‹ Histoire de Roussillon; comprenant l'histoire du royaume de MajorqueChapitre 284 sur 298 · V XI · texte numérisé non relu

V XI

Serment pnti^, au nom dr Jmuïs .177/. par le marèrltal (U Hrtzè , à Har-

crlvnv.

In l)ei nominc. Pateat universis <|uud annu u nativitatt* Doniini niillcsinio srxccnk'stinio i|iiailra^csiin(i secundo, die ven> (tiiniinicii, vi^esinia Icrtia incn.sis ichiuarii cju^dciu anni iiitiliilata, illustn>*>iniu> <'l (*\i-rllLMitis>inniN doniinus l rbanus de Maille, inaivliio de Hre/e . utiiu>quc (>rdini> S. eln'i^(iani^sinia- W niaje>lalis eques lon|uutUh, ejuM|ue uconsiliis omnibus

|)K L\ DKl XIKMK PAKTIK 659

|>r(t\in(iii- Anfip^av(Mi>i!« (ira'ftH'tiis , mariscalliis (julliii', liHiiiii (ciHMisrt i-a|ûtnneu> g(*iu*ralih iii principatii Cutlialoiiia* et ccmii- l.itihiis l^ossilionis cl GTitania>, titi proiiiratorud liai* spoclalitor roii«>(i(nl(i.N ('( ordinalii!» \u'r vanuUuu S. clirislitiniiisiniani \\. iiiajrstatoiii Liitio\ici d(x*iini (crtii, IVi gracia régis (îalliir cl NavaiT.i', (oiiiitis l^rrhinona', H()ssilK>nis et Ceritaiiia*, ut de tjiiN iiiaiulato constat liltoris patciitibiis per dirtam n*pani ii)aj(>s(alein MihscTiptis, a primo status et rep;ni Franrùp sccrplario rH)iitilli(T si*î:natis et reforendatis , datis Pcrona*, regiii (îalii.r, diH'imo octavo septemhris proxiuie pni*tenli , annique iiiillcsinii sr\r€'iitesiuii quadragesimi prinii, magno sigillo rcgio Ni^iila(i> . quariini tcnor talis est.

Lii<l()\iiiis, IVi gracia, Fraiicia* et Navarni» rex christianis siiiuiN. uni\ersi.s pm^scntCN litU*ras ins|M>ctuns salutcm; ut nobis il) li(M pn)>per<> rerum nostrarum cursu niliil jucundius accidit (|iiain piMt-lara <i()iiiinationostra'(^thaloni«rpniicipatus accessio. (iiiu \hiH' pniNincia non amiis suhacta aut (lallici sanguinis prolio conipaiala, sed ultro tradita : sed ita nihil usquani n)c»l<'>tiiis quam quod de nolns optime meritos |M>puio8 qui se coron.r nostr.T tain addictos probare ejusquc et noslri amantissiinos lion videre , non omnibus henevolenlta* nostra* gratiqae aiiinii totimoniis coram propinqui jam licet, cum e repnblîca .sil nos istinc hosles lacessere; instare dum prospéra fortuna ntiniiir, et ne minimo quidem lem|X)re cessare , quo animos rcMMuen* et vires reparare qucant. Solitur hoc unum quod et Ciathalonia' provincia* laboramus, cum hosteni ocrupamus in ]U>lgi(> tam immensa M\'i mole ut iilic omnibus |>ene viribus Miis (>^oal nec alibi fortittT ag(*re aut susciperequicquam posait. Intérim igitur, dum negotiis nostris sic providen^ satagimus nt n<)l>is taiid ni aliquand(» liceat hujus provincio" visuendse, quo llagranuis dcsiderio, satisfacere iîsque omnilms (|ua,* a gratiasiiiKt |tiinf-i(K^ ex(>e(tari fas est, tum etiam jurejurando quod non nisi a pra*M*nte princi|M' in loco et forma deliitis edi solet.

la giîcrra y , {)ara abirviar, que tal liavia de qiiedar dcftpiiesdd siiccftso pi-ospi^n» o advorsu, dcslniyda y infaniada entre las fiacioiies la que tan ^[loriosa es y a sido siempre per la finesa de su fidelidad.

