint-Martin,

Universis praesentes litteras inspecturis , Gasbertus permissione divina Massiliensis episcopus , domini papse camerarius » salutem in Domino.

Ad universitatis vestrae notitiam prassentium tenore deduci* mus quod cum dominus firater Berengarius , abbas monasterii Sancti Martini canigonensis , Elnensis dioecesis , teneatur singulis annis, curia existente citra montes, sedem apostolicam visitare, sedem ipsam pro uno anno proxime nunc transacto per rdigiosum virum fratrem Raymundum de Odelone , monachum dicti monasterii , procuratorem suum in hoc specia* liler constitutum cum devotione débita visitavit, nichii tamen idem procurator, visitationis hujus modi nomine camene domini nostri paps , obluiit vel senrivit. In cujus rei testimonium praesentes litteras fieri fecimus et sigilli cameriatus nostri appensione muniri. Datum Avenione , die décima Junii , anno Domini Mcccvicesimo tertio, iqdictionis, etc. (Ex arch. eccles.)