IN CHRISTI NOMINE INCIPIT SERMO AD REGEM

Moneo sublimitatem tuam, nobilissime rex, ut quæ tibi stilo Scribere præsumpsi , excellentia tua benigne dignetur recipere. Oportet scilicet te, piissime rex, frequenter sacras recensere Seripturas, ut in eis antiquorum et Domino placentium regum valeas cognoscere causas : qualiter ipsi per humilitatis custodiam Domino placuerunt; quarum vestigia si secutus fueris, honorem longsevum regni presentis, et insuper vitam obtinebis æternam. Rex enim David sapiens humilisque, jugiter opera bona sectando quæ Domino erant placita, prelia quz fuerant contra illum parata, semper vicit, templum Domini ipse ædificare coepit, filiusque ejus Salomon illud postea ad perfectionem perduxit, quia per prophetam Dominus ei locutus est dicens : Ex femoribus tuis exiet qui hanc domum

meam postea ædificabit. Qui Salomon rex tantam sapientiam tantamque prudentiam habuisse legitur, ut in ejus dictis nullus.sit qui reprehendat usque ad unum iota : rectus fuit in judicio, sapiens in eloquio, omnesque motus suos totos regales habuit.

Isti reges supradicti semper prophetæ Domini quod in eis denuntiaverunt, intento sensu audierunt. Quamobrem , gloriosissime domine , modo oportet te ut et sacerdotes audias , et consiliarios scniores diligas , simulque et illum qui post te palatium tuum regit ' , et ad eorum doctrinam, quam tibi indicant, vigilanter attendas, quia vulgari sermone ita dicitur : Qui cum pluribus conciliatur , solus non peccat. Dignum est etiam ut personarum maturam ætatem et consilium habentium non surdus auditor fias, sed claró moderamine ipsos audias; juvenum quidem, qui tibi proximi assistunt, cauto ordine eorum verba recipe, quia per juvenum consilia sæpe casus evenit, et in senioribus eloquii stabilis dignitas perdurat. Salomon quidem quando regnum accepit atque in eo unctus fuit, evigilavit mane et ita oravit in templo Domini dicens : Domine Deus, tu me servum tuum regnare fecisti, ego autem sum puer parvulus, et ignorans egressum et introitum meum ; e£ servus tuus in medio populi est quem elegisti infiniti , qui numerari et supputari non potest pre multitudine. Dabis ergo servo tuo cor docibile, ut judicare possit populum tuum et discernere inter malum et bonum. Instrue me, Domine, viam rectam in qua ambulem , et da mihi sapientiam atque intellectum in omnibus sensibus meis, ut. armis fidei circumdatus in omni intelligentia et monitione circa me tue protectionis auxilium habeam. Et cum hzc orasset, exaudita est oratio ejus, et locutus est Angelus Domini ad eum dicens : Quia non petisti aurum, nec argentum , nec divitias , aut animas inimicorum tuorum, ideoque quod postulasti dabit tibi Dominus, hoc est sapientiam et intellectum.

Ergo, si tu, domine, bona postulas a Domino, et si fueris mensuratus in verbis , firmus in dictis, fœderator in animo, in charitate locuples, in bonitate subtilis, in salutatione receptaculum habens, in dispensatione sensatus, in judicio rectus, in vindicta pius , in pauperibus misericors, Dominus augcbit annos tuos longævos, sicut

! Clodovei Il intelligo majorem-domus Erchinoaldum, virum strennum atque sapientem , uti eum appellat Fredegarius apud Cointium, Annal. Francor., t, LI, p. 383, (Nota Angel, Maii.) :