VA tiempo para tralar de componer las cosas con paz es brève y assi nécessita que se ohre con presteza y diligencia antes que se emponye S. M., y no liaya lugarmas de aplicarseel remedio. Suplico a V. S., se sirva escusar esta digresion, considerando que comootn) Jereniiu en cspiritu lloro coitliaimente el évidente p^Jigro de la deslruycion de la patria , aunque tengo confian^a y fe que Dios , iiueslro senyor , por su bond ad abrira camîno y dara a V. S. el esfuerco , alientos y luz necessaria |)€ini acertar a obrar en nc^ocio tan arduo, giave y diilcuUuoso, |)orque aca juzgan que no se obre nada en servicio del rey, y que es faltade vaier sujetarse y tener ienior tan grande a la ])iebe, queno baya lionibre ni universilad que descubra la cara en favor de su senyor, quando los inquielos van tan alcntados en su oiensa y aun de la republica. (i' Dios a \. S. Madrid, 33 de agost, i64o.

Ca[H>lla de VS.

Fra UllUNAKOlNO dk Manllei'.

( ( 'opiè sur l'orufinai )

V Xl\.

Scrnwnt priU-. au nom ilc Louis .Mil, par Ir marérhal de lirr:é, à Har-

crlouc.

In Dci noniiiK'. Paleul universis quiHl anno a nativilalu Doniini niillcsinio stAccnlcsinio <|uadru«;esiuio Mrundo, dit* ven> doiuiiiir.i. \ip;e>inKi tcrtiu iiicii>i*< fci)iuarii ejuMicni anni iiitiliiltita, illuNlri»inui> t>l cxceileiitis^iaiiis douiinu.s l rbanus i\v Maillr. luanliio de Brczc , ulriu>que (»niiiii> S. chri^tiani^ >inia> W niaje>lati> eque.s ton|ualUN, ejuMpie aconsilii» uinnibus

|)K L\ l)Ki:\IKMK PAIITIK 659

provint iii- .\n<l<><;iiv(Misis |)nvfectiKH , iiiariM'aiiiis (jallia> , ImMiin hMKMiscl ia|>itaneu> ^riicralih in principatii Cathaloiiia^ et comt- i.ilihns ho^silionis cl GTitania>, iiti pnn iiratnrad liât' s|>Gcialitei (-(Mi.slilntu.s et ordinahLs |H'r oanidcm S. cliri.stianissimani li. niajestatein Lndovici deciiin tcrtii, l)«'i gracia régis (îalIiiT et NavariM', conuli;» i^irchiiicma', Hossilionis et Ceiitania», ut de rjns niandato constat litleris patentibiis |)er dictam irpani niajrst.'iteni snl)5cTiplis , a primo status et re^ni Fraïuix sccn*lario rH)nlilliiT sifj^natis et referendatis , datis Perona*, regiii (ialli.r, d(Him() octavo septembris proxime pr«i*leriti , anntque niillrsinii scxrrntesimi quadragesimi primi, ma^o sigillo regio si<;il)ahs, (piarnni toiior talis est.

Lndosicns, IXm gracia, Francia* cl Navarre rex christianissinnis, uni\orsis pni'senteslitttTas insiM^cturis salulem; ut nobis in Ikh pros|HT() i*enini iiostrarum cursu nihil jucundius accidit (|nani|)r.r('lara d(uninationostra'(Iathaioniarprincipatusacccssio. cnni liât' pmvincia non amiis suhacta aut (lallici sanguinis prelio coniparata, sed ultro tradita : scd îla nihil usquani niolotins qnam quoil de nohis optime merilos (K>pulos qui se coron.i- nostra^ tam addictos probare ejusque et nostri amanlissinios non viden» , non omnibus henevolenlin* nostra* gratîque aninii teslimoniis coram propinqui jam licet, cum e repulilica .sil nos istinc liostes lacessei*c; instare dum pmspera fortuna ntinnn-, et ne minimo quidem tem|)ore cessare , quo animos reNinnerr et vires repararr qucant. Solitur hoc unum quod et (iathnlonia* provincial laboranius, cum hoslem occupamus in IWlgio laui immensa belii mole ut iliîc omnibus pêne viribus sois r^eal nec alibi fortiter agere autsusciperequicquam posait. Intmni igitnr, dum negotiis nostris sic providert* satagimu.<i ut nol)is (and m aliquando liceat hujus provincial visuendœ, quo llagranins dcsiderio, satisfacere iisque omnibus qua; a gratissinio |M int i|>e cxpectari fas est, tum eliam jurejurando quod non nisi a pra^iMite princi|M' in ioco et forma debitis edi solet.

