IN FESTO SANCTI FIRMINI
PRIMI EPISCOPI àMBUNENSIS ET MARTTHIS.
Duplex 1 classis, cuin Octava.
AD I VKSPEUAS.
Ps. de Dovi., et hco u/f, Ps. Laudate Dominum, omnes gentes.
j4n(. 1. Ecce ego, ecce ego ad gentera qufL non invocabat nomen nieuni :
expandi nianus ineas ad populum incredulum (Is. 65).
2. Repleta est terra ejus idolis : opus manuum suarum adoraverunt ; exaltabitur autem Dominus solus \Is. 2).
3. Populus quem ignoro , serviet inihi : filii alicni auditu auris obedient inihi 2 Rey 22).
4. Idola penitus conteicntur : projiciet homo simulacra, quac fecerat sibi ut adoraret (Is. 2).
5. Inclinabitur homo ad Factorem suum, et oculi ejus ad Sanctum Israël respirient (75. 17).
Capitnlum (1 Thess. 4). Fratres, rogamus vos et obsecramus in Domino Jesu, ut quemadmodum accepistis a nobis quomodo oporteat vos ambulare et placere Deo, sic et ambuletis, ut abuQdetis magis.
Hyînnus, Fortunata nimis, Poropelo, patria Civis magnanimi ; cui caput incljtum Ornât tincta suo sanguine laurea Cbristi débita Martjri !
Sacro fonte puer tingiiur ; et fidem Edoctus, populum vel juvenis docet ; Fit vir, moxque pium Praesulis infola Invite décorât caput.
En fines patrios deserit, oppida Lustrât prœco Dei, ruraque Oallica :
Et quocumque volat, plurima civium Cbristo millia subjicit.
Oldse fînitimos erudit accolas, Anrernis fidei dogmata nuntiat, Hinc ultra Ligcrim quot populos adit.
Tôt praedas rapit inferis.
0 vos, Andegavi, quos peperii Deo, Et vos. Belle vaci, dicite postérité Quot Firminus opes, quot bona gratiso A estris contulerit plagia.
Tantum Puntificem prima PicarditB Sedes prae reliquis obtinet urbibus :
Istinc eanguineo tramite plurimos Secum ducet ad aethera.
Immortale tibi, summe Pater^ dccus.
Qui sancto pugili prsemia destinas ; Immortalis honor sit quoque Filio ; Par sit laus tibi, Spiritus. Amen.
f. Populus qui crcabitur laudabit Dominum. ^. Quia prospexit de excelso sancto suo (Ps. lOJ).
j4d Maynif. -Int. Ecce opus Domini coram illo ; et vocabunt eos : Populus sanctus, Redempti a Domino ; tu autem vocaberis : Quœsita civitas et non derelicta. Alléluia [la. 62).
Oratio. Deus, qui es Sanctorum tuorum splendor mirabilis, quique hodiernam diem beati Firmini Martyris tui atque Pontificis sanguine consecrasti :
da nobis ita de ejus natalitio laetari ; ut cjus meritis et prccibus, quod ' verbo
simul et exemple docuit, te adjuvante, exercere valeamus. Per Dominum.
AD MATLTINCM.
Invitât. Deum fortem qui beatum coronavitFirininum,*Venite,adorcmus.
Hymnus.
Cbristo profectus auspice, Yix Ambiani mœnia Prœsul subit, roiracula Simul videntur ingredi.
Verbo tonat ; ceu fulmine, Plenusque Pétri Spiritu, Sacris aquis terno die Ter mille lotos expiai.
Quam sancta Faustini domus, Quœ tota Christo subditur, Largosque fontes gratise Charis propinat civibus !
Firmine, livor tariari Toi indolet successibus; Truces tjrannos suscitai Tui ministres funeris.
In carcerem detruderis ; Dura gravaris compede :
Sed nulla sacram Numini Linguam coerceni vincula.
Liber sub ipsis preedicas Legem supernam vinculis :
Invicta mens constat ttibi, Triumpbat in doloribus.
Tibi rotas, cruces, rogos, Frustra minatur carnifex :
Terrere te tortor nequity Tortoris ipse terror es.
Trino sit ac uni Deo Laus 8umma« supremum decus, Qui Prœsulis laboribus Palmam rependit Marijris. Amen.
IK 1 NOCTUIINO.
y4nt. 1. Qua-sivit Dominus sibi virum juxta cor suuin ; et prœcepit ei ut esset dux super populum suurn. (1. Reg. 13.)
Ps. de Com. unius Mart.