fuit antecessoribus tuis regibus , qui in hoc sseculo nobiliter regntverunt. Tu quidem, domine, si in ista juvenili setate perfectas fueris, omnes gentes tibi adversantes de tuo recto et justo regimine pavebunt, omnes fideles tui tecum gaudebunt, universi te timebunt , et audient et diligent; cuncti gratias agent divino rectori Domino nostro Jesu Christo, eo quod talem super se meruerunt babere regem. Cum inter ipsos in consilium veneris aurem prebe; sollicitus considera quomodo singuli circa te loquantur , pro stabilitate patrise , pro causis emendandis, pro tua salute, pro iis que ordinanda et tractanda sunt in regio palatio, Omnia haee oculi tui instanter inspiciant , et aures luæ prudenter audiant. Quoties vero veneris inter illos, sic sis sollicitus quasi puer qui sapienter velt discere litteras ; tantaque prudentia tua inter ipsos appareat, ui, eis loquentibus, tu non sis discipulus sed magister : ubi autem videris sapientem hominem, peculiariter eum recipe , et fabulas diversas cum illo habeas , quia, sicut scriptum est , ej arguas sapit tem, diliget te; et si irrideas derisorem qui non intelligit, injuria eut te audire. Et item dicit : Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit quando locutus fuerit. Jocularis quis curiales sermones habet ad loquendam? ne libenter eum audias. Et quando tu cum sapientibus locutus fueris, aut cum tuis ministerialibus bonas fabulas habueris, joculares taceant ; quía plus te oportet recondere sapientiam in ewbilo cordis tui, quam fatuos et stultos sermones loquentes audire, quia ubi sapientia vera habitat, Dominus ibidem mansionem facit. Hlotarius atavus tuus* tres filios habuit : Hildebertum , Hkdoveum et Hiodomirum. In Hildeberto quidem tanta sapientis et patientia fuit, ut non solum seniores, sed etiam et juniores paterno affectu diligeret; et quicumque adhuc ex ipsis ejus memorant nomen, extensis manibus tam sacerdotes quam et loci ejus spiritum commendant; eo quod ipse locis sanctorum fidelibus suis semper largus fuerit in dandis muneribus. Hlotarius autem senior habens quinque filios, ex cujus stirpe tu procedis, fortis fuit in eloquio, adquisitor patrie, nutritor fidelium. Hoc autem inter * Clodovei II pater Dagobertus, avus Klotarius I1, proavus Chilpericus, atavus (seu abavus, nam vocabulum promiscue interdum ponitur a Latinis) Klotarius I (íd.).— Plura eo loci sive in textu , sive in nota emendanda sunt. Clodoveus II atavum habuit Clodoveum I, cui filii fuerunt Hildebertus , Hlota-

rius, Hlodomirus : abavum vero babuit et hunc Hlotariwm seniorem Aabentem guinque filios,

reliqua satis dulce est commemorari de eodem avo tuo Hlotario ;

quia tanta fuit ejus benignitas secundum Dominum , ut non solum

justus videretur esse in operibus, sed quasi sacerdos in hoc saeculo

conversatus est: ille rexit Francos , ædificavit ecclesias. Ergo tu,

dulcissime domine, quia parentes tui tam grandem habuerunt intel-

ligentiam atque doctrinam, sic age per singula quomodo regem de-

cet : non levitate sis positus, non iracundia animo tuo dominetur,

quia sic dicit Apostolus : fra enim viri justitiam Dei non operatur. : Non ebriosis conjungaris , quia scriptum est de eis : Ebriosi regnum Dei non possidebunt. Attende diligenter, ut non inordinate alicui

reddas responsum, sed in tua loquela sis eruditus et verax , quia

ita sapiens Salomon ait : Eruditus in verbis reperiet bona. Quando

tibi aliquis aut pro tua utilitate aut pro sua necessitate aliquid sug-

gerit, non in animo tuo contra ipsum maligne aliquid aut superbe

teneas, sed sic moderate et honeste age sicut decet regem et Scrip-

tura docet : Sol non occidat super iracundiam vestram. Sed si aliquid

contigerit unde ira commotus fueris , cito animus recipiat pacem ,

quia Dominus, sicut legitur in Seripturis , super patientem animum

verbum promissionis suæ dignatur largiri.

Quid vero, gloriosissime domine, rusticitas mea ' vobis scribere praesumit, regalis industria hoc mente devota pertractet, et intento animo a Deo petat auxilium , qui dat omnibus in fide postulantibus ' affluenter, sicut scriptum est, e£ non improperat. Et cum his hujusmodi te officiis regiæ pietati congruentibus exercere studueris , rex esse perfectus poteris, simulque et gloria Domini de ccelo super : te veniet , ut sermo Davidicus jure impleatur in te, quatenus in virtute Domini læteris, o Rex, et super salutare ejus exultes vehementer : desiderium anim: tuz tribuet tibi Dominus, voluntatem labiorum tuorum non fraudabit : æquitate directa sit gloria tua in salutare ejus, gloriam et magnum decorem imponat super te; illuminet te Dominus, et impleat omnes rectas petitiones cordis tui, et consilium tuum in bonis actibus confirmet, ut pro te dicant cuncti christiani : Domine, salvum fac hunc regem nostrum , e£ exaudi nos in die qua invocaverimus te. Si speraveris in Domino et feceris bonitatem , coram illo pasceris in divitiis ejus. Revela Domino interiora cordis fui, et spera in eum , el ipse faciet, et deducet. quasi