Taiiluni in omnium onlinum erga nos studio confidimus ut quemadmodum nohis absentibus im6 el insciis se suasque submiscrc ccrto speremus eos habita summorum quibus occupamur negotioruni ralione , ita c( a nobis abscntibus jusjumndum pcr procuratoroni edi consensuros; quamobrem charûsimuni co{^iatum Dostrum Urbanum de Maille , marchionem de Brczé, utriusque ordinis nostri cl militia* cquitem torquatimi , nobis a consiliis omnibus Andium provincial prxfiectum et Francia^ maiiscallum, virum natalium splendore juxta et rerum gestaruni fama clarissimum, dcputavimus el delegavinius, et de no»tra certa scicncia rcgiaque aucloritate deputamus et deleganuis, tonorc ])nL>scntium manunostra propiîa subscriptamm, ut nostro noniine supradictum jusjurandum et in forma ftolîta pi'aîtcrcaqiie id addat quod ad pacta et conditiones , de quibus inter nos et omncs provincial ordincs convcnit a nobis obser vandas ut spécial ac quidquid demum a nubis lioccc solemni juSxjurando promilti «i-quum , regia*quc noslnr dignitati congru umjiidicav cri t, quamvis talc aliquid foret quod mandatum niagis spéciale qnam pncscntibus est cxpressum exigen>t. Promiltcntes lidc regia nos ea omnia qua> pra'dictus carissimiis cognatus nosterUrbaïuis de Maille, marcliio deBrezc, nostro Domine hoc solemni jurejurnndo pollicitus fuerit eadem relîgione observaturos et pra>stituros ac si a priisentibus nostris conceptîs verbisediluin fuissel. Dcclar<imus insu|»er nnllatenus nobis în nnimo esse novani indueirconsuetudlnem lalîs jurisjurandi per pnx'nnitorcni faciundi, inio nos quamprimum per negotîa nostra licnerit, in Cathalonicini |)n)fu(uros el antiquum, siopus erit , jurandi morcni scculuros, queni intérim i Ihi'su m sal vu nique volunius, neque quod teni|)oruni nt^essitate indultum sît cuicpiani fiaudi ess«> aul in exeinpluni a |)osteris trahi : sic enîm placituni. In quorum rident et (estimoniuni pnesentihus regium si^nlluni nostruni apfMmi cura\inius.

Hat. in oppido nostn> IVrona\ die décima octava mensissep-

DF LA DFJ'XIKME PAKTIE. 6'il

(embris . aiino n nativitatc Christi millesimo sexccntcsimo qiia- (Ira^e.siiiio primo, rc^i nosiri tri^^csimo 5eciiiulo.

Par le roi l^)iis, BouthiUier.

Dicto noniino ronstitutus personaliter auto allare maxiinuin inajoris ecclesia* Barrinonciisis existentibu» ibidem admodiim illuslribiis consiiiariis dirta' civitalis gcnibiis flexis, inissale ibidfin a|>erto, cruceque ciim vero lif^no cniri» ibi (>o»ita el ca rrv<Mcnl<»r ac devoir adorata, jani dicto nomine et pm dirla regia inajcstate jiiravil ad dominum Deum et ejus sancta quatuor f'Nan^rlia lit in sedula |M>r suani Ex. milii Antonio Joaniii Fita. re«:ii iiMiidati S( riba>ac nol. publicol^rc.tradita.quam deipsius inaixlalo alla ol intelligilûli voce legi, cujus ténor lalis est.

• \a) illii>trisNini v exrellentissim senvor l^rhano de Maillé,

• inanpie^dc BiTzé, cavalier, etc. G)m a procurador [ter aquestas « cosas ( nii>(itidiil y ordenat per la sacra christianissinia v real •* M. df LliiNs trt'ze, per la gracia do Deu rey de Franra v de 1 N.narra , com do sa procura cousia ab llclres patents |)er S. M. - solaM rilas, signadas |>er lo primer secrelari de estai y del règne

• do l'ranra BouthillitT, dadas en Perona, rogne do Franra al H dix UN t do sotombro mil six cent quarantaliu, y ab lo sagidl « inavnr do S. M. sagelladas en lo dit nom y per la dila real n Miifj slal , jura a naslre M»nyor IVu y a la sanla creu y als •< saurais cpialre sants evangclis poi sas mans cor|)oralement

• to< ai5 qiio (Sa M. Cristianissima ) lindra e iiniolablement «ob>or\aray Hira obser\ar a las igle.^ias, pn'lats, religiosas v X o< loNiastiras porsonas, duchs, marquesos , comtes , vescomtes,

• ri< lis bornons , barons , nobles , cavaliers , liomcns de paratge y • < las ( iiilats, villas y IUn's del présent principal de Catalunya,

(oinlats de Rossello y Cerdanya, ciutadans , burgesos y liabi-

• tadorN do aqiiells los usatjes de Barcelona , constitutions de

• (ialaliiiiya, rapilolsy actes do corts, llibcrtats, privilegis vcos-

• (iiins sogons niillor y mes plenament ne han usai y poden . usai . v sorvara v fara ser>ar los pactes infrascripts entre S. M.

Page 1