2. Factum est verbum Domini ad eum, dicens : Surge, et vadc in civitatem magnam, etprœdica in ea. (Jonœ 1.)
3. Surrexit, et abiit juxta verbum Domini ; et cœpit introire in civitatem. (J<m. 3.)
t. Lingua ejus loquetur judicium.
^.LexDei ejus in corde ipsius. (Ps. 36). De Epistola prima beat! Pauli Apostoli
ad Thessalonicenses.
Lectio I. Cap, 1 et 2. Gratias agimus Deo sempcr pro omnibus vobis, mcmoriam vestri facientes in orationibus nostris sine intermissione, memores ope ris fidei vcstra;, et laboris, et charitatis, et sustinentisB spci Domini nostri Jesu Christi, ante Deum etPatrem nostrum : scientes, fratres dilecti a Deo, elcctionem vestram ; quia Evangelium nostrum non fuit ad vos in sermone tantum, sed et in virtute, et in Spiritu sancto, et in plenitudine multa. Ipsi scitis, fratres , introitum nostrum ad vos, quia non inanis fuit. Sed ante passi, et contumcliis affecti, sicut scitis, fiduciam habuimus in Deo nostro,loqui ad vos Evangelium Dei, in multa sollicitudine.
^. Dixit Dominus illi : Noli timere, sed loquere et ne taceas, propter quod ego sum tecum , * Quoniam populus est mihi multus in bac civitatc. (y4ct. 18). j^. Scient quia ego sum Dominus Deus eorum : et dabo eis cor, et intelligent ; aures, et audient. — Quoniam. {Baruck. 2).
Lectio II. Exhortatio nostra non de crrore, neque de immunditia, neque in dolo: sed sicut probati sumus a Deo, ut crederetur nobis Evangelium ; ita loquimur non quasi homlnibus placentes, sed Deo qui probat corda nostra. Neque enim aliquando fuimus in sermone adulationis, sicut scitis, neque in occasione avaritis), Deus testis est, nec quicrentes ab hominibus gloriara, neque a vobis, neque ab aliis. Cum possemus vobis oneri esse, ut Christi Apostoli; sed facti sumus parvuli in medio vestrum, tanquam si nutrix fovcat Hlios 6U06. Ita desidcrantcs vos cupide, volebamus tradere vobis non soluro Evangelium Dei , sed ctiam animas nostras : quoniam charissimi nobis facti estis.
^. Incitabatur spiritus ejus in ipso, videns idololatris deditam civitatem :
* Disputabat igitur in foro, per omnes dies, ad eos qui aderant. {Act. 17).
j^. Surrexit quasi ignis, et verbum ipsius quasi facula ardebat. iEccH. 48).
— Disputabat.
LectioIII, Vos testes estis, et Deus, quam sancte, et juste, et sine querela .yobis qui credidistis , fuimus : sicut scitis, qualiter unumquemque vestrum, sicut pater filios suos, deprecantes vos et consolantes, testificati sumus, ut ambularetis digne Deo, qui vocavit vos in suum regnum et gloriam. Ideo et nos gratias agiinus Deo sine intermissione ; quoniam cum accepissetis a nobis verbum auditus Dei, accepistis illud non ut verbum hominum, sed, sicut est vere, verbum Dei, qui operatur in vobis, qui credidistis. Qus est enim nostra spes aut gaudium, aut corona glorifie t Nonne vos ante Dominum nostrum Jesum Christum estis in adventu ejus t vos enim estis corona nostra et gaudium.
%, Intendebant turbœ his quae dicebantur, videntes signa quae faciebat.
* Cum vero credidissent evangclizanti de regno Dei, * Baptizabantur viri ac mulieres. (/4ct. 8). j^. Locutus est omnia verba quœ dixerat Dominus; et fecit signa coram populo, et credidit populus. (Exod, 4). — Cum. Gloria. Baptizabantur.
IN II NOCTDRKO.
1. j4nt. Hic erat edoctus viam Domini, et fervens spiritu loquebatur, et docebat diligenter ea quae sunt Jesu.
(^ct. 18).
2. Dominus augebat qui salvi fièrent quotidie in idipsum. (Act. 2).
3. Gentes gloriticabant verbum Domini : disscminabatur autem verbum Domini per universam regionem. [Act. 13).
j^. Annuntiavi et locutus sum. A. Multiplicati sunt super numerum. (Ps. 39).