! Rusticitatem ad stili simplicitatem refero, uon ad persouz bumilitatem. 4d. *

lumen justitiam. (uam , et judicium tuum lucere faciet sicut meridiom, Ego tu subitus sis semper. Domino, et obsecra eum , ut dono graüm saæ vitam tuam gubernet et disponat : quia si hoc non feceris, nibil erit utile, quod sic testatur Scriptura : Qu énigue agunt exterminabuntur : qui vero ezpectan Dominum, ipsé in heroeditasom possidebunt rogmum. Ergo iu erpecta Dominum , ut ipso custodiat viem (uam, ut et tu cum pace inhabites terram : custodi autem veritelem et vide aequitatem, quia salus est justorum a. Domino , à ipse protector eorum est in tempore tribulationis : adjuvabit eo Dominus , et liberabit eos, et salvos faciet eos , et eruet eos a peccatis eorum : ostendet. Dominus misericordiam suam timentibus se : sicut tibi faciet , si fueris pius et misericors ot timens Deum, consolator pauperum , quia sic in Psalmo dicitur : Beatus qui intelligi super egenum et pauperem ; in die mala liberabit eum Dominus; Dominis conservet eum , et vivificet eum , et beatum faciet eum. Et illi viri beati sunt, qui in hoc principio regni sui, quod modernis temporibus Domino donante regis bona gerunt, recta prosecuntur, atque justitiam faciunt ; quia si in istis meditantur, et tibi vivendi solatium præstant, et insuper mercedem futuram in cunetis sibi adquirunt quod longe lateque tam in tuo regno quam et in longiaquis patriis magnam esse nobilitatem personarum in palatio gaudebunt ubi veritas non abnegatur, sed justitia pronunciatur, ut abstersa mundana cupiditate , æquitatis radiante lumine , sic justitia procedat, ut cum laude clarificetur Dominus, justoque judicio in sancto palatio judicato ketificentur, et exultent pauperes, vidus defensionem habeant, orphani tutelam suscipiant.

Semper, o Rex Francorum inluster, dulcissime filii , time Deum, ama illum ; semper tibi presentem et quamvis invisibilem humanis oculis credas, tamen devotus adora eum, et quantus ipse tibi de die in diem plus honoris dederit, tanto amplius illum dilige, et roga eum cotidie satis bumiliter ut det tibi sapientiam gubernandi regnum, quod ab ipso accepisti; et quandiu illi placuerit quod regnes, semper ei placere desideres : quia omne donum bonum de sursum est descendens a patre luminum ; quoniam non polest homo accipere : quicquam , nisi ei datum fuerit de colo. Ideo enim hominibus dantur dona a Domino ac potestates, ut auctori gratise referantur. Ministrum te Dei esse scias ad hoc constitutum ab ipso, ut quicumque bona faciunt, te habeant misericordem adjutorem, vindicem fortem

te cognoscant hi qui faciunt mala, ut antequam faciant, te timeant. Pleno cordis timore cogita sollicite qualiter in omni vita tua a Deo guberneris, ut diu ei feliciter tu alios regas. Ante omnia et post omnia cave pravorum consilia, et personarum accepliones. Sine bonorum consilio nihil facias , sed unicuique suus honor servetur. Unumquemque sua fides commendet. Vide ne ames eum quem Deus odit, id est qui ejus contemnit praecepta : neque eum odias quem Deus diligit, hoc est qui ejus mandata custodit. Noli diligere adulatorem , sed ama eum qui tibi dicet veritatem ; honora sacerdotes ; magnifica Deum timentes : veritatem ama et sequere: elamores populi moderate compesce : judices pravos corripe viriliter. Sic te Domino adjuvante tempera in omnibus , ut qui mali sunt in omni gradu regalem timeant auctoritatem, legem et rationem ; boni vero ament fidem et misericordiam ; singuli judicept justum judicium. Tu vero conserva unius tori castitatem. Sapienter dicta, prudenter interroga, nec te püdeas interrogare quod nescis, nec præscire coneris quod ignoras, ne forte per vanam gloriam offendas gloriam Dei; multum enim talis homo displicet Deo. Parum sensum habe per singula ; stabilis sit sermo tuus; considera eum antequam definias, et postquam finieris, non mutes eum : si tamen non malus sit aut noxius, non decet regem mutablem esse; scias vere quod nullus potest esse fidelis regi cujus sermo non stat. Cave calcare ova aspidum nuda planta; recordare præterita, et cogita futura. Intellige quod scriptum est : Divitiæ si afluant , nolite cor apponere. Cogita diem novissimum, ut non pecces per securitatem. Sapientior est qui in antea præparat quam qui retro relinquet... Nuiri nunc reliquias Francorum, hoc est filios eorum paterno potius affectu quam crudeli imperio.

Hac autem paucissima verba supra vires meas scripsi, coactus amore Francorum omnium. Scias quia si ista superius scripta sub tüo regimine gesta fuerint, ille vitæ tuz et regni tui dignabitur augere spatia, qui ter quinos annos Ezechiæ regi superaddens concessit ad vitam. Salutem humiliter a Domino perpetuam tibi et omnibus tuis dandam imploro, o dulcissime Rex, |

VITA METRICA S. LEODEGARIA EPISCOPI ET MARTYRIS.