Lectio IV. Firminus Pompelonensis, pâtre Firmo, ordinis senatorii viro, matre Eugenia natus, cum annorum esset fere septemdecim, a pâtre traditus est }Ionesto, Nemausensi Presbytère, ut
litteris liberalibus et christiana disciplina erudiretur. Hoc magistro tantos progressus fecit, ut post annos septem ab Honorato Tolosatium Episcopo factus sit presbyter, et passim pro Honesto jam sene officium prœdicationis impleret. Post aliquot annos ab eodem Honorato ordinatus Episcopus, jussus est Evangelium gcntibus praedicare.
Igitur anno cetatis primo et tricesimo, cupiens concreditœ sibi dispensationis munus exercere, relicta patria in Gailiam venit, quam fere totam peragravit.
Ac primo accessit ad Aginnensem civitatem, ubi aliquandiu cum Eustachio presbytero commoratus, populam doctrinse verbo et vit® exemple in fide confirmavit. Inde in Anrerniam transiens, plurimam ilUus gentis partem ad Christum adduxit, et Arcadimn ac Romulum , acerrimos idolorum propugsatores confutavit ac baptizavit. Hinc contendit Andegavum, in qua civitate docenda cum menses quindedm posuisset, quam plurimos ad fidem perduxit.
Inde perrexit in Neustriam, ubi maltos Christo lucrifecit. Illic audiens Christianos Bellovaci a prœside Valérie yariis cruciatibus torqueri, eo se contulit, et Evangelium diu noctuque praedicans, a Sergio prseside qui Valérie successerat, conjectus est in vincula, et virgis crudelissime caesus.
^. Venerunt ad eum in hespiUam plurimi, * Quibus exponebat testificans regnum Dei ; suadensque eis de Jesu a mane usque ad vesperam. \Aci. 28).
j^. Dcsccnderunt multi quaerentes judicium et justitiam. (/. Mach. 2). — Quibus.
Lectio V. Mortuo prsside, et Belleyacis in flde confirmatis, excurrit in Morinos : ac tandem sexto die Idus Octobris, Ambianum pervenit, receptua* que est a Faustino senatore, quem baptizavit una cum Ausentio Hilarie vire primario, et Attilia Agrippini quendam conjuge clarissima, omnique eerum familia, adee ut exigui temporis spatie, ad fidem venerint hominum tria fere millia. Quœ autem docebat, ea miraculis con-
finnabat : nam paralyticos erigebat, doemonia ejiciebat ; homines duos a Icpra mundavit, ocalum excassum Casto Andreae filio restituit, febres morbosquc plurimos, invocato Patris et Filii et Spiritus sancti nomine, depulit. Interea Valerius Sebastianus prseses, qui tune Treviris erat, audiens ea quae per Firminum Ambiani fiebant, eo properavit.
Quo cum venisset, in tribunali sedens, edixit ut universi post triduum ad Prœtorium ^milianum adessent. Cum eo convenissent omnes tribuni militum, curiales et templorum sacerdotes, imperatorum Decii et Yaleriani edicta de cuUu de«)rum proponit : tum Auxilius curialis, idemque templorum Jovis et Mercurii sacerdos, Firminum non ultra ferendum dictitat ; eum auctorem fuisse non plebi solum, sed et senatoribus omnibus, ut, repudiato deorum cultu, Christianam religionem amplecterentur. Sebastianus suis militibus prœcepit, ut sibi post bidunm ad spectacula theatri ad Clypianam portam Firminum sisterent.
^, Compuncti sunt corde, et dixerunt:
quid faciemus t Pœnitentiam , inquit , agite, * Et baptizetur unusquisque ve> strum in nomine Jesu Christi, in remissionem peccatorum. (Act. 2.) j^. Abjicite deos alienos qui in medio vestri sunt. {Gen. 35). — Et.
Lectio Vl. Id ubi Firminus audivit, postero die ultro accedit ad praetorium, et unum Deum omnipotentem docct adorandum, simulacra vero extcrminanda.
Prœses eum obtestatur ut ad avitam religionem redeat , minaturque ci , nisi id faciat, omnium tormentorum gênera.
Cui Firminus : Ck)gnitum tibi sit, Praeses, me tormenta tua quae mihi promittis non formidare. Quo majora erunt, eo major mihi animus ad ea fortitcr tôlerandaaDeomeo addetur. Sebastianus, pariter cum universa populi corona, viri constantiam admiratus, non ausus est eum ad tormenta dare, ne tumultus in populo orirctur ; sed custodibus traditum noctu clam in carcere capite truncari jussit. Beatus Martyr spiculatorem conspicatus , magno prs gaudio lacry-
mans , sic prccari cœpit. Gratias tibi ago, Domine Jesu Christe, pastor bone, qui me ad tuorum'fidelium vocare dignatus es consortium : dignare ergo, Rex pie, Rex clementissime, hos misericorditer custodire, quos ministerio nostro tibi acquirere voluisti. His dictis, securi percussus est, die septimo Kalendas Octobris. Corpus ejus, quod in frusta secari et abscondi Prœses jusserat, ne a Christianis colcretur, Faustinus nocte sustulit e carcere, et in suo cœmeterio, quod Abladana dicebatur, cum aromatibus et linteaminibus pretiosis condidit; quo in loco diu illud quievit, Deusque virtutes innumerabiles opcratus est. Porro sanctus Firminus non Diœcesis modo Ambianensis, sed et Pompelonensis patronus est.
^. Magnificabatur nomen Domini Jesu : * Ita fortiter crescebat verbum Dei,et confirmabatur. (^c^ 19). j^. Deserentes caeremonias patrum suorum , quse in multitudine deorum erant, unum Deum cœli coluerunt. — Ita. Gloria.
Ita. [Judith 5).
IN III KOCTURNO.
1. AM. Cum perambulasset partes illa8,et cohortatus eos fuissetmulto sermone, factœ sunt illi insidiœ. [Ad. 20).
2. Qui increduli fuerunt, suscitaverunt et ad iracundiam concitaverunt animas gentium. [Aci. 14).
3. Adduxerunt eum ad tribunal, dicentes : quia contra legem bic persuadet hominibus colère Deum. [Aci. 18).
j^. Eripies me de contradictionibus populi. 1^. Constitues me in caput gen« tium. [Ps. 17).
Lectio sancti Evangelii secundum
Marcum.
Lectio y II. Cap. 16. In illo tempore : Dixit Jésus discipulis suis : Euntes in mundum universum, prœdicate Evangelium omni creaturœ. Et reliqua.
Homilia sancti Joannis Chrysostomi.
{In Epist. l.Cor.).
Dicebam nu per, Apostolos ea qus prsdicarunt , nunquam prsdicaturos fuisse, nisi divina movente gratia ; et noA
modo id non pcrftîcturos, sed neque hac de re consulta turos fuisse. Age vero, hodie quoque eam rem cxcutiamus, ostendamusquc non potuisse eos id suscipere vel cogitare , nisi Christum secum habuisscnt : non quia imbecilli adversus fortes, non quia pauci contra multos, non quia pauperes contra divites, non quia indocti contra sapientes aciem instruebant; scd quia prŒjudicatiB opinionis magna vis erat. Scitis enim nihil apud homincs validius esse veteris consuetudinis tyrannide. Nihil cnim ita turbat animum, etiamsi quidpiam utile aggrediatur, ut innovare et peregrinum quid inducere, maxime cum de cultu Religionis et de Dei gloria agitur.
^. Non in vacuum cururri, neque in yacuum laboravi ; sed et si immolor supra sacrificiuro et obsequium fidei ve- BtxfBf gaudco et congratulor omnibus vo* bis : * Idipsum autem et vos gaudete, et congrutalimini mihi. [Philip. 2). f. Non mihi contingat parcere animœ mea» in omni tempore tribulationis. (1. Mach, 13). — Idipsum.
Leciio VIII. Non modo a consuetudine ad consuetudinem trahebant ; sed a consuetudine sccuritatem habente ad rem pericula minitantem. Credentem enim statim accidebat publicari, pelli, a patria excidere,ab omnibus odio haberi, communem ,ho8Cem esse et suis et alienis. Itaque etiamsi vocassent a novitate ad consuetudinem , etiam sic difficilis res fuisset : cum autem a consuetudine ad novitatem vocarent, et haec adessent mala, cogita quantum crat illud impedimentum. Prœter ea autem quae dicta sunt, aliud non levius eratquod mutationem difficilem redderet. Ad consuetudinem enim et ad pericula id addas, quod hœc prœcepta oncrosiora essent ; €t ea, a quibus abducebant, levia et facilia. Nam a fornicatione ad castitatem vocabant, ab amore vitœ ad mortem, ab ebrietate ad jejunium, a risu ad lacrymas et compunctionem , ab avaritia ad paupcrtatem, a sccuritatc ad pericula : et per omnia extremam exigebant Accurationem.
1^. Non recedet memoria ejus, et nomen ejus requiretur a generatione in generationem : * Sapientiam ejus enarrabunt gentcs, et laudem ejùs enuntiabit Ecclesia. (£cc/i. 39). J. Hic est qui fuit in Ecclesia cum patribus nostns, qui acccpit verba vitee dare nobijs. {^ct. 7). — Sapientiam. Gloria. Sapientiam.
Lectio IX. Itaque, ea de causa maxime admirari iilos oportebat, quod barbaris hominibUs persuaserint ut talem fidem suscipere nt, et bonam de futuris spem haberent, ac deposita priorum peccatorum sarcina, cum magna animi alacritate, deinde pro virtute labores susciperent, et ad sensibilia nulla inhiarent; omnibusque corporeis rébus superiores effecti , spiritualia acciperent dona : ac Persa, Saimata, Maurus et Indus scirent animse expiationem, Dei potentiam et benignitatem inefiabilem.
fidei philosophiam , Spiritus s^ncti adventum , corporum resurrectionem , et vitœ immortalis dogmata. Hsec quippe omnia et his plura barbarorum gênera Piscatores in Baptismo mysteriis initiantes, philosopbari suaserunt.
Te Deum.
AD LAUDES
et per Horas.
Ant. 1. Mihi data est gratia hsBC in gentibus evangelizare investigabiles divitias Christi. (Ephes. 3).
2. Opus meum vos estis^in Domino; et si aliis non sum Apostolus, sed tamen vobis sum. (1. Cor. 9).
3. Signa Apostolatus mei facta sunt super vos in omni patientia, in signis et prodigiis et virtutibus. (2. Cor. 12).
4. Dei ffîdificatio estis : secundum gratiam quie data est mihi , ut sapiens architectus fundamentum posui. ( 1.
Cor. 3).
5. State, et tenete traditiones qoas didicistis ; ipse autem qui dédit spem bonam in gratia, corda vestra confirmetin omni opère bono. (2. Thess. 14).
CapiiulumH Thess. 4). Fratres, rogamus vos et obsccramus in Domino Josu, ut quemadmodum accepistis a no*
ArPENDICE.
bis quomodo Dportcat vos ambularc et plaeercDco, sic ctarnbuletis, ut et abundetis magis.
Hymnus.
Firmious latebra carceris erutus, Se Tursum i>roperat sistere PrcB»idi, Declaratque palam numina geniium, Scalpris orta parentibua.
Non sic Dosier, ait, fictilis est Deus : Mundo quidquid inest coodidit et régit; Terris omnipotens imperat et polo, Ipsis jara dat inferis.
Firmat prodigiis dicta vir eloquens :
Mandat voce lepram, luce carentibus Yisnm restituit ; deûcientibus Vires inscrit artubas.
Fro tôt muneribus quod tibi prœmium Hostes sacrilegi, vir pie, confèrent ?
Mortem. Christicolœ quid pretiosius Det gens impia Martjri ?
At ne supplicium Prœsulis optimi Cives commoveat, clam scelus improbi Patrant carnifîces, subque cava specu Cum trunco caput occulunt.
In cœco positas carceris angulo, Sacri reliquias corporis eripit, Faustini pietas, et rcdolentium Succis UDgit aromatum.
0 sanctœ ûdei victima, Pontifes !
Nostros usque faveos sic animes rege, Ut quidquid tua vox edocuit patres, Nati moribus exprimant.
Sit ]aus summa Patri, summaque Filio, Qui dant Martyribus vincere per neces : Qui das Martjribus prœmia consequi, Laus compar tibi, Spiritus. Amen.
f. Non fecit taliter Dominus omni nationi. ^. Et judicia sua non manifesUvit eis. (Fs. 147).
j4d Bençd. j4nt, Gratias agimusDeo, quoniam cum accepissetis a nobis verbum auditus Dei , accepistis illud , non ut verbum hominum, sed, sicut est vcre, verbum Dei. Quar; est enimnostraspes, aut corona glori» î nonne vos ante Dominumt (1. Tkess. 2|.
Oratio. Deus, qui es Sanctorum tuorum splendor mirabilis, ut sxtpra.
AD TERTrAM.
Capit. Fratres, supra. ^. 6r. Lingua ejus * Loquclur judicium. Lingua. jr.
Lex Dei ejus in corde ipsius. * Loquctur. Gloria. Lingua. f. Aununtiavi et locutus sum. ^. Multiplicati sunt super numerum. (Ps. 39).
Al) SEXTAM.
Capitidum. Evangelii factus sum ego minister sccundum dispensationem Dei qusc data est roihi in vos, ut impleam verbum Dei. (Coloss. 1).
^. br. Annuntiavi,* Et locutussum.
Annuntiavi. j^. Multiplicati sunt super numerum. * Et locutus sum. Gloria.
Annuntiavi. f. Eripiesme de contradictionibus populi. ^, Constitues me in caput gcntium, {Ps. 37